คติสัญลักษณ์ สถาปัตยกรรม - ไตรสรณคมน์

ไตรสรณคมน์ – ความพ้องกันของความหมายของคำว่า สาม

ในพุทธศาสนาเมื่อเอ่ยถึงคำว่า ไตรสรณคมน์ หมายถึง ที่พึ่งทั้งสาม คือ

พระพุทธเป็นที่พึ่ง

พระธรรมเป็นที่พึ่ง

พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง

ในทางปฏิบัติทางการศึกษา เรียก ไตรสิกขา หมายถึง ศีล สมาธิ ปัญญา ซึ่งเป็นคำกล่าวของพุทธศาสนิกชนกันทั่วไป

ในศาสนาพราหมณ์หรือฮินดู การพูดถึงเทพเจ้าสูงสุด จะมี 3 องค์ คือ

พระศิวะ ผู้รักษาโลก

พระนารายณ์ ผู้คุ้มครองโลก

พระพรหม ผู้สร้างโลก

ในคริสต์ศาสนาก็มีคำพ้องที่เกี่ยวพันกัน ซึ่งความหมายของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ 3 ประการเรียกว่า ตรีเอกานุภาพ ซึ่งหมายถึงภาคทั้งสามของพระเจ้าที่เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เรียกว่า พระบิดา หมายถึง พระผู้เป็นเจ้า พระจิต หมายถึง พระวิญญาณบริสุทธ์ และ พระบุตร หมายถึง พระเยซูหรือพระคริสต์ ผู้เกิดมาเพื่อไถ่บาปของมนุษยชาติ มีลักษณะ 3 ประการ

มีลักษณะอันเป็นนิรันดร์ ไม่เปลี่ยนแปลง เป็นอยู่ตลอดไป และมีความสมบูรณ์ยิ่ง

มีความนึกคิด เป็นวิญญาณที่รู้แจ้งในสรรพสิ่งทั้งปวง มีความรู้ตัว และมีความรู้อันหาที่สุดมิได้

มีลักษณะเป็นต้นกำเนิดของสรรพสิ่งทั้งปวง

นามธรรมของตรีเอกานุภาพนี้ โบสถ์ วิหาร ทางคริสต์ศาสนา โดยเฉพาะนิกายโรมันคาทอลิกได้นำมาใช้ เป็นสัญลักษณ์ทางสถาปัตยกรรม โดยจะกำหนดแปลน แผนผัง เป็นรูปไม้กางเขนที่มีห้องโถงกลางยาว หมายถึงการไถ่บาปของพระเยซู แล้วมี หอสวดเล็กๆ อยู่ทั้งสองข้าง ส่วนประตูทางเข้าก็จะมี 3 ทาง เปรียบเทียบก็คือการจะเข้าสู่พระเจ้านั้น คริสต์ศาสนิกชนก็จะต้องผ่านเข้าทางตรีเอกานุภาพนี้

ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์