เมืองโบราณศรีเทพมรดกโลกไทยฉลองใหญ่

‘ยูเนสโก’รับรองแล้วชูเป็นแหล่งวัฒนธรรมเพชรบูรณ์เฮ-จัดงานสมโภชระดับประเทศ

ที่ประชุมคณะกรรมการมรดกโลก องค์การยูเนสโกเห็นชอบให้ขึ้นทะเบียน ‘เมืองโบราณศรีเทพ’ จ.เพชรบูรณ์ เป็น ‘มรดกโลก’ ด้านวัฒนธรรม ต่อจากแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงที่รับรองเมื่อปี 2535 ทำให้ประเทศไทยมีแหล่งมรดกโลกรวมทั้งสิ้นแล้ว 7 แหล่ง ‘พัชรวาท-เสริมศักดิ์’ ร่วมลุ้นถ่ายทอดสดยิงตรงจากซาอุดีอาระเบีย ด้านกรมศิลปากรประกาศเปิดให้ชมฟรีวันที่ 20-24 ก.ย.นี้ พร้อมจัดนิทรรศการเผยแพร่เรื่องราว คุณค่า และความสำคัญตั้งแต่วันที่ 20 ก.ย.66-14 ม.ค.67 ที่พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พิพิธภัณฑสถาน แห่งชาติ พระนคร

เมื่อวันที่ 19 ก.ย. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า การประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 45 ที่กรุงริยาด ประเทศซาอุดีอาระเบีย โดยนายจตุพร บุรุษพัฒน์ ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม(ทส.) นำคณะผู้เเทนไทยจากกระทรวงการต่างประเทศ กรมอุทยานเเห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช กรมศิลปากร และสำนักงานนโยบายและเเผน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในฐานะหน่วยประสานงานกลางอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก เข้าร่วมการประชุมด้วย

มรดกโลก – เมืองโบราณศรีเทพ จ.เพชรบูรณ์ ได้รับการประกาศให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งใหม่ ในการประชุมพิจารณาตัดสินของคณะกรรมการมรดกโลกที่กรุงริยาด ประเทศซาอุดีอาระเบีย เมื่อวันที่ 19 ก.ย.

ในวันเดียวกันนี้ มีแหล่งทางวัฒนธรรมของไทย คือ เมืองโบราณศรีเทพ ได้รับการรับรองจากคณะกรรมการมรดกโลก ให้ขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม แหล่งที่ 4 ของประเทศไทยต่อจากแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง จ.อุดรธานี ทำให้ขณะนี้ประเทศไทยมีแหล่งมรดกโลกรวมทั้งสิ้น 7 แหล่ง

สำหรับบรรยากาศ หลังจากที่ประชุมให้การรับรองเมืองโบราณศรีเทพของไทยขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกแล้ว นายจตุพร กล่าวขอบคุณต่อที่ประชุมและขอนำสารขอบคุณและแสดงความยินดีในนามของประชาชนชาวไทยจากนายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี นำเสนอต่อที่ประชุมคณะกรรมการมรดกโลก และคณะกรรมการมรดกโลกและองค์กรที่ปรึกษาในครั้งนี้ด้วย

โดยสรุปว่า เมืองโบราณศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ ประกอบด้วย 3 พื้นที่เกี่ยวข้องกัน มีอายุเก่าแก่ถึงสมัยก่อนประวัติศาสตร์ เป็นตัวแทนของวัฒนธรรมทวารวดี ที่โดดเด่นกว่าเมืองในยุคเดียวกัน และมีรูปแบบศิลปะ สถาปัตยกรรมที่ได้รับการยอมรับ ในชื่อ “ศิลปะสกุลช่างศรีเทพ” การขึ้นทะเบียน เมืองโบราณศรีเทพเป็นมรดกโลก ถือเป็นจุดเริ่มต้นของความร่วมมือและการร่วมกันอนุรักษ์ ฟื้นฟู และปกป้อง แหล่งอันทรงคุณค่าให้เป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้ และสมบัติอันล้ำค่าของคนทั่วโลกและคนรุ่นหลังต่อไป และขอเชิญชวนให้ทุกท่านมาเยี่ยมเยือนเมืองโบราณศรีเทพ

นับตั้งแต่การขึ้นทะเบียนแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง เมื่อ 31 ปีที่ผ่านมา ดังนั้นเมืองโบราณ ศรีเทพ นับเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม แหล่งล่าสุดของประเทศไทย นับจากการ ขึ้นทะเบียนแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง เมื่อปี 2535

การนำเสนอเมืองโบราณศรีเทพ เริ่มดำเนินการ มาตั้งแต่ปี 2562 โดยสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ร่วมกับกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม ประกอบด้วย 3 พื้นที่ คือ เมืองโบราณศรีเทพ ในเขตอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ เขาคลังนอก และถ้ำเขาถมอรัตน์ ในเขตพื้นที่อ.ศรีเทพ โดยนำเสนอคุณค่าความโดดเด่น ในเรื่องของการจัดวางผังเมืองที่แตกต่างจากเมืองทวารวดี ในยุคสมัยเดียวกัน และประติมากรรม สกุลช่าง ศรีเทพ ที่มีลักษณะลอยตัว และมีสีหน้า ผสมผสาน

ขณะที่จังหวัดเพชรบูรณ์นั้น ภาครัฐ ภาคประชาชน ภาคเอกชน กลุ่ม Drive Si Thep รวมตัวกันอย่างเนืองแน่น พร้อมโปกธงชาติไทย แสดงถึงความยินดี เฉลิมฉลองแสดงความยินดีในการขึ้นทะเบียนเมืองโบราณศรีเทพ เป็นมรดกโลกแห่งใหม่ของประเทศไทย

ที่พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร พล.ต.อ.พัชรวาท วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี และรมว.ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ในฐานะประธานคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก พร้อมด้วยนายเสริมศักดิ์ พงษ์พานิช รมว.วัฒนธรรม ในฐานะประธานอนุกรรมการมรดกโลกทางวัฒนธรรม ร่วมรับชมการพิจารณาขึ้นทะเบียนเมืองโบราณศรีเทพ จ.เพชรบูรณ์ เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม โดยคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 45 ณ กรุงริยาด ราชอาณาจักรซาอุดี อาระเบีย ผ่านระบบการถ่ายทอดสดภาพ และเสียงผ่านอินเตอร์เน็ต พร้อมแถลงข่าว การประกาศขึ้นทะเบียนเมืองโบราณศรีเทพเป็นแหล่งมรดกโลกด้านวัฒนธรรม

พล.ต.อ.พัชรวาทกล่าวว่า การที่องค์การเพื่อการศึกษาวิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้ประกาศให้เมืองโบราณศรีเทพเป็นมรดกโลกนับเป็นเรื่องที่น่ายินดี และเป็นความภาคภูมิใจของคนไทยทุกคน ซึ่งเป็นเจ้าของมรดกวัฒนธรรม โดยเมือง โบราณศรีเทพ ได้รับการประกาศให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม ในการประชุมคณะกรรมการ มรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 45 ประกอบด้วยแหล่งมรดกทางวัฒนธรรม 3 แหล่ง ที่มีความเกี่ยวเนื่องและสัมพันธ์กัน มีความครบถ้วนสมบูรณ์ และคงความเป็นของแท้ดั้งเดิม ได้แก่ เมืองโบราณศรีเทพ โบราณสถานเขาคลังนอก และโบราณสถานถ้ำเขาถมอรัตน์ ภายใต้คุณค่า ตามเกณฑ์ของยูเนสโก ประกอบด้วย เกณฑ์ข้อที่ 2 แสดงถึงความสำคัญของการแลกเปลี่ยนคุณค่าของมนุษย์ในช่วงเวลาใด เวลาหนึ่ง หรือพื้นที่ในวัฒนธรรมใดๆ ของโลก ผ่านการพัฒนาด้านสถาปัตยกรรม หรือทางเทคโนโลยี การวางแผนผังเมืองหรือการออกแบบภูมิทัศน์ และเกณฑ์ข้อที่ 3 เป็นพยานหลักฐานที่ยอดเยี่ยม หรือหาที่เสมอเหมือน ไม่ได้ของประเพณี วัฒนธรรม หรือวัฒนธรรมที่ยังคงอยู่ หรือสูญหายไปแล้ว

เฮศรีเทพ – พล.ต.อ.พัชรวาท วงษ์สุวรรณ รองนายกฯและรมว.ทส. นายเสริมศักดิ์ พงษ์พานิช รมว.วัฒนธรรม แสดงความยินดีที่เมืองโบราณศรีเทพ จ.เพชรบูรณ์ ได้รับเลือกเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม เมื่อวันที่ 19 ก.ย.

พล.ต.อ.พัชรวาทกล่าวต่อว่า การดำเนินการ ที่ผ่านมา กระทรวงทรัพยากรฯ ในฐานะหน่วยประสานงานกลางอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก ได้ขับเคลื่อนแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมและทางธรรมชาติเป็นมรดกโลกมาอย่างต่อเนื่อง โดยในครั้งนี้ การจัดทำเอกสารการนำเสนอเกิดขึ้นจากความร่วมมือระหว่างสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม (สผ.) กระทรวงทรัพยากรฯ ในฐานะหน่วยประสานงานกลางอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก และกรมศิลปากร กระทรวง วัฒนธรรม ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลพื้นที่ จนทำให้เมืองโบราณศรีเทพ ได้รับการขึ้นทะเบียน เป็นมรดกโลกแห่งใหม่ของไทย นับเป็นแหล่งมรดกโลกแห่งที่ 7 ของไทย ซึ่งจะกระตุ้นให้ประชาชนเกิดการหวงแหน และอนุรักษ์ทรัพยากรที่เป็นทุนสำคัญในการสร้างรายได้ให้กับประชาชนในพื้นที่ และก่อให้เกิดการขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจด้านการท่องเที่ยว ตามมา โดยกรมศิลปากร จะได้จัดทำแผนแม่บท การอนุรักษ์และพัฒนาอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ เพื่อรองรับการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองโบราณศรีเทพต่อไป

ด้านนายเสริมศักดิ์กล่าวว่า กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมศิลปากร ได้จัดทำแผนแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ เพื่อรองรับการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองโบราณศรีเทพภายหลังจากการได้รับการประกาศเป็นมรดกโลก โดยแผนดังกล่าวได้ผ่านการทำประชาพิจารณ์ และการมีส่วนร่วมของชุมชนและประชาชนในพื้นที่เป็นที่เรียบร้อยแล้ว ครอบคลุมทั้งเรื่องการอนุรักษ์ การปรับปรุงสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม แผนบริหารจัดการด้านการท่องเที่ยว การจัดทำ แผนชุมชนด้านการจัดการสิ่งแวดล้อม และการ จัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่นในด้านการอนุรักษ์

ทั้งนี้ กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมศิลปากร ได้ประกาศยกเว้นค่าธรรมเนียมเข้าชมอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ จ.เพชรบูรณ์ ระหว่างวันที่ 20-24 ก.ย. นอกจากนี้ ยังจัดแสดงนิทรรศการ เรื่อง ศรีเทพกับมรดกโลก ณ พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ตั้งแต่วันที่ 20 ก.ย.66-14 ม.ค.67 เพื่อเผยแพร่เรื่องราว คุณค่า และความสำคัญของเมืองโบราณศรีเทพ ให้ประชาชนคนไทยทุกคนตลอดจนนักท่องเที่ยวต่างชาติได้ร่วมเฉลิมฉลองการประกาศขึ้นทะเบียนเมืองโบราณศรีเทพเป็นมรดกโลกในครั้งนี้ด้วย

ด้าน ดร.ปกรณ์ อาภาพันธุ์ ผอ.สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ หรือ จิสด้า (GISTDA) กล่าวว่า ขอแสดงความยินดีกับประเทศไทยที่อุทยานประวัติศาสตร์ ศรีเทพได้รับการประกาศขึ้นเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมจากยูเนสโกในวันเดียวกันนี้นับเป็นมรดกโลกแห่งที่ 7 ของประเทศไทย และยังเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งที่ 4 ของไทยอีกด้วย

ดร.ปกรณ์กล่าวอีกว่า ดาวเทียม WorldView-3 ได้บันทึกภาพไว้เมื่อวันที่ 7 พ.ค. 2566 แสดงให้เห็นบริเวณพื้นที่อุทยานที่มีลักษณะทางกายภาพของเมืองโบราณศรีเทพที่ค่อนข้างสมบูรณ์และมีขนาดใหญ่กว่าโบราณสถานอื่นๆ ที่อยู่ร่วมสมัยกันอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในประเทศไทย เมืองโบราณแห่งนี้มีคูเมืองเป็นกำแพงเมืองล้อมรอบ แบ่งออกเป็น 2 ส่วน ประกอบด้วย เมืองชั้นใน และเมืองชั้นนอก มีพื้นที่ประมาณ 4.7 ตารางกิโลเมตร หรือ 2,889 ไร่ ซึ่งถูกโอบล้อมไปด้วยพื้นที่เกษตรกรรมและชุมชนโดยรอบที่มีร่องรอยหลักฐานสะท้อนถึงการดำรงชีวิต ของประชาชนที่เรียบง่ายตามวิถีดั้งเดิมของคนในพื้นที่

ก่อนหน้านี้ ประเทศไทยมีมรดกโลกทางวัฒนธรรม 3 แห่ง ได้แก่ เมืองประวัติศาสตร์สุโขทัยและเมืองบริวาร (พ.ศ.2534) ประกอบด้วย อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ศรีสัชนาลัย และกำแพงเพชร, นครประวัติศาสตร์พระนคร ศรีอยุธยาและเมืองบริวาร (พ.ศ.2534) และแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง (พ.ศ.2535) เป็นที่ตั้งถิ่นฐานยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มรดกโลก ทางธรรมชาติ 3 แห่ง ได้แก่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้ง (พ.ศ.2534), ผืนป่า ดงพญาเย็น-เขาใหญ่ (พ.ศ.2548) และกลุ่มป่าแก่งกระจาน (พ.ศ.2564)

