สุนทรภู่ : ไม่ขี้เมา
จากการศึกษาใหม่ของนักวิชาการ บอกว่า สุนทรภู่ไม่ได้ขี้เมา อยากได้ที่อ้างอิงได้
หมิง
ตอบ หมิง
รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง กล่าวถึงประเด็นวาทกรรม “สุนทรภู่อาลักษณ์ ขี้เมา” คือมักกล่าวกันว่าสุนทรภู่เป็นอาลักษณ์ขี้เมา ว่า เรื่องสุนทรภู่เป็นคนขี้เมา ไม่มีการจดบันทึกเป็นกิจจะลักษณะไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์รองรับ หรือแม้แต่คำบอกเล่าก็ไม่เคยพบ และมีเพียงการอ้างถึงข้อความใน “นิราศภูเขาทอง” ที่ว่า ‘ไม่เมาเหล้าแต่เรายังเมารัก สุดจะหักห้ามจิตคิดไฉน ถึงเมาเหล้าเช้าสายก็หายไป แต่เมาใจนี้ประจำทุกค่ำคืน’
ซึ่งแม้จะกล่าวถึงเหล้า ก็ไม่ใช่หลักฐานที่จะพิสูจน์ได้ว่าเป็นคนขี้เมา หากถามว่าดื่มเหล้าหรือไม่ เป็นไปได้ว่าดื่ม แต่ไม่เชื่อว่าถึงขนาดขี้เมา อีกทั้งผลงานสุนทรภู่เฉพาะที่พบแล้วก็มีจำนวนมากถ้าขี้เมา จะเอาเวลาที่ไหนไปเขียน
สาเหตุที่ทำให้คำว่า อาลักษณ์ขี้เมา ถูกถ่ายทอดต่อๆ กันมา จนกลายเป็นความเชื่อไปแล้ว เกิดจากข้อเขียนของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เรื่อง “ประวัติสุนทรภู่” ซึ่งอ้างข้อมูลจากโหรนิรนามรายหนึ่งเท่านั้น
สุนทรภู่เป็นกวีที่มีความรู้ประเภทหนอนหนังสือและเปิดใจ เรียนรู้ทันโลก เป็นคนทันสมัย มีจินตนาการสูง ถ้าเมาเช้าเมาเย็น พระอภัยมณีอาจไม่เป่าปี่ แต่เป็นคนขี้เมาก็ได้
ส่วนที่มีผู้นำ “โกวเล้ง” มาเทียบว่าเป็นคนขี้เมา แต่ก็มีผลงานมากมายนั้น ไม่สามารถเทียบกันได้ โกวเล้งเกิดในยุคปลายศตวรรษที่ 20 หลังสุนทรภู่ประมาณ 150 ปี เทคโนโลยีการเขียนต่างกันมาก สุนทรภู่เกิดในยุคที่ใช้สมุดข่อย กว่าจะเขียนอะไรได้ต้องทดลงกระดานชนวนก่อน แต่โกวเล้งไม่ได้เกิดในยุคที่ใช้พู่กันจีนแล้ว เทคโนโลยีการบันทึกต่างกัน การที่โกวเล้งขี้เมาแต่มีเวลาทำงานจำนวนมาก จึงไม่ใช่เรื่องแปลก
ยังมีข้อมูลจาก สุจิตต์ วงษ์เทศ คอลัมนิสต์เครือมติชน ว่า สุนทรภู่อาลักษณ์ขี้เมา ดื่มเหล้าเมามายแล้วทําร้ายคนอื่น เรื่องนี้ไม่เคยพบหลักฐานน่าเชื่อถือและตรวจสอบได้ แต่นิยมคัดลอกต่อๆ กันมาซึ่งล้วนเป็นข้อกล่าวหาใส่ร้ายป้ายสีที่อาจเกี่ยวข้องกับการเมืองครั้งนั้นจนต้องออกบวชหนีราชภัย
สุนทรภู่รับราชการเป็นนักปราชญ์ประจําราชสํานัก อยู่ในสังคมคนชั้นสูงรวมถึงคนต่างชาติต่างภาษา ย่อมมีกิจกรรมสังคมดื่มสุรามีระดับ ขณะเดียวกันมีชีวิตส่วนตัวในแวดวงมหรสพ มีเสพสุรา ยาเมาร้องรําทําเพลงตีกรับขับเสภาสนุกสนานเป็นครั้งคราว ซึ่งสุนทรภู่น่าจะรู้สึกตนเหมือนคนบ้า แต่ไม่ผิดปกติของคฤหัสถ์ และไม่ขี้เมาอาละวาดตามเรื่องที่สร้างขึ้นเพื่อสนับสนุนการใส่ร้าย
วรรณกรรมร้อยกรองเท่าที่พบแล้ว ถ้ารวมสมุดข่อยเข้าด้วยกันก็นับว่ามีมากเกินประมาณ (ยังไม่พบต้นฉบับสมุดข่อย แต่พบชื่อก็อีกหลายเรื่อง) ล้วนประณีตบรรจงด้วยถ้อยคําเลือกสรร เป็นวรรณศิลป์วิจิตรพิสดารอย่างมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ และไม่พบกลิ่นอายหรือร่องรอยของเหล้ายาสิ่งเสพติดอื่น
งานกวีเกือบทั้งหมดของสุนทรภู่ (ยกเว้นนิราศเมืองแกลง) เป็นสิ่งสร้างสรรค์ขณะบวชเป็นภิกษุในสายตาของอํานาจรัฐที่ไม่เปิดโอกาสให้ละเมิดศีลข้อใดๆ ทั้งนั้น
