วันจันทร์ที่ 1 ก.ย.2568 น้อมรำลึกครบรอบ 101 ปี ชาตกาล “พระมงคลชัยวัฒน์” หรือ “หลวงพ่อเสงี่ยม อริโย” วัดห้วยจระเข้ ต.พระปฐมเจดีย์ อ.เมือง จ.นครปฐม พระเกจิอาจารย์ศิษย์สืบสายพุทธาคมหลวงปู่นาค เจ้าตำรับพระปิดตาเนื้อเมฆพัดอันโด่งดัง
ชาติภูมิ เกิดในสกุลแขวงอินทร์ เมื่อวันอาทิตย์ที่ 1 ก.ย.2467 ปีชวด ที่บ้านเลขที่ 1 หมู่ 3 ต.กลอนโด อ.ด่านมะขามเตี้ย จ.กาญจนบุรี
ก่อนนี้เป็นตำรวจในขบวนการเสรีไทย อุปสมบทวันอาทิตย์ที่ 12 มิ.ย.2492 ที่ วัดหนองสองห้อง อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร มีหลวงพ่อแม้น วัดใหญ่โพธิ์หัก เป็นพระอุปัชฌาย์ ได้รับฉายา อริโย
ศึกษาตำราวิทยาคม ตำรับตำราอักษรเลขยันต์กับหลวงพ่อสาย วัดหนองสองห้อง อยู่ 2 ปี จากนั้นย้ายมาจำพรรษาอยู่ที่วัดพระงาม ต.พระปฐมเจดีย์ อ.เมือง จ.นครปฐม เพื่อศึกษาภาษาบาลี จนสอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค จากนั้นเป็นครูสอนภาษาบาลีเป็นเวลา 28 ปี
พ.ศ.2505 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูรักษาองค์พระปฐมเจดีย์ในราชทินนาม พระครูทักษิณานุกิจ พ.ศ.2507 เป็นพระธรรมทูตประจำอำเภอเมืองนครปฐม พ.ศ.2518 เป็นรองเจ้าคณะอำเภอเมืองนครปฐม พ.ศ.2519 เป็นพระอุปัชฌาย์ พ.ศ.2527 เป็นเจ้าอาวาสวัดห้วยจระเข้ พ.ศ.2528-ปัจจุบัน
พ.ศ.2536 เป็นประธานศูนย์เผยแผ่พระพุทธศาสนาประจำจังหวัดนครปฐม พ.ศ.2537 เป็นผู้อำนวยการศูนย์สงเคราะห์พุทธมามกะ พ.ศ.2541 เป็นผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ พ.ศ.2547 เป็นเจ้าคณะอำเภอเมืองนครปฐม พ.ศ.2549 เป็นที่ปรึกษาเจ้าคณะอำเภอเมืองนครปฐม
กล่าวสำหรับ “วัดห้วยจระเข้” จ.นครปฐม เดิมชื่อวัดนาคโชติการาม โดยพระครูปัจฉิมทิศบริหาร (หลวงปู่นาค โชติโก) เจ้าอาวาสวัดห้วยจระเข้รูปแรก เป็นพระเถระผู้ทรงวิทยาคม จำพรรษาอยู่วัดพระปฐมเจดีย์
หลวงปู่นาคปกครองพระอารามเจริญรุ่งเรืองตลอดมาเป็นเวลา 11 ปี แล้วมรณภาพเมื่อปีพ.ศ.2452
จากนั้นพระครูอุตรการบดี (หลวงปู่สุข) เป็นเจ้าอาวาสลำดับที่ 2 เป็นเวลา 41 ปี ถึงแก่มรณภาพเมื่อปี พ.ศ.2493 พระครูอุตรการบดี (หลวงปู่ล้ง) เป็นเจ้าอาวาสลำดับที่ 3 ตั้งแต่ปี พ.ศ.2496 ถึงปีพ.ศ.2527 เป็นเวลา 31 ปี กระทั่ง หลวงพ่อเสงี่ยมดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส
นอกจากจะเป็นพระเกจิอาจารย์ชื่อดังแล้วยังเป็นพระนักปกครอง นักเผยแผ่พระพุทธศาสนา หลังจากครองวัดก็ได้พัฒนาวัดห้วยจระเข้สวยงามร่มรื่นสะอาดตา เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างเมื่อปีพ.ศ.2539 และเป็นวัดพัฒนาที่มีผลงานดีเด่น เมื่อปีพ.ศ.2543
ด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ตอนเช้ามืดเวลา 05.00 น.จะบรรยายธรรมผ่านเครื่องกระจายเสียงของทางวัดทุกวัน
อีกทั้งยังได้สนับสนุนการศึกษาของคณะสงฆ์ทุกระดับ ทำให้วัดห้วยจระเข้มีพระมหาเปรียญธรรม 9 ประโยค และประโยคอื่นๆ หลายรูป และส่งพระสงฆ์ไปเรียนระดับปริญญาตรี-โท-เอกอีกจำนวนมาก
ให้การสนับสนุนการปฏิบัติธรรมและนำปฏิบัติธรรมด้วยตัวเองทุกครั้ง แต่ละปีมีนักเรียนและประชาชนทั่วไปเข้าปฏิบัติธรรมปีละประมาณ 1,500 คน
ส่วนวิทยาคมนั้นหลวงพ่อเสงี่ยมเรียนตำราต่างๆ ทั้งคาถาอาคมอักษรขอมมาจากหลวงพ่อสาย วัดหนองสองห้อง บ้านแพ้ว ซึ่งเป็นอาจารย์ของท่าน จากนั้นได้เรียนคาถาอาคมพร้อมทั้งการสร้างพระปิดตาเนื้อเมฆพัดกับพระครูอุตรการบดี (หลวงปู่ล้ง) อดีตเจ้าอาวาส
บั้นปลายชีวิตด้วยวัยที่ชราภาพประกอบกับมีโรคหอบ หายใจไม่สะดวก ส่งผลให้ปอดติดเชื้อในช่วงแรกได้ส่งเข้ารักษาตัวที่ร.พ.กรุงเทพสนามจันทร์ จ.นครปฐม แต่อาการไม่ดีขึ้น จึงส่งตัวเข้ารักษาต่อที่โรงพยาบาลธนบุรี
มรณภาพอย่างสงบที่โรงพยาบาลธนบุรี 1 กรุงเทพฯ เมื่อเวลา 17.03 น. วันที่ 5 ก.ย.2560 สิริอายุ 93 ปี พรรษา 68
