วันศุกร์ที่ 31 ม.ค.2568 น้อมรำลึกครบรอบ 102 ปี ชาตกาล “หลวงปู่ขาว ปัญญาวุฑโฒ” หรือ “พระครูปัญญาวุฒิวิชัย” อดีตเจ้าอาวาสวัดพุทธมงคล ต.คันธารราษฎร์ อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม และอดีตเจ้าคณะอำเภอกันทรวิชัย พระเกจิอาจารย์ชื่อดังแห่งเมืองสารคาม เป็นศิษย์สืบสายธรรมพระครูวิชัยกันทรารักษ์
มีนามเดิมว่า ทองมาก ศิริบุตรวงศ์ เกิดเมื่อวันที่ 31 ม.ค.2466 ที่ ต.คันธารราษฎร์ อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม ครอบครัวประกอบอาชีพทำไร่ทำนา
อายุครบ 20 ปี เข้าพิธีอุปสมบท ที่พัทธสีมาวัดสุวรรณมงคล อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม มีพระครูวิชัยกันทรารักษ์ เจ้าคณะอำเภอกันทรวิชัย เป็นพระอุปัชฌาย์, พระครูสิริมงคล เจ้าอาวาสวัดพุทธมงคล เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระสมุห์อ่ำ เป็นพระอนุสาวนาจารย์
เดินทางไปจำพรรษาศึกษาพระปริยัติธรรมที่สำนักเรียนวัดสว่างมะโน อ.เมือง จ.ขอนแก่น พ.ศ.2493 สามารถสอบได้นักธรรมชั้นตรี-โท-เอก ตามลำดับ
ต่อมาเดินทางไปศึกษาเล่าเรียนวิชาจากพ่อธรรมบัว บ้านหนองโก ที่มีชื่อเสียงในฐานะผู้ทรงวิทยาคม ทั้งนี้ พ่อธรรมบัวได้ถ่ายทอดวิชาความรู้ให้จนหมดสิ้น
หลวงปู่ขาว ปัญญาวุฑโฒ
วัตรปฏิบัติของหลวงปู่ขาว คือ การเดินจงกรม และทุกคืนเวลา 3 นาฬิกา ท่านจะตื่นขึ้นมานั่งสมาธิสวดมนต์ภาวนา รวมทั้งหลังออกพรรษาทุกปีจะออกเดินธุดงค์ไปตามป่าเขาในภาคอีสานเพื่อแสวงหาความหลุดพ้นตามรอยพระตถาคต
ต่อมาอยู่จำพรรษาปฏิบัติธรรมที่วัดพุทธมงคล และอยู่ที่นี่ตราบจนวาระสุดท้าย
ลำดับงานปกครอง พ.ศ.2510 ได้รับการแต่งตั้งเป็นรองเจ้าอาวาสวัดสุวรรณมงคล และเจ้าคณะตำบลโคกพระเขต 2 พ.ศ.2511 เป็นพระอุปัชฌาย์ พ.ศ.2512 ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาสวัดพุทธมงคล พ.ศ.2536 ได้รับแต่งตั้งเป็นรองเจ้าคณะอำเภอกันทรวิชัย ต่อมาขึ้นดำรงตำแหน่งเจ้าคณะอำเภอกันทรวิชัย
พ.ศ.2546 เป็นที่ปรึกษาเจ้าคณะอำเภอกันทรวิชัย
ลำดับสมณศักดิ์ พ.ศ.2536 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตรชั้นโท ในราชทินนามที่ พระครูปัญญาวุฒิวิชัย พ.ศ.2540 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตรชั้นเอก ในราชทินนามเดิม
พ.ศ.2545 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตรชั้นพิเศษ ในราชทินนามเดิม
เป็นพระผู้มากเมตตา ในแต่ละวันมีผู้เลื่อมใสศรัทธาจำนวนมากเดินทางมากราบนมัสการ รับฟังธรรมและประพรมน้ำพระพุทธมนต์ เสริมความเป็นสิริมงคล
อีกทั้งยังให้ความสำคัญด้านการศึกษาสงฆ์ สนับสนุนการเรียนพระปริยัติธรรม เนื่องจากพระภิกษุ-สามเณรส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่ยากจน หากเรียนดีท่านจะมอบปัจจัยส่วนตัวเป็นทุนการศึกษาให้ทุกปี และตลอดเวลาที่หลวงปู่ปกครองพระภิกษุ-สามเณร ท่านยึดหลักเมตตาธรรม คอยแนะนำสั่งสอน ส่งผลให้พระภิกษุ-สามเณรในปกครองไม่เคยออกนอกลู่นอกทาง
ในส่วนของหลักธรรมที่พร่ำสอนญาติโยม คือ ไม่ให้ยึดติดวัตถุมงคลมากเกินไป จะทำให้เข้าถึงหลักธรรมคำสอนที่เป็นแก่นแท้ของพุทธศาสนาได้ยาก
ดังนั้น ในช่วงที่ยังมีชีวิตอยู่จึงได้อนุญาตให้จัดสร้างวัตถุมงคลเหรียญรูปเหมือนเพียงรุ่นเดียว
พ.ศ.2541 ได้รับรางวัลเชิดชูเกียรติเสมาธรรมจักรทำคุณประโยชน์แก่วงการศึกษาสายสามัญ จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ในช่วงบั้นปลายชีวิตด้วยความไม่เที่ยงของสังขาร มรณภาพอย่างสงบ เมื่อวันที่ 24 เม.ย.2553 สิริอายุ 87 ปี พรรษา 67
พระราชทานเพลิง เมื่อวันที่ 31 ม.ค.2554
