พิพิธภัณฑ์วัดพระรูป อ.เมือง จ.สุพรรณบุรี จัดแสดงนิทรรศการเรื่องราวอารยธรรม ศิลปะ พระเครื่อง เมืองสุพรรณบุรี เชิญชวนให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาหาความรู้
กล่าวสำหรับวัดพระรูป ตั้งอยู่ฝั่งทิศตะวันตกของแม่น้ำสุพรรณบุรี ตรงข้ามตัวตลาดเมืองสุพรรณบุรี วัดพระรูปน่าจะมีมาตั้งแต่ครั้งพุทธศตวรรษที่ 19 หรืออาจก่อนหน้านั้น แห่งรัฐสุพรรณภูมิ ในยุคก่อนสถาปนากรุงศรีอยุธยา ตามตอนหนึ่งในโคลงนิราศสุพรรณของสุนทรภู่ ระบุถึงวัดพระรูปว่าตั้งอยู่ฝั่งซ้าย (ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำสุพรรณบุรี) ซึ่งเป็นเขตเมืองเก่า ความว่า
“ฝั่งซ้ายฝ่ายฝากโน้น พิสดาร
มีวัดพระรูปบุราณ ท่านสร้าง
ที่ถัดวัดประตูสาน สงฆ์สู่ อยู่เอย
หย่อมย่านบ้านขุนช้าง ชิดข้างบัลลังก์”
พิพิธภัณฑ์วัดพระรูปเริ่มสร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ.2530 หลวงพ่อดี จัตตมโล หรือ พระครูสุนทรสุวรรณกิจ อดีตเจ้าอาวาสวัดพระรูป พระเกจิชื่อดังที่มรณภาพไปแล้ว ปัจจุบันได้มีการปรับปรุงใหม่ จัดเป็นนิทรรศการเพื่อเก็บรวบรวมเรื่องราวทางวิชาการโบราณวัตถุต่างๆ ของวัดพระรูปที่ถูกค้นพบที่นี่
ตัวอาคารพิพิธภัณฑ์สร้างขึ้นในปีพ.ศ.2533 เป็นอาคารคอนกรีต 2 ชั้นในครั้งนั้น เมื่อสร้างอาคารเสร็จ จึงได้ปรับพื้นที่ชั้นบนเป็นที่จัดแสดงพระพุทธบาทไม้และสิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ ไว้เป็นเบื้องต้น
ต่อมาในปีพ.ศ.2561 จึงเริ่มกระบวนการฟื้นฟูการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์วัดพระรูปขึ้นจากความประสงค์ของกลุ่มประชาคมวัดพระรูป ภายใต้การนำของพระครูวินัยธรวุฒิพันธ์ สิริธโร เจ้าอาวาส คณะกรรมการวัด ชาวชุมชนวัดพระรูป ตลอดจนเครือข่ายชมรมนักโบราณคดี (สมัครเล่น) เมืองสุพรรณ ที่ต้องการจะฟื้นฟูและสืบสานงานพิพิธภัณฑ์ที่เคยริเริ่มไว้ตั้งแต่สมัยพระครูสุนทรสุวรรณกิจ (หลวงพ่อดี) โดยได้รับการสนับสนุนงานทางด้านวิชาการจากคณะนักวิจัย สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ในปีพ.ศ.2563 คณะนักวิจัยสถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้รับทุนสนับสนุนจาก หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนากำลังคนและทุนด้านการพัฒนาสถาบันอุดมศึกษา การวิจัย และการสร้างนวัตกรรม (บพค.) สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ให้ดำเนินการจัดทำพิพิธภัณฑ์วัดพระรูป ภายใต้โครงการวิจัยเรื่อง “การวิจัยและพัฒนาเพื่อยกระดับพิพิธภัณฑ์วัดพระรูป จังหวัดสุพรรณบุรี ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต ที่เหมาะสมกับสังคมไทยในศตวรรษที่ 21” (Research and Development of Temple Museum for Promoting a Lifelong Learning Center in the 21 Century : A Case Study of Wat Phrarub Museum, Suphan Buri Province) ประจำปีงบประมาณ 2563-2564
