ประหยัด ปานเจริญ
มือ1‘ฝรั่งอินทรีย์’
‘ดูแลต้นไม้เหมือนคน’
ในเวทีระดมความคิดเห็น Together : Make it Happen “โครงการศิลปินแห่งชาติ ปราชญ์ ปัญญาชน สร้างพื้นที่สร้างสรรค์สำหรับเยาวชนเพื่อลดปัจจัยเสี่ยง” สนับสนุนโดยสนง.กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดที่สวนสามพราน จ.นครปฐม เมื่อเร็วๆ นี้ นางประหยัด ปานเจริญ ประธานศูนย์การเรียนรู้ชุมชนบ้านหัวอ่าว อ.สามพราน เกษตรกรอินทรีย์ต้นแบบของสามพรานโมเดลได้รับเชิญเข้าร่วมเวทีนี้ด้วย ส่วนหนึ่งเพราะศูนย์การเรียนรู้ชุมชนบ้านหัวอ่าว เป็นพื้นที่สร้างสรรค์ที่ผู้คนทุกเพศทุกวัยมีโอกาสมาเรียนรู้เรื่องเกษตรอินทรีย์ และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ของในหลวง รัชกาลที่ 9 และใช่เพียงจะทำเรื่องเกษตรอินทรีย์เท่านั้นยังรวมถึงการทำให้เด็กมีวินัยในการเก็บออมเพื่ออนาคตด้วย
ประหยัด ปานเจริญ
อย่างที่ป้าประหยัดของหลานๆ เล่าว่า เป็นห่วงเด็กเดี๋ยวนี้ พอมีเวลาว่างก็อยู่กับมือถือตลอดเวลา เลยทำโครงการกับยุวเกษตรกร เป็นการหางานให้เด็กทำ เพื่อให้มีรายได้ แทนที่จะไปเล่นเกมในโทรศัพท์
หลังจากมาร่วมเวทีนี้เมื่อปีที่แล้วก็กลับไปทำพื้นที่สร้างสรรค์ โดยชวนเด็กชั้นประถมของร.ร.บ้านหัวอ่าว มาทำชาใบฝรั่ง ด้วยการนำใบฝรั่งมาตากมาอบแห้งทำเป็นใบชาพร้อมชงดื่ม และให้เด็กๆ ร่วมออมเงินกับกองทุนหมู่บ้าน เดือนละหนึ่งร้อยบาท ไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ให้ออมเท่ากันหมด ตอนนี้มีสมาชิก 176 ราย มีเงินอยู่ 6 ล้านกว่าบาท
สำหรับกองทุนนี้เปิดให้ชาวบ้านกู้ยืมไปทำทุน ทำเกษตร และมองว่าที่ผ่านมาเด็กต้องกู้เงินกยศ.มาเรียนกันแทบทุกคน ดังนั้นการให้เด็กออมตั้งแต่เล็ก พออายุ 18 ปี สามารถกู้เงินไปเป็นค่าเรียนได้ ตอนนี้มีเด็กที่ออมเงินอายุน้อยที่สุด 3-4 ขวบ โดยรับตั้งแต่เด็กแรกเกิด พอออมได้ 1 ปี มีเงินปันผลให้ด้วย
สวนปานเจริญ
ปลูกพืชผลไม้นานาชนิด
ป้าประหยัดย้อนเล่าที่มาที่ไปการทำเกษตรอินทรีย์ว่า เห็นเตี่ยเห็นแม่ทำเกษตรตั้งแต่สมัย 50-60 ปีที่แล้ว ไม่ได้ใช้สารเคมีอะไรเยอะ หลังจากแต่งงานมาอยู่กับอีกครอบครัวหนึ่งที่ใช้สารเคมี จึงต้องใช้ตาม กระทั่งเห็นชัดว่าสุขภาพแย่ลง ต้องไปหาหมอบ่อยมาก และใช้ต้นทุนจะสูง ทำไปไม่กี่ปีเป็นหนี้เกือบล้านบาท ต้องส่งดอกให้ ธ.ก.ส.ปีละแสนกว่าบาท ตอนนั้นมืดมน ไม่รู้จะทำอย่างไร พยายามหาทางลดต