หอแจกศาลาการเปรียญ – หอ คำว่า หอ พจนานุกรมไทย หมายถึงเรือนหรืออาคารที่ใช้เฉพาะกิจการอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น หอพระ หอนั่ง หอสมุด ในสถาปัตยกรรมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมไปถึงสาธารณรัฐประชาธิป ไตยประชาชนลาว ก็ใช้คำว่า หอ หมายถึง อาคารที่ใช้เพื่อกิจการเฉพาะกิจเหมือนกัน
หอในวัดจึงหมายถึงอาคารที่ใช้ประโยชน์เฉพาะ เช่น หอแจก จึงเป็นอาคารในวัดที่เป็นอาคารที่ใช้ประโยชน์ทั้งในทางพิธีกรรม เช่น การทำบุญ หรือเพื่อประโยชน์สาธารณะทั่วไปของประชาชนในพื้นที่นั้น
หอแจกหรือศาลาการเปรียญ คือ ศาลาประเภทหนึ่งที่สร้างขึ้นเพื่อใช้สำหรับการประชุม การทำบุญของผู้คนในชุมชน เป็นกิจการที่มิใช่เรื่องของสังฆกรรม อาจจะมีพระพุทธรูปหรือธรรมาสน์เทศน์ ประดิษฐานอยู่หรือไม่ก็ได้
สำหรับวัดทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมไปถึงสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชน ลาว หอแจก (หรือศาลาการเปรียญ) มักจะมีการก่อสร้างในเขตวัดมากกว่าอาคารที่เรียกว่าวิหาร และมีการใช้ประโยชน์ตลอดเวลา รวมทั้งบางครั้ง ราชการบ้านเมืองก็ใช้ หอแจกหรือศาลาการเปรียญเป็นที่ประชุมชาวบ้าน หอแจกหรือศาลาการเปรียญจึง มักสร้างกันอย่างใหญ่โต
แต่เนื่องจากหอแจกเป็นอาคารที่มิใช่อาคารทางศาสนสถาน ที่แม้จะเป็นสถานที่ที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาก็ตาม จึงไม่จำเป็นจะต้องมีคติหรือสัญลักษณ์ใดทางศาสนา
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
