วธ.อนุรักษ์พุทธศิลป์ล้านนา วัดพระธาตุลำปางหลวง – “วัดพระธาตุลำปางหลวง” เป็นวัดสำคัญคู่บ้านคู่เมืองลำปางมาแต่โบราณกาล โดยมีพระธาตุลำปางหลวงและพระแก้วดอนเต้า เป็นที่เคารพสักการะของชาวลำปางและชาวพุทธทั่วไป วัดแห่งนี้สวยงามและมีความ ยอดเยี่ยมในงานพุทธศิลป์ล้านนา ทั้งด้านสถาปัตยกรรม ประติมากรรม และจิตรกรรม
ดังนั้น กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) โดยสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด (สวจ.) ลำปาง ร่วมกับคณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วิทยาลัยอินเตอร์เทคจังหวัดลำปาง ชุมชนคุณธรรมน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ขับเคลื่อนด้วยพลัง บวร วัดพระธาตุลำปางหลวง ศูนย์อนุรักษ์งานพุทธศิลป์จังหวัดลำปาง จัดกิจกรรมสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นในการอนุรักษ์งานพุทธศิลป์ ภายในศาลาบาตร รอบองค์พระธาตุลำปางหลวง อ.เกาะคา จ.ลำปาง เมื่อเร็วๆ นี้ ซึ่งเป็นกิจกรรมในโครงการส่งเสริมสนับสนุนการอนุรักษ์ฟื้นฟูขนบธรรมเนียมประเพณีท้องถิ่นของจังหวัด
นางลัษมา ธารีเกษ วัฒนธรรมจังหวัดลำปาง กล่าวว่า สวจ.ลำปางได้ขับเคลื่อนนโยบายของ วธ. โดยใช้กลไกของพลังบวร คือ บ้าน วัด โรงเรียน ราชการในการที่ จะอนุรักษ์สืบสานมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ลำปางเป็นเมืองเก่ามีงานพุทธศิลป์ล้ำค่ามากมาย แฝงไว้ด้วยมรดกภูมิปัญญาในเชิงช่างของช่างฝีมือโบราณ สามารถมาต่อยอดให้แก่คนรุ่นใหม่ในการสืบสานรักษาไว้
อาจารย์ธวัชชัย ทำทอง ประธานสาขาการท่องเที่ยวและธุรกิจบริการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง กล่าวว่า สาขาการท่องเที่ยวฯ จัดทำโครงการอนุรักษ์งานพุทธศิลป์ที่วัดพระธาตุลำปางหลวงต่อเนื่องมา 3 ปีแล้ว เนื่องจากวัดเล็งเห็นคุณค่าและความสำคัญของโบราณวัตถุที่มีอยู่ จึงอนุญาตให้สาขาการท่องเที่ยวฯ เข้ามาดำเนินการ แต่ด้วยขอบเขตงานในครั้งนี้เป็นงานที่ค่อนข้างใหญ่ จึงขอความร่วมมือหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา และเครือข่ายด้านศิลปวัฒนธรรมกว่า 10 แห่ง เช่น สวจ.ลำปาง กลุ่มอนุรักษ์พุทธศิลป์ลำปาง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และภาคีเครือข่ายฯ ร่วมทำงานเพื่อให้งานสำเร็จลุล่วง
“อาจารย์ธวัชชัย” ฉายภาพการทำงานโครงการ ซึ่งทุกฝ่ายร่วมกันสำรวจและทำความสะอาดภายในศาลาบาตรด้านหลังองค์พระธาตุลำปางหลวงพบว่า มีเตียงอาสนาหรือเตียงนอนพระเจ้า ซึ่งเจ้านาย ขุนนาง และผู้ศรัทธาได้สร้างถวายเพื่อเป็นพุทธบูชาต่อพระพุทธรูป พระธาตุ และพระพุทธบาท
ทั้งนี้ เฉพาะที่สำรวจพบจากการทำโครงการนี้พบว่ามีมากกว่า 10 หลัง รวมกับของเดิมที่มีอยู่และชิ้นส่วนของเตียงอาสนาทำให้ทราบว่าวัดพระธาตุลำปางหลวงมี หลักฐานการใช้เตียงอาสนามายาวนานซึ่งพบราว 20-30 หลัง จำนวนดังกล่าวสะท้อนถึงความสำคัญขององค์พระธาตุลำปางหลวงและการสืบจารีตประเพณีมาอย่างยาวนาน
นอกจากนี้ ยังพบโบราณวัตถุอื่นๆ เช่น งานจำหลักไม้โบราณที่เป็นส่วนประกอบอาคารเก่า ธรรมาสน์ สัตภัณฑ์ (เชิงเทียนแบบล้านนา) พานขันดอก เมื่อสำรวจข้อมูล เบื้องต้นแล้วจึงได้คัดแยกชิ้นส่วนของโบราณวัตถุต่างๆ ให้เป็นหมวดหมู่ ทำความสะอาดและนำโบราณวัตถุทั้งหมดมาเรียงจัดแสดงที่ศาลาบาตรด้านเหนือขององค์เจดีย์แล้วจัดหมวดหมู่เพื่อทำทะเบียน
หลังจากนี้จะบูรณะซ่อมแซมในส่วนที่ชำรุดให้กลับมามีสภาพที่คงทนแข็งแรงและทำป้ายข้อมูลเพื่อบริการนักท่องเที่ยวโดยจัดเป็นนิทรรศการถาวรภายในศาลาบาตร ขั้นตอนนี้ใช้เวลาดำเนินการราวหนึ่งปีเนื่องจาก จะต้องอาศัยความร่วมมือและงบประมาณสนับสนุนจากหลายฝ่าย
“โครงการนี้มุ่งส่งเสริมให้ทุกภาคส่วนโดยเฉพาะนักศึกษาที่เป็นคนรุ่นใหม่เข้ามาเรียนรู้และมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์งานพุทธศิลป์ของภาคเหนืออย่างเป็นรูปธรรม วัดพระธาตุลำปางหลวงถือว่าเป็นวัดสำคัญและมีคุณค่าโดยเป็นต้นแบบงานพุทธศิลป์แบบล้านนา การจัดกิจกรรมนี้จะส่งผลให้นักศึกษาจากสถาบันต่างๆ ตระหนักรู้ถึงคุณค่าผ่านประสบการณ์ตรงจากกิจกรรมการอนุรักษ์” อาจารย์ธวัชชัย ระบุเป้าหมายโครงการ
การอนุรักษ์งานพุทธศิลป์ ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนโดยเฉพาะการส่งเสริมให้เยาวชนคนรุ่นใหม่เข้ามามีส่วนร่วมอนุรักษ์ เพื่อให้เห็นถึงคุณค่าและรู้สึกหวงแหนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม พร้อมช่วยกันเผยแพร่และสร้างเครือข่ายการอนุรักษ์ไปสู่คนรุ่นใหม่และประชาชน จะทำให้งานพุทธศิลป์ดำรงอยู่อย่างยั่งยืน