โครงการวิจัยนี้มีเป้าหมายสำคัญคือ การจัดทำพิพิธภัณฑ์วัดพระรูป เป็นต้นแบบพิพิธภัณฑ์วัดที่เป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิตที่เกิดจากความร่วมมือของคณะนักวิจัย คณะสงฆ์ และคนในชุมชน โดยมีคณะสงฆ์และคนในชุมชนเป็นผู้ถือครองพิพิธภัณฑ์และความรู้ท้องถิ่น เพื่อการอนุรักษ์และพัฒนาอย่างยั่งยืนในอนาคต ผ่านการทำงานด้วย “กระบวนทัศน์ใหม่” (New Paradigm) ที่ใช้การวิจัยเป็นตัวนำ มุ่งเน้นการจัดทำพิพิธภัณฑ์ตามหลักวิชาการ มีการแสวงหาองค์ความรู้ใหม่ที่เหมาะสมกับท้องถิ่นเพื่อจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ มีการเชื่อมโยงพิพิธภัณฑ์เข้ากับแหล่งเรียนรู้อื่นในพื้นที่ และมีการถอดบทเรียนกระบวนการจัดทำพิพิธภัณฑ์วัดตามกระบวนทัศน์ใหม่ โดยออกแบบการวิจัยให้อยู่ในลักษณะของกิจกรรมย่อย 7 กิจกรรม ที่ดำเนินงานภายใต้กรอบการวิจัย “3 สร้าง” ได้แก่ การสร้างองค์ความรู้ การสร้างนวัตกรรม และ การสร้างคน
ภายในพิพิธภัณฑ์ แบ่งเป็น 2 ชั้น ชั้นบน และชั้นล่าง
ชั้นล่าง จัดแสดงพระเครื่องพิมพ์ต่างๆ ของกรุวัดพระรูป อาทิ ขุนแผน ไข่ผ่าซีก กรุวัดพระรูป พุทธศตวรรษที่ 20 แบบศิลปะสุพรรณภูมิ และพระพิมพ์ขุนแผน พระชุดกิมตึ๋ง กรุวัดพระรูป รูปปั้นหลวงพ่อดี อดีตเจ้าอาวาส
ส่วนชั้นบนมีพระพุทธบาทไม้ ภาพลายเส้น ลายมงคล 108 ตู้พระไตรปิฎก ลายรดน้ำ เป็นตู้พระธรรมที่ใช้สำหรับเก็บพระไตรปิฎก คัมภีร์ หรือหนังสือโบราณ เศียรพระพุทธรูป พุทธศตวรรษที่ 20 แบบศิลปะสมัยอยุธยา พระพุทธรูปหินทราย ฐานพระล้อม พระพุทธรูปศิลปะรัตนโกสินทร์ พระพุทธรูปครองจีวรลายดอก สมุดภาพพระมาลัย หีบหนังสือสวดวัดพระรูป
ด้าน พระครูวินัยธรวุฒิพันธ์ สิริธโร เจ้าอาวาสรูปปัจจุบันกล่าวว่า สำหรับพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ได้เริ่มปรับปรุงตั้งแต่ปีพ.ศ.2561 จนมาถึงปัจจุบัน โดยวัดได้ร่วมกับคณะกรรมการวัด คณะสงฆ์ ผู้คนที่สนใจ และชมรมนักโบราณคดีสมัครเล่นเมืองสุพรรณ รวมทั้งสถาบันไทยคดีศึกษา ม.ธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นสถานที่ที่รวบรวมเรื่องราวความเป็นมาของวัดพระรูปตั้งแต่สมัยอดีต โดยได้เก็บรวบรวมศิลปวัตถุตั้งแต่ในอดีตไว้ที่นี่ทั้งหมด ซึ่งหาชมได้ยาก โดยจะมีข้อมูลทางวิชาการแสดงให้ความรู้สำหรับผู้ที่สนใจ ซึ่งเราได้ปรับปรุงให้มีความทันสมัยมากขึ้นตั้งแต่รูปแบบการจัดแสดง มีห้องมัลติมีเดีย และการให้ความรู้ เพื่อให้เหมาะกับยุคสมัย
จุดเด่นของพิพิธภัณฑ์วัดพระรูป นอกเหนือจากโบราณวัตถุศิลปวัตถุชิ้นสำคัญที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์แล้ว คือ การเป็นแหล่งเรียนรู้ที่นำเสนอข้อมูลจากการวิจัยตามหลักวิชาการผ่านบทนิทรรศการที่จัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์สำหรับผู้เข้าชมทุกเพศทุกวัย ผู้เข้าชมที่สนใจจริงยังสามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมในหนังสือคู่มือแหล่งเรียนรู้ประกอบการชมพิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์วัดพระรูปนับเป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิตที่เหมาะสมกับสังคมในยุคปัจจุบัน
พิพิธภัณฑ์แห่งนี้สามารถเข้าชมได้ตั้งแต่เวลา 08.00-17.00 น. ทุกวัน
สำหรับการเดินทางไปวัดพระรูปใช้ถนนมาลัยแมน (ทางหลวงหมายเลข 321) พบสามแยกให้เลี้ยวเข้าสู่ถนนขุนช้างขับตรงไปประมาณ 1 กิโลเมตร วัดอยู่ตรงข้ามแยกถนนพลายชุมพล
หนึ่งฤทัย หนูสวัสดิ์
