เลาะรั้ว - ปัญหาที่มักเกิดขึ้นจากอภิมหาโครงการ

ปัญหาที่มักเกิดขึ้นจากอภิมหาโครงการ – เรื่องที่น่าเป็นห่วงโครงการลงทุนขนาดใหญ่ที่จะต้องกล่าวถึงก็เป็นเรื่องสำคัญ คือ เรื่องขั้นตอนก่อนจะมีข้อตกลงหรือมีการลงนามในสัญญา

ข้อสังเกตเบื้องต้นของเหตุการณ์ในโครงการต่างๆ ของรัฐกับเอกชนที่ผ่านมาคือ เมื่อมีปัญหาและข้อขัดข้องเกิดขึ้น จนถึงจะต้องมีการวินิจฉัยหรือฟ้องร้องกันไม่ว่าเรื่องใดก็ตาม

ก็จะพบว่า รัฐมักจะเสียเปรียบ พ่ายแพ้ ต่อปัญหาและข้อขัดข้องในโครงการต่างๆ เหล่านั้นเป็นจำนวนมาก แตกต่างกับปัญหาและข้อขัดข้องของโครงการที่เกิดระหว่างเอกชนกับเอกชน

ข้อสังเกตในเรื่องนี้มักจะเกิดขึ้นเมื่อมีปัญหาอันเกิดขึ้นกับสัญญาและจากข้อเสนอในการคัดเลือก (TOR) เพื่อตกลงรับดำเนินโครงการเสมอ ทั้งๆ ที่ในการจะจัดทำเอกสารประกอบการคัดเลือก จัดทำโดยที่ปรึกษาจากผู้ชำนาญการที่ภาครัฐเป็นผู้คัดเลือกและว่าจ้าง

ส่วนสัญญาในโครงการใด สัญญาข้อตกลงในการเข้า ดำเนินการรับผิดชอบโครงการใดๆ เอกสารสัญญานั้นจะต้อง ผ่านการพิจารณาจากกรมอัยการ ผู้มีหน้าที่รักษาผลประโยชน์ของรัฐเสียเป็นส่วนใหญ่

ตัวอย่างของปัญหาและข้อขัดข้องเหล่านี้คือ ใครจะเป็น ผู้รับผิดชอบในความเสียหายที่ภาครัฐได้รับ

จากการเฝ้าสังเกตถึงปัญหาหรือข้อขัดข้องที่เกิดขึ้น (ซึ่งน่าจะมีการศึกษาวิจัยกันให้ชัดเจนว่าเกิดขึ้นอย่างไร) คือ

1.เกิดขึ้นระหว่างก่อนลงนามในสัญญาข้อตกลง เช่นขณะนี้เกิดปัญหาในการจะลงนามในโครงการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนกรุงเทพสีส้ม

2. เกิดขึ้นในขณะกำลังดำเนินโครงการ เช่น การส่งมอบพื้นที่ในโครงการมีปัญหา เช่น โครงการก่อสร้างรัฐสภา และที่น่าเป็นห่วงก็คือ โครงการรถไฟความเร็วสูงภาคตะวันออก ที่กำลังจะมีปัญหาการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ และสถานีจอดรถ

3.โครงการที่ดำเนินการเสร็จสิ้นแล้ว และจะมีการต่อขยายสัญญาหรือสัมปทาน ซึ่งในส่วนที่สามนี้มีปัญหาข้อขัดข้อง โต้แย้งกันมากมาย ไม่ว่าโครงการทางยกระดับกรุงเทพรังสิต โครงการรถไฟฟ้าสีเขียวต่อขยายกับสัมปทานที่จะมีการเปลี่ยนแปลง

4.โครงการที่มีปัญหาที่อาจจะมีการยกเลิกสัญญาหรือข้อตกลง เช่นโครงการเหมืองทองอัครา

ดังนั้น หากจะเกิดโครงการขนาดใหญ่ โดยเฉพาะโครงการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ที่กล่าวมาแล้ว 3-4 โครงการภาครัฐจะต้องระวังในเรื่องนี้อย่างไร

สรุปก็คือ ภาครัฐใครควรจะทำการศึกษาอุปสรรคและ ข้อเท็จจริงเหล่านี้ เพื่อป้องกันความเสียหายเกิดขึ้นอยู่เสมอ

นายช่าง