วันพฤหัสบดีที่ 26 ธ.ค.2567 น้อมรำลึกครบรอบ 135 ปี ชาตกาล “ครูบา ผาผ่า ปัญญาวโร” หรือ “พระครูปัญญาวรวัตร” อดีตเจ้าอาวาสวัดผาผ่า อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮองสอน และอดีตเจ้าคณะตำบลแม่คะตวน พระเถราจารย์ชื่อดังภาคเหนือ นักบุญที่ยิ่งใหญ่ของชาวแม่ฮ่องสอน ชื่อเสียงเกียรติคุณ เป็นที่รับรู้กันเป็นอย่างดี
มีนามเดิมว่า สวน คำภีระ เกิดที่หมู่บ้านผาผ่า ต.แม่คะตวน อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 26 ธ.ค.2432 ขึ้น 2 ค่ำ เดือน 2 ปีฉลู
อายุ 17 ปี เข้าพิธีบรรพชา โดยมีครูบาเต๋ เป็นพระอุปัชฌาย์ ศึกษาคำภีร์มูลกัจจายน์พระสูตรและพุทธมนต์คาถา และพระกัมมัฏฐานจนมีความรู้ความสามารถ
ครั้นอายุครบ 21 ปี เข้ารับการอุปสมบท ณ พัทธสีมาวัดผาผ่า มีครูบาตุ้ย วัดห้วยสิงห์ เป็นพระอุปัชฌาย์, พระอธิการ อินต๊ะ วัดบ้านใหม่ เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ได้นามฉายาว่า ปัญญาวโร มีความหมายว่า ผู้มีปัญญาอันประเสริฐ
ต่อมาได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดผาผ่า สืบแทนท่านครูบาเต๋จ๊ะ ซึ่งสิ้นอายุขัย
ด้านการปกครองคณะสงฆ์ ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะตำบลและเป็นพระอุปัชฌาย์ในเขตตำบลแม่คะตวนมาเป็นเวลาอันยาวนาน
เมื่อวันที่ 5 ธ.ค.2501 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูชั้นสัญญาบัตรที่ พระครูปัญญาวรวัตร
กล่าวได้ว่า ในดินแดนล้านนาแห่งภาคเหนือของประเทศไทย ชื่อเสียงของพระเถราจารย์ผู้เรืองวิทยาคม เปี่ยมไปด้วยเมตตาบารมี มีศีลาจารวัตรยึดมั่น คือ “ครูบาเจ้าศรีวิชัย” นักบุญแห่งล้านนา
แต่แม้กระนั้น ครูบาเจ้าศรีวิชัยเคยกล่าวยกย่องครูบาผาผ่า ปัญญาวโร วัดผาผ่า อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอนด้วย
เมื่อครั้งครูบาเจ้าศรีวิชัยมีชีวิตอยู่ ชาวเขาแม่สะเรียงจำนวนมากได้หลั่งไหลกันไปทำบุญขอศีลขอพรกับครูบาเจ้าศรีวิชัย
ครูบาเจ้าศรีวิชัยเห็นความลำบากของพี่น้องชาวอำเภอแม่สะเรียง ที่ต้องเดินทางมาไกลด้วยความลำบากเช่นนั้น จึงได้บอกว่า “ต่อไปไม่จำเป็นจะต้องมาทำบุญขอศีลขอพรกับอาตมาถึงที่นี่ก็ได้ มีอะไรก็ให้ไปหาตุ๊น้องที่วัดดอยล้อม ที่เมืองยวมโน้นก็ได้ เพราะท่านก็มีบุญบารมีแก่กล้า”
คำว่า ตุ๊น้อง หมายถึง ครูบาผาผ่านั่นเอง
นับแต่นั้นมาชาวเขาอำเภอแม่สะเรียง ต่างพากันไปทำบุญให้ทานขอศีลขอพรกับท่านครูบาผาผ่ามากขึ้นโดยมิได้ขาด
เป็นพระที่มีอุปนิสัยที่เยือกเย็นสุขุม นุ่มลึก พูดจาสิ่งใดล้วนคิดไตร่ตรองก่อนทุกครั้ง คือ มีสติตลอดเวลา มีความเมตตาต่อศิษยานุศิษย์เป็นอย่างสูง
ครูบาผาผ่า ตนบุญแห่งอำเภอแม่สะเรียง จึงเป็นพระภิกษุรูปเดียวที่ครูบาเจ้าศรีวิชัย ยกย่องประกาศเกียรติคุณ
ถึงแก่มรณภาพอย่างสงบ เมื่อวันที่ 6 ก.ค.2504 สิริอายุ 72 ปี
