น้าชาติ จริงหรือ ที่ว่า ตรุษจีน เพิ่งถูกจัดเป็นปีใหม่
ถิงถิง
ตอบ ถิงถิง
มีคำตอบอยู่ในบทความ “วันตังจี่ เป็นวันปีใหม่เก่าแก่ที่สุดของจีน ส่วน ตรุษจีน เพิ่งเป็นวันปีใหม่เมื่อ 2,000 กว่าปีนี้เอง” เผยแพร่ทางเว็บไซต์ www.silpa-mag.com ดังนี้
“วันตังจี่” เป็นวันปีใหม่ของจีนมาตั้งแต่สมัยราชวงศ์โจว (503 ปีก่อนพุทธศักราช-พ.ศ.322) นับเป็นเทศกาลปีใหม่ เก่าแก่ที่สุดของจีน
“ตังจี่” เป็นชื่อของ 1 ใน 24 ฤดูกาลย่อยๆ ของจีนที่แบ่งตามสภาวะอากาศ ตังจี่แปลว่า “จุดสูงสุดของฤดูหนาว” วันตังจี่นี้ช่วงเวลากลางคืนยาวที่สุดกลางวันสั้นที่สุด ปกติวันตังจี่แต่ละปีจะตรงกับวันที่ 22 หรือ 23 ธันวาคม แต่ปีใดที่เดือนกุมภาพันธ์มี 29 วัน เทศกาลตังจี่ก็จะเป็นวันที่ 21 (เช่นปี 2564 เป็นอธิกมาส จะตรงกับวันที่ 21 ธันวาคม)
สาเหตุที่ถือวันตังจี่เป็นวันปีใหม่ เพราะตังจี่เป็นฤดูย่อยแรกที่จีนพบจากการวัดเงาแดด จึงถือวันตังจี่เป็นวันปีใหม่ตามหลักดาราศาสตร์ และใช้เป็นหลักบอกเวลาฤดูย่อยๆ อื่น นอกจากนี้เมื่อถึงวันตังจี่เกษตรกรก็เสร็จจากการทำนาทำไร่ มีเวลาว่างสำหรับการเฉลิมฉลอง และมีพืชผลบริบูรณ์ที่จะใช้เซ่นไหว้บรรพชนและเทพเจ้า
สำหรับเมืองไทยหลายคนรู้จักเทศกาลนี้ในชื่อว่า “เทศกาลขนมอี๋” หรือบ้างเรียก “เทศกาลขนมบัวลอย” เพราะขนมประจำเทศกาล ที่มีชื่อจริงว่า “อี๊” แต่คนไทยออกเสียงเป็น “อี๋” นอกจากนี้ขนมอี๋ของจีนกับขนมบัวลอยของไทยก็ทำจากแป้งข้าวเหนียวเหมือนกัน, ปั้นเป็นลูกกลมเหมือนกัน ต่างที่บัวลอยไทยใส่น้ำกะทิ ขนมอี๋ใส่แค่น้ำตาล
ขนมบัวลอยเป็นขนมประจำเทศกาลตังจี่ที่แต่ละบ้านต้องทำไหว้บรรพบุรุษ และมีคำพูดว่า “กินขนมบัวลอยตังจี่ อายุเพิ่มขึ้นอีกปี” ทั้งบัวลอยยังเป็นขนมมงคลที่ใช้ในงานแต่งงาน, งานวันเกิด และใช้รับรองญาติพี่น้องจากแดนไกลที่กลับมาเยี่ยมบ้านเกิด ฯลฯ
มีข้อมูลเพิ่มเติมด้วยว่า ก่อนที่จะมีการกำหนดให้ตรุษจีนเป็นเทศกาลปีใหม่นั้น จีนมีวันปีใหม่มาก่อนหน้าถึง 2 วัน ด้วยกัน
นอกจาก 1. ตังจี่ หรือ สารทขนมบัวลอย ดังกล่าว ยังมี 2. ลี่ชุน (หลิบชุน-เริ่มวสันต์) เป็นวันปีใหม่ตามฤดูกาล และการเกษตร ตรงกับวันที่ 4 หรือ 5 กุมภาพันธ์ (ยกเว้นปีอธิกมาส) เพราะหิมะเริ่มละลายให้เตรียมตัวทำนา การทำมาหากิน เดิมลี่ชุนเป็นเทศกาลปีใหม่ที่คึกคักกว่าวัน 1 ค่ำ เดือนอ้าย เพราะมีความสำคัญกับวิถีชีวิต ตั้งแต่ทางการใช้ปฏิทินไท่ชู (ประกาศใช้เมื่อ พ.ศ.439) เป็นต้นมา
ส่วนวันสิ้นปีเก่าขึ้นปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติของจีนโบราณ หรือ“วันตรุษจีน”นั้นไม่คึกคัก เพราะสัมพันธ์กับธรรมชาติและวิถีชีวิตน้อยกว่าวันปีใหม่วันอื่น อีกทั้งเปลี่ยนไปตามปฏิทินของทางราชการด้วย ในสมัยโบราณวันขึ้นปีใหม่และสิ้นปีเก่าที่เรียกว่า “ตรุษจีน” นี้จึงมีความสำคัญน้อย และเพิ่งเปลี่ยนมาเป็นวันปีใหม่ของจีนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันตก (พ.ศ. 340-551) หรือประมาณ 2,000 กว่าปีนี้เอง
