ปัญหาที่มากับน้ำท่วมใหญ่ เห็นชัดที่สุดเวลานี้คือการที่ประชาชนในพื้นที่รอยต่อ อ.องครักษ์ จ.นครนายก กับ จ.ปทุมธานี ต้องเผชิญน้ำท่วมขังยาวนาน
จนความเดือดร้อนพัฒนาไปสู่ความขัดแย้งเรื่องการเปิด-ปิดทางน้ำ ถึงขั้นมีกลุ่มชาวบ้านรื้อแนวกระสอบทรายบริเวณคลอง 15 เพื่อเปิดทางให้น้ำไหลออกจากพื้นที่ของตัวเอง
ขณะที่ฝั่ง จ.ปทุมธานี ก็มีน้ำท่วมสูงเช่นกันและไม่สามารถรับน้ำเพิ่มได้
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่ใช่เรื่องของชาวบ้านจังหวัดไหนถูกหรือผิด เห็นแก่ตัว-ไม่เห็นแก่ตัว เพราะสาเหตุของเรื่องนี้มาจากสภาพพื้นที่ลุ่มต่ำเชื่อมต่อกัน
น้ำท่วมไม่รู้จักเส้นแบ่งพื้นที่ แต่ระบบบริหารราชการแบ่งอำนาจกันตามเขตจังหวัด
ในยามสถานการณ์ปกติ ต่างฝ่ายต่างก็ทำหน้าที่ในขอบเขตพื้นที่ของตัวเอง
แต่เมื่อเกิดวิกฤตน้ำท่วมไหลทะลักข้ามพื้นที่ อำนาจก็ไม่สามารถข้ามเขตตามน้ำไปได้
ขณะเดียวกันพื้นที่เกษตร ชุมชน และเมือง ขยายตัวทับเส้นทางน้ำตามธรรมชาติ ทำให้พื้นที่รองรับน้ำลดลง ปัญหาจึงสะสมและรุนแรงขึ้น
เมื่อเปิดทางระบาย น้ำพื้นที่หนึ่งก็อาจไปสร้างความเดือดร้อนให้คนในอีกพื้นที่หนึ่งทันที
ทางออกเฉพาะหน้าจึงต้องใช้ “คนกลาง” ที่มีอำนาจตัดสินใจระดับลุ่มน้ำ ไม่ใช่แต่ละจังหวัดต่างสั่ง ต่างป้องกันพื้นที่ของตัวเอง
รัฐบาลจึงได้จัดวางกลไกบริหารน้ำภาคกลางและกำหนดให้ใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน รวมถึงแนวคิดซิงเกิล คอมมานด์ เพื่อให้การตัดสินใจเป็นเอกภาพ เป็นสิ่งต้องรีบทำ
เพราะสิ่งสำคัญไม่แพ้การระบายน้ำคือ ความรู้สึกได้รับความเป็นธรรมของประชาชน
หลักการ “เฉลี่ยทุกข์ เฉลี่ยสุข” ต้องเกิดขึ้นจริง
พื้นที่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ ต้องรู้ล่วงหน้าว่าจะได้รับผลกระทบอย่างไร ใครต้องรับน้ำเท่าไร และรัฐจะช่วยเหลืออย่างไร?
หากจำเป็นต้องให้พื้นที่หนึ่งรับน้ำเพื่อปกป้องอีกพื้นที่หนึ่ง ต้องมีมาตรการชดเชยและเยียวยาที่เป็นธรรม พร้อมเปิดเผยข้อมูลให้ประชาชนรับรู้ตรงกัน
รัฐบาลจึงต้องเร่งทำให้การบริหารน้ำข้ามจังหวัดเป็นระบบเดียวกัน มีผู้ตัดสินใจชัดเจนด้วยข้อมูลชุดเดียว และแผนระบายน้ำที่ประชาชนตรวจสอบได้
เพราะหากปล่อยให้แต่ละชุมชนต้องลุกขึ้นปกป้องพื้นที่ตัวเอง ปัญหาน้ำท่วมจะไม่จบที่ระดับน้ำ
แต่จะยกระดับเป็นความขัดแย้งระหว่างประชาชนกับประชาชน ระหว่างจังหวัดกับจังหวัด
ฝากถึงรัฐบาล วันนี้น้ำอาจกำลังลดลง แต่ความรู้สึกขัดแย้งของประชาชนในสังคมกำลังเพิ่มขึ้น
ถ้าหากไม่เร่งแก้ที่ระบบ และสร้างความเป็นธรรมให้เกิดขึ้นจริง วันหนึ่งวิกฤตน้ำอาจกลายเป็นวิกฤตความสัมพันธ์ของผู้คน
น้ำลด แต่ความขัดแย้งระหว่างประชาชนเพิ่มขึ้น!
มันฯ มือเสือ
