คติสัญลักษณ์ สถาปัตยกรรม โดย…ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์ : ดาว เพดาน

ลวดลายที่อาจจะเป็นภาพเขียนสี หรืออาจทำด้วยไม้แกะสลักเป็นรูปดาวมีรัศมี บนเพดานหรือฝ้าเพดาน พระอุโบสถหรือวิหาร ที่มักจะทาฝ้าเพดานที่ทำด้วยไม้นั้นเป็นพื้นสีแดง และทาสีดาวเป็นสีทอง

การประดับตกแต่งฝ้าเพดานในลักษณะรูปดาวก็คือ สัญลักษณ์ที่มีคติความเชื่อทางคติของฝ่ายเถรวาทที่แสดงว่า พื้นที่ในพระอุโบสถหรือในพระวิหาร ก็คือ พื้นที่ของสวรรค์ในชั้นฟ้า ที่อยู่ใกล้กับดวงดาว

ข้อสังเกตก็คือ การมองท้องฟ้าของผู้คนในยุคอดีตจะใช้สีแดงเป็นสีของท้องฟ้า

ส่วนในคติของฝ่ายมหายาน รูปแบบของดาวเพดานเป็นสัญลักษณ์ของพุทธมณฑลหรือเรียกกันในฝ่ายมหายานก็คือ มันดาละ อันเป็นที่สถิตของพระพุทธเจ้าของแต่ละพระองค์ ที่เชื่อว่ามีอยู่มากมายดังเม็ดทราย ในมหาคงคานที (เช่นเดียวกับฝ่ายเถรวาท) และยังคงสถิตอยู่ เพื่อสั่งสอนสัตว์โลกอยู่เพดานพระอุโบสถวัดสุวรรณดาราราม

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน