อนุทินแก้ใหม่กัญชา ‘ช่อดอก’ ห้ามขาย-สูบ-โฆษณา

แปรรูปเพื่อค้า-ก็ไม่ได้รวมทั้งการวิจัย-ส่งออกต้องมีใบอนุญาตเท่านั้น
ชี้แจงลดข้อกังวลสังคมเน้นย้ำมุ่งใช้ด้านแพทย์

‘อนุทิน’แก้ลำสุญญากาศ ‘กัญชา’ หลังโดนวิจารณ์ยับถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ สั่งเลิกประกาศเก่า ออกประกาศสธ.ฉบับใหม่ ให้ ‘ช่อดอกกัญชา’ เป็นสมุนไพรควบคุม ห้ามจำหน่าย หรือแปรรูปเพื่อการค้าในทุกช่องทาง จะทำได้ต้องได้รับใบอนุญาต ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขอย่างเข้มงวด ส่วนผู้ที่ได้ใบอนุญาตก่อนหน้าประกาศใหม่ก็ต้องปฏิบัติตาม ด้วยเช่นกัน รวมทั้งห้ามขายผู้มีอายุต่ำกว่า 20 ปี นักเรียน นักศึกษา สตรีมีครรภ์ หญิงให้นมลูก ห้ามขายเพื่อสูบในสถานที่ประกอบการ มีผลบังคับใช้หลังประกาศในราชกิจจาฯ

เมื่อวันที่ 11 พ.ย. นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรี และรมว.สาธารณสุข ลงนามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องสมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ.2565 ระบุว่าโดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องสมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ.2565 ลงวันที่ 16 มิ.ย.2565 ที่ประกาศให้กัญชาเป็นสมุนไพรควบคุมที่มีค่าต่อการศึกษา หรือวิจัย หรือมีความสำคัญทางเศรษฐกิจ เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพการณ์ ในปัจจุบัน ประกอบกับปรับเปลี่ยนระบบการกำกับดูแลกัญชาจากยาเสพติดให้โทษในประเภทที่ 5 เป็นสมุนไพรควบคุม ซึ่งใน ช่วงที่เปลี่ยนผ่านดังกล่าว ควรควบคุมไม่ให้ นำกัญชา เฉพาะส่วนที่เป็นช่อดอกไปใช้ใน ทางที่ผิดวัตถุประสงค์ของการคุ้มครอง และส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากสมุนไพร

ประกาศระบุว่าอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 4 วรรคหนึ่ง มาตรา 44 และมาตรา 45 (4) (5) และ (6) พ.ร.บ.คุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ.2542 รมว.สาธารณสุข โดยคำแนะนำของคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์ แผนไทยในการประชุมครั้งที่ 99-4/2565 จึงออกประกาศดังต่อไปนี้ 1.ให้ยกเลิกประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องสมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ.2565 ลงวันที่ 16 มิ.ย.2565 2.ให้กัญชาเฉพาะส่วนของช่อดอกเป็นสมุนไพรควบคุม 3.ผู้ใดประสงค์จะศึกษาวิจัย ส่งออก จำหน่าย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อ การค้า จะกระทำได้ก็ต่อเมื่อได้รับใบอนุญาตตามมาตรา 46 และผู้รับใบอนุญาตต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขดังต่อไปนี้

ผู้รับใบอนุญาตให้ศึกษาวิจัย ส่งออก จำหน่าย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อ การค้าต้องจัดทำข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งที่มา การนำไปใช้ และจำนวนที่เก็บไว้ ณ สถานประกอบการ และให้รายงานข้อมูลนั้นต่อ นายทะเบียนตามแบบที่อธิบดีประกาศกำหนด, ผู้รับใบอนุญาตให้ส่งออกสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า ต้องแจ้งรายละเอียดการส่งออกต่อผู้อนุญาตเป็นรายครั้ง ตามแบบที่อธิบดีประกาศกำหนด, ห้ามจำหน่ายสมุนไพรควบคุม หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า ให้กับผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 20 ปี สตรีมีครรภ์ หรือสตรีให้นมบุตร, ห้ามจำหน่ายสมุนไพรควบคุม หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อ การค้า ให้กับนักเรียน นิสิตหรือนักศึกษา

ประกาศระบุว่า ห้ามจำหน่ายสมุนไพรควบคุมเพื่อการสูบในสถานที่ประกอบการ เว้นแต่การจำหน่าย โดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพเวชกรรม ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทย ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยประยุกต์ หมอพื้นบ้านที่ได้รับการรับรองตามระเบียบกระทรวงสาธารณสุข ว่าด้วยการรับรองหมอพื้นบ้าน พ.ศ.2562 และที่แก้ไขเพิ่มเติมตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพการแพทย์แผนไทย ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนจีน ตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบโรคศิลปะ และผู้ประกอบวิชาชีพทันตกรรม ตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพทันตกรรม ที่ใช้ในการรักษาผู้ป่วยของตน หรือผู้ประกอบวิชาชีพการสัตวแพทย์ ตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพการสัตวแพทย์ ที่ใช้ในการรักษาสัตว์

ห้ามจำหน่ายสมุนไพรควบคุม หรือสินค้าที่แปรรูปจากสมุนไพรควบคุม เพื่อการค้าผ่านเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ ผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือเครือข่ายคอมพิวเตอร์, ห้ามโฆษณาสมุนไพรควบคุมในทุกช่องทางเพื่อการค้าในสถานที่ และห้ามจำหน่ายสมุนไพรควบคุม หรือสินค้าที่แปรรูปจากสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า ดังต่อไปนี้ วัดหรือสถานที่สำหรับปฏิบัติพิธีกรรมทางศาสนา, หอพักตามกฎหมายว่าด้วยหอพัก, สวนสาธารณะ สวนสัตว์ และสวนสนุก

ประกาศระบุอีกว่า 4.ให้ผู้รับใบอนุญาตตามมาตรา 56 อยู่ก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ เฉพาะในส่วนที่เป็นสมุนไพรควบคุมตามประกาศนี้ ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในข้อ 3 ของประกาศฉบับนี้ด้วย 5.แบบการรายงาน และแบบการแจ้งรายละเอียดการส่งออกสมุนไพรควบคุมรายครั้งให้เป็นไปตามแบบที่อธิบดีประกาศกำหนด และ 6.ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป ประกาศ ณ วันที่ 11 พ.ย.2565

ก่อนหน้านี้ที่ทำเนียบรัฐบาล นายวิษณุ เครืองาม รองนายกฯ ตอบข้อซักถามถึงกรณีกรรมการแพทยสภา สมาคมแพทย์นิติเวชฯ และส.ส.ฝ่ายค้าน ยื่นร้องศาลปกครองกลางขอให้สั่งเพิกถอนประกาศปลดล็อกกัญชา พร้อมขอให้สั่งคุ้มครองชั่วคราวจนกว่าจะมี คำสั่งว่าถ้าจะทำให้กัญชากลับมาเป็นยา เสพติดให้โทษอีกนั้นต้องแก้กฎหมายอีก เพราะถอดออกไปจากพ.ร.บ.แล้ว แต่ถ้าต้องการควบคุมให้เข้มงวดน่าจะมีวิธีอื่นที่ควบคุมได้โดยไม่ต้องแก้กฎหมาย โดยที่ได้ผลใกล้เคียงกัน เพราะวันนี้มีประกาศกระทรวงสาธารณสุข หากต้องยกเลิกประกาศอาจจะกลับมาสู่มาตรการคล้ายๆ กับจะเป็นยาเสพติด แต่ถ้าจะเอากลับไปสู่ยาเสพติดโดยตรงจะต้องแก้กฎหมาย

ผู้สื่อข่าวถามว่าง่ายที่สุดคือ กระทรวงสาธารณสุขปรับแก้ระเบียบให้รัดกุมขึ้น และเขียนประกาศใหม่ได้หรือไม่ นายวิษณุกล่าวว่า ถูกต้อง ง่ายกว่าเยอะ ซึ่งกระทรวงสาธารณสุขก็รู้ และในการประชุมคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) ในสัปดาห์หน้าจะนำเรื่องนี้มา พูดคุยกัน

ต่อข้อถามว่าประกาศห้ามเสพและสูบ ในที่สาธารณะ แต่ยังเก็บไว้ในบ้านได้หรือไม่ รองนายกฯ กล่าวว่ายังทำได้อยู่ และเมื่อไม่ใช่ยาเสพติดประเภทที่ 5 ก็เสพได้ในบ้าน ปลูกได้โดยจำกัดจำนวนต้น

ด้านนายอนุทินกล่าวถึงการยื่นร้องศาลปกครองให้เพิกถอนปลดล็อกกัญชาว่า เป็นไปตามกระบวนการทางกฎหมาย เราทำอะไรไม่ได้ ต้องรอกระบวนการยุติธรรม แต่ที่ผ่านมา 5 เดือนก็ยังไม่มีอะไรที่ควบคุมไม่ได้ ไม่มีเหตุอะไรนอกจากคนสร้างให้เป็นสถานการณ์ คนส่วนใหญ่เชื่ออยู่แล้วว่านโยบายกัญชาเน้นเรื่องการแพทย์ สุขภาพ และเศรษฐกิจ

ผู้สื่อข่าวถามถึงความคืบหน้าร่างพ.ร.บ.กัญชา นายอนุทินกล่าวว่าตราบใด ไม่มีพ.ร.บ.ออกมา ต้องใช้ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งค่อนข้างครอบคลุมพอสมควร อาจจะออกประกาศควบคุมช่อดอกกัญชา ออกมาเพิ่มเติมเพื่อลดความกังวลของประชาชนผู้เห็นต่างพยายามเอามาทำให้ประชาชนไขว้เขว แต่กระทรวงสาธารณสุขเป็นผู้ออกประกาศและควบคุมการใช้และทำตามหน้าที่ตามประกาศ

รองนายกฯ และรมว.สาธารณสุขกล่าวอีกว่า คนที่พูดต้องการหวังผลทางการเมือง สกัดความนิยมของพรรคการเมืองที่เสนอกฎหมายฉบับนี้เท่านั้นเอง เพราะในบริบทกฎหมาย มุ่งเน้นนำกัญชามาใช้ทางการแพทย์ สุขภาพ และเศรษฐกิจ เพราะเป็นนโยบายเร่งด่วนรัฐบาลข้อที่ 4 ซึ่งคำว่าเร่งด่วนจริงๆ ต้องทำใน 6 เดือน ไม่เกิน 1 ปี แต่เราศึกษาวิจัยทั้งแผนไทย แผนปัจจุบัน จึงยืดจนเกือบหมดสมัยรัฐบาลถึงเสนอเข้าสภา