เงิน โคมินเทิร์น และรัสเซีย(97) – ไม่เพียงแต่ จุง ชาง จอน ฮัลลิเดย์ เท่านั้นที่ตั้งข้อสังเกตในประเด็นเงินสนับสนุนจากมอสโก หาก ทวีป วรดิลก ก็นำเสนอข้อมูลไม่น้อยเหมือนกัน
แสดงว่า การประสานระหว่าง“เงิน” กับ “การทำงาน” ดำเนินไปอย่างสลับ ซับซ้อน
จุง ชาง จอน ฮัลลิเดย์ เห็นว่า การที่ต้องพึ่งความช่วยเหลือและเงินอุดหนุนจาก มอสโกเป็นประเด็นที่สร้างความเจ็บช้ำให้กับหลายคน
ศาสตราจารย์เฉินตุ๊ซิ่วเดินทางมารับตำแหน่งเลขาธิการพรรคในเดือนสิงหาคม 1921
เขาบอกกับเพื่อนร่วมอุดมการณ์ของเขาว่า “ตราบใดที่เรารับเงินจากคนพวกนั้น ตราบนั้น เราก็จำเป็นต้องรับฟังคำสั่งของพวกเขาด้วย”
“พวกนั้น” ในที่นี้ย่อมหมายถึง “มอสโก” ผ่าน “โคมินเทิร์น”
เขาเสนอโดยไม่เป็นผลว่า ไม่ควรมีสมาชิกพรรคคนใดยึดมั่นในการเป็นนักปฏิวัติมืออาชีพเพียงอย่างเดียว แต่ควรมีอาชีพอื่นที่เป็นอิสระควบคู่ไปด้วย
และใช้ช่องทางในการประกอบอาชีพนั้นๆเผยแพร่อุดมการณ์ในการปฏิวัติ
เฉินตุ๊ซิ่วโต้แย้งกับมาริงอย่างดุเดือดเรื่องที่มาริงยืนยันให้พรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นสาขาหนึ่งของโคมินเทิร์นโดยอัตโนมัติ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องที่นิโคลสกี้จำเป็นต้องควบคุมดูแลการประชุมของพรรคทุกครั้งไป
“จำเป็นด้วยหรือที่เราจะต้องถูกควบคุมแบบนี้” เฉินตุ๊ซิ่วตะเบ็งเสียง “มันไม่คุ้มเลย” จึงบ่อยครั้งที่เฉินตุ๊ซิ่วปฏิเสธไม่ยอมพบหน้ามาริงหลายอาทิตย์ติดต่อกัน
เฉินตุ๊ซิ่วจะตะโกน ตบโต๊ะและแม้จะปาถ้วยชามไปรอบห้อง
สำหรับเฉินตุ๊ซิ่วฉายาของมาริงก็คือ “ภูเขาไฟ” หลายต่อหลายครั้งที่เฉินตุ๊ซิ่วระเบิดอารมณ์ออกมา มาริงจะออกไปสูบบุหรี่ในห้องข้างๆ ขณะที่เฉินตุ๊ซิ่วพยายามระงับสติอารมณ์
ตามการยืนยันของ จุง ชาง จอน ฮัลลิเดย์
รายงานที่เฉินตุ๊ซิ่วส่งไปมอสโก ในระยะเดือนตุลาคม 1921-มิถุนายน 1922 งบประมาณที่ใช้เป็นจำนวน 17,655 หยวน
จำนวนนี้ระดมได้จากประเทศจีนน้อยกว่า 6 % และอีก 94 % มาจากรัสเซีย
ความจริงสมัยนั้น จุง ชาง จอน ฮัลลิเดย์ ระบุว่า มีคอมมิวนิสต์กลุ่มอื่นๆ อีกหลายกลุ่มในจีน อย่างน้อยก็มี 7 กลุ่มระหว่างปี 1920-1922 และมีกลุ่มหนึ่งอ้างว่าตนมีสมาชิกมากถึง 11,000 คน
แต่ทุกกลุ่มก็ล่มสลายไปเพราะไม่ได้รับเงินสนับสนุนจากรัสเซีย
แล้ว จุง ชาง จอน ฮัลลิเดย์ ก็โฟกัสไปยังสภาพอันเกิดขึ้นที่หูหนาน เหมา ไม่เหมือนเฉินตุ๊ซิ่ว เพราะเขาไม่เคยแสดงความเดือดเนื้อร้อนใจว่าพรรคจะรับเงินจากรัสเซียหรือไม่
เหมาเป็นคนยึดถือความจริงเป็นที่ตั้ง
และเงินสนับสนุนของรัสเซียก็ทำให้ชีวิตเขาเปลี่ยนไปด้วย หลังการประชุมใหญ่ครั้งนั้นเขาได้รับเงินจากพรรคเดือนละ 60-70 หยวนสำหรับสาขาหูหนาน
และเพิ่มขึ้นเป็น 100 หยวน จากนั้นก็เป็น 150-170 หยวนภายในเวลาไม่นาน ต่อมา
เงินจำนวนมากที่ไหลเข้ามาอย่างสม่ำเสมอเช่นนี้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมโหฬาร เป็นการเปลี่ยนแปลงในด้านของเหมาเมื่อมองจากข้อมูลของ จุง ชาง จอน ฮัลลิเดย์
เมื่อสำรวจจากฐานข้อมูลของ ทวีป วรดิลก ก็สอดรับกัน
ปัญหารีบด่วนและสำคัญที่สุดด้วยก็คือ พรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่มีเงินเลย ไม่ว่าจะด้วยประการใดๆ สมาชิก ส่วนใหญ่ไม่มีงานทำ หรือมิฉะนั้นก็ไม่มีรายได้
ไม่ว่าจะทางใดๆ ด้วย
ค่าใช้จ่ายสำหรับองค์กรกลางต่างๆ ของพรรคในระหว่างฤดูใบไม้ร่วงถึงฤดูหนาวของปี 1921 จนถึงปี 1922 เป็นจำนวนรวมทั้งสิ้น 17,500 เหรียญจีน
ค่าใช้จ่ายนี้โคมินเทิร์นจัดงบให้ 16,665 เหรียญ
งบประมาณที่ตั้งไว้สำหรับปีต่อไปก็คาดว่าจะมาจากโคมินเทิร์นทั้งหมด นี่คือความเป็นจริงที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนประสบตั้งแต่แรกก่อตั้งพรรคเมื่อเดือนกรกฎาคม 1921
เป็นปัญหาที่เฉินตุ๊ซิ่วก็ยอมรับ เป็นปัญหาที่เหมาเองก็ไม่เคยปฏิเสธ