ด้านนายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรีและรมว.คลัง กล่าวแสดงความยินดีภายหลังที่ประชุมคณะกรรมการมรดกโลก สมัยสามัญ ครั้งที่ 45 มีมติให้ขึ้นทะเบียนแหล่งเมืองโบราณศรีเทพเป็นมรดกโลกว่า ประธาน คณะกรรมการมรดกโลก สมาชิกคณะกรรมการ มรดกโลกและแขกผู้มีเกียรติทุกท่าน ในนามของรัฐบาลไทยและประชาชนคนไทยทุกคน ตนขอขอบคุณคณะกรรมการมรดกโลกและองค์กรที่ปรึกษาอย่างยิ่งที่เล็งเห็นคุณค่าความโดดเด่นอันเป็นสากลของเมืองโบราณศรีเทพ และมีมติขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกในวันนี้ ซึ่งเมืองโบราณศรีเทพ จ.เพรชรบูรณ์ ประกอบด้วย 3 พื้นที่ที่เกี่ยวข้องกัน สามารถกำหนดอายุได้ก่อนประวัติศาสตร์

นายเศรษฐากล่าวว่า นอกจากจะเป็นเมืองเก่าแก่ที่เป็นตัวแทนของวัฒนธรรมสมัยทวารวดีแล้ว ยังมีลักษณะโดดเด่นกว่าเมืองในยุคเดียวกัน มีศิลปะ สถาปัตยกรรมที่ได้รับการยอมรับ ในชื่อศิลปะสกุลช่างศรีเทพ การขึ้นทะเบียนเมืองโบราณศรีเทพ จึงเป็นจุดเริ่มต้นของความร่วมมือที่จะดำเนินการร่วมกันในการ อนุรักษ์ฟื้นฟูและปกป้องสถานที่อันทรงคุณค่า แห่งนี้ให้เป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้ และเป็น สมบัติอันล้ำค่า ไม่เพียงแต่ต่อคนทั่วโลกเท่านั้น แต่ยังเพื่อคนรุ่นหลังต่อไป ตนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้ต้อนรับทุกท่านในเยี่ยมเยือนแหล่งมรดกโลกเมืองศรีเทพ รวมทั้งประสานความร่วมมือในการอนุรักษ์ และพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศร่วมกับประชาชนชาวไทย

นายกฤษณ์ คงเมือง ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบูรณ์ เปิดเผยว่าจากการที่อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งใหม่ในช่วงบ่ายที่ผ่านมานั้น ทั้งนี้จังหวัดเพชรบูรณ์ ได้เตรียมพร้อมรวมทั้งนำข้อมูลเสนอต่อคณะกรรมการมรดกโลกตั้งแต่ปี 2562 แล้ว เช่นการจัดทำสาธารณูปโภคต่างๆ เช่นปรับปรุงถนน เพิ่มแสงสว่างในเส้นทางเข้าออกอุทยาน รวมทั้งมีการทำผังเมือง เพื่อป้องกันไม่ให้มีการสร้างสิ่งปลูกสร้างที่จะบดบังหรือทำลายทัศนียภาพของโบราณสถานที่ได้รับการขึ้นมรดกโลก ส่วนการเฉลิมฉลองนั้นจังหวัด ได้จัดกิจกรรมมาตั้งแต่วันที่ 16 ก.ย.2566 แล้ว แต่การเฉลิมฉลองเน้นอยู่ในความสงบ โดยในช่วงเช้าจะเป็นการตักบาตรพระสงฆ์ ในช่วงเย็น จะมีการนั่งสมาธิ สวดมนต์ รับฟังพระธรรมเทศนาจากพระเถระ ซึ่งมีประชาชนและ นักท่องเที่ยวเข้าร่วมกิจกรรมเป็นจำนวนมาก

ผวจ.เพชรบูรณ์กล่าวต่อว่าส่วนการเฉลิมฉลองใหญ่นั้นได้กำหนดจัดขึ้นในวันที่ 21 ก.ย. 2566 จะมีการบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในบริเวณอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ การรำถวาย การจุดเทียนเฉลิมฉลอง ซึ่งจังหวัดจะเน้นการเฉลิมฉลองแบบสงบ เรียบง่าย ให้ตรงตามสิ่งปลูกสร้างเมืองศรีเทพที่มีความเกี่ยวพันเกี่ยวเนื่องกับศาสนา แต่ทั้งนี้จังหวัดได้รับการประสานเบื้องต้นจากกระทรวงวัฒนธรรม ว่าจะจัดงานฉลองใหญ่ในระดับประเทศอีกครั้ง