เท้าและข้อเท้า ดูแลเพื่อก้าวที่มั่นคง – ข้อเท้าและเท้าเป็นอวัยวะสำคัญให้มนุษย์เราสามารถก้าวเดิน ยืน วิ่งอย่างมั่นคงได้ ซึ่งเท้าของแต่ละคนมีความแตกต่างกันและมีลักษณะเฉพาะตัว
นพ.สุทร บวรรัตนเวช ผู้อำนวยการใหญ่ ศูนย์อุบัติเหตุและออโธปิดิกส์ ในเครือบมจ.กรุงเทพดุสิตเวชการ และผู้อำนวยการอาวุโส ศูนย์กระดูกและข้อ ร.พ.กรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล กล่าวว่า เท้า เป็นอวัยวะที่อยู่ล่างสุด แต่มีความสำคัญ กับร่างกายอย่างมาก ทั้งรับน้ำหนักของร่างกาย รองรับการเคลื่อนไหว และสะท้อนการทำงานของอวัยวะอื่นๆ ในร่างกาย กระดูกบริเวณเท้า ประกอบไปด้วยกระดูกชิ้นเล็กๆ 26 ชิ้น
กระดูกรอบข้อเท้าประกอบด้วย ส่วนปลายของของกระดูกหน้าแข้ง มีส่วนนูนของกระดูก เรียกว่า กระดูกตาตุ่มด้านใน (medial malleolus) และกระดูกส่วนปลาย ของกระดูกน่อง มีส่วนนูนของกระดูกเรียกว่า กระดูกตาตุ่มด้านนอก (lateral malleolus) และ กระดูกเท้า (tarsal bone) ซึ่งกระดูกส่วน ต่างๆ และเส้นเอ็นรอบๆ ข้อเท้า ร่วมกันทําหน้าที่ของข้อเท้าในการ ขยับเหยียดกระดก และหมุนข้อเท้า ช่วยในการทรงตัวยืน-เดิน และถ่ายรับน้ำหนักตัว
นพ.เอกจิต ศิขรินกุล ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ เฉพาะทางด้านการบาดเจ็บกระดูกและข้อ ร.พ.กรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล กล่าวว่า สำหรับการบาดเจ็บของบริเวณรอบข้อเท้านั้น เกิดได้จากการบาดเจ็บโดยตรง หรือ การบาดเจ็บโดยอ้อม กล่าวคือ การถูกกระทบกระแทกของข้อเท้าต่อพื้นผิว หรือวัตถุแข็ง การกระแทกตามแนวดิ่ง หรือ การบิดงอ ของข้ออย่างรุนแรง ทําให้เกิดการหักของกระดูกในบริเวณข้อเท้า โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีภาวะกระดูกเปราะบาง กระดูกพรุน หรือผู้สูงอายุ โดยลักษณะ และความรุนแรง ของการแตกหักกระดูกนั้นขึ้นอยู่กับ กลไกของการบาดเจ็บ และความแข็งแรงของกระดูก
นอกจากข้อมูลต่างๆ และอาการแสดงแล้ว แพทย์ต้องอาศัยภาพรังสีในการช่วยวินิจฉัย และวางแผนการผ่าตัด ได้แก่ ภาพถ่ายรังสี (plain X-ray) และ Computer Tomography Scan (CT Scan) ในการแตกหักของกระดูกที่ซับซ้อนหรือการแตกร้าวที่สังเกตได้ยาก
นพ.อภิสรรค์ จินานุวัฒนา ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ เฉพาะทางด้านเท้าและข้อเท้า ร.พ.กรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล กล่าวว่า ภาวะที่ผู้ป่วยมาพบแพทย์ด้วยปัญหาเท้าและข้อเท้าที่พบบ่อยได้แก่ 1. อุบัติเหตุข้อเท้าและเท้าพลิก 2. ความผิดปกติทางโครงสร้างของกระดูก เส้นเอ็น หรือข้อของเท้าและข้อเท้า โดยการผิดปกติของโครงสร้างเพียงโครงสร้างเดียว สามารถส่งผลต่อโครงสร้างข้างเคียง อันนำไปสู่ความภาวะผิดปกติทางโครงสร้างอื่นๆตามมา นอกจากนี้ยังส่งผลให้ท่าเดิน การลงน้ำหนักเท้าขณะย่างก้าวเปลี่ยนไป ซึ่งในระยะยาวจะส่งผลต่อข้อที่อยู่สูงขึ้นไป เช่น ข้อเข่าและข้อสะโพก รวมถึงข้อบริเวณหลังด้วย
ความผิดปกติของเท้าและข้อเท้าพบได้ทุกส่วนของเท้าโดย จะแบ่งส่วนของเท้าเป็น 3 ส่วนคือ 1. Forefoot บริเวณปลายนิ้ว 2. Midfoot บริเวณอุ้งเท้า และ 3. Hindfoot บริเวณข้อเท้า โดยภาวะที่พบได้บ่อยได้แก่ ภาวะนิ้วหัวแม่เท้าเก ภาวะปลายนิ้วเท้าผิดรูปหรือขี่กัน เท้าแบน อุ้งเท้าสูง ข้อเท้าเอียงผิดรูป ซึ่งอาจต่อเนื่อง มาจากส่วนอุ้งเท้าหรือเป็นส่วนของข้อเท้าเอง
สาเหตุของภาวะเท้าและข้อเท้าผิดรูป อาจเกิดจาก 1.กรรมพันธุ์ โครงสร้างทางกายวิภาคของผู้ป่วยที่ได้รับถ่ายทอดมาทางพันธุกรรม 2. ภาวะเอ็นข้อหลวม หรือ ข้อหย่อน 3.การใส่รองเท้าที่ผิดสุขลักษณะหรือไม่เหมาะกับเท้าของบุคคลนั้นๆ เช่น ส้นสูง รองเท้าที่มีการรับบริเวณอุ้งเท้าไม่เหมาะสม รองเท้าที่มีหน้าเท้าแคบหรือกว้างเกินไป
4.ภาวะผิดรูปหลังจากการบาดเจ็บของกระดูกและเส้นเอ็นข้อเท้าและเท้าที่ไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสมตั้งแต่ต้น จนอาจเกิดปัญหากระดูกไม่ติด กระดูกติดผิดรูป ข้อเอียง ผิวกระดูกข้อสึกหรือมีการกะเทาะบางส่วน เส้นเอ็นเคลื่อนหลุดออกจากร่องเส้นเอ็น เส้นเอ็นข้อเท้าหย่อนเป็นเหตุให้ข้อไม่มั่นคงและส่งผลให้เกิดข้อเสื่อมในที่สุด 5.ภาวะข้อผิดรูปจากการทำลายข้อที่มาจากภาวะแทรกซ้อนของระบบปลายประสาท (Charcot arthropathy) ซึ่งพบบ่อยในผู้ป่วยโรคเบาหวาน เป็นต้น
ทั้งนี้การรักษาโรคเท้าและข้อเท้า ของ ร.พ.กรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล ประกอบด้วยทีมแพทย์ที่ผ่านการอบรมและมีความเชี่ยวชาญด้านโรคเท้าและข้อเท้า โดยมีเป้าหมายให้ผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้เป็นปกติโดยเร็ว
