วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร ต.ขุนโขลน อ.พระพุทธบาท จ.สระบุรี พระอารามหลวงชั้นเอก
สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2167 ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม
ปูชนียสถานที่สำคัญคือ “รอยพระพุทธบาท” ที่ประทับไว้บนแผ่นดินเหนือไหล่เขาสุวรรณบรรพต หรือเขาสัจจพันธคีรี มีความกว้าง 21 นิ้ว ยาว 60 นิ้ว ลึก 11 นิ้ว
ค้นพบในสมัยพระเจ้าทรงธรรม นับเป็นรอยพระพุทธบาทที่ศักดิ์สิทธิ์ มีลายลักษณะกงจักร ประกอบด้วยมงคลร้อยแปดประการ ปรากฏเป็นอัศจรรย์ย่อมประเสริฐกว่าอุเทสิกเจดีย์ใดๆ
ตำนานกล่าวว่า เคยแสดงอภินิหารประจักษ์แก่ “พรานบุญ” เมื่อครั้นออกล่าเนื้อในป่า ได้ยิงลูกดอกโดนเนื้อบาดเจ็บหนีเข้าไปในดงไม้ แล้วสักครู่เนื้อตัวนั้นก็วิ่งออกมาเป็นปกติหามีรอยแผลหรือบาดเจ็บแต่อย่างใด เมื่อพรานบุญตามเข้าไปดูก็พบรอยพระพุทธบาทในศิลา มีลักษณะคล้ายรอยเท้าคน มีน้ำขังอยู่ พรานบุญ เข้าใจว่าบาดแผลของกวางที่ถูกยิงคงหายเพราะดื่มน้ำนั้น จึงวักน้ำลองถูตัวที่เป็นกลากเกลื้อนในตัวก็พลันหายไปสิ้น
เมื่อเจ้าเมืองสระบุรีสอบสวนค้นหารอยพระพุทธบาทตามคำสั่งของพระเจ้าทรงธรรม ก็ได้เค้าความจากพรานบุญ จึงแจ้งไปยังกรุงศรีอยุธยาตั้งแต่ครั้งนั้น จึงได้ประจักษ์รอยพระพุทธบาทสระบุรี ตั้งแต่นั้นมา
สืบต่อมาสมัยพระเจ้าบรมโกศทรงมีความศรัทธาเลื่อมใสรอยพระพุทธบาทสระบุรียิ่ง เสด็จไปทรงนมัสการรอยพระพุทธบาทสระบุรีทุกปี โปรดให้ทำบานประตูมุกสำหรับประตูมณฑปทั้ง 4 ในสมัยพระเจ้าบรมโกศ ได้พบทองคำที่ตำบลบางตะพาน แขวงเมืองกุยบุรี จึงถวายทองคำ 90 ชั่ง หุ้มยอดพระมณฑป และโปรดเกล้าฯ ให้ทำรอยพระพุทธบาททองคำ ประดับด้วยอัญมณีสลัดมงคล 108 ไว้ด้วย
ย้อนไปในปี พ.ศ.2557 วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร จ.สระบุรี มีดำริจัดสร้าง “หอสมุดเฉลิมราชกุมารี” ในบริเวณโรงเรียนพระพุทธบาท
เพื่อเป็นการหาทุนดำเนินการก่อสร้าง วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร จึงได้นำเอาแบบรอยพระพุทธบาททองคำที่สร้างในสมัยพระเจ้าบรมโกศมาเป็นต้นแบบ สร้างเป็น “เหรียญพระพุทธลีลาประทับรอยพระพุทธบาทสระบุรี”
ด้านหน้าเป็นพระพุทธรูปลีลา คล้ายกับว่าเสด็จมาเพื่อประทับรอยพระพุทธบาทเอาไว้ ณ สุวรรณบรรพต สระบุรี
ด้านหลังเป็นพระพุทธบาท ที่นำเค้าแบบมาจากรอยพระพุทธบาททองคำ ที่สร้างไว้ตั้งแต่สมัยพระเจ้าบรมโกศ แห่งกรุงศรีอยุธยา มีลวดลายมงคล 108 ประการ
นับว่าเป็นเหรียญพระพุทธลีลา ประทับรอยพระพุทธบาท ที่สร้างขึ้นครั้งแรกในประเทศไทย
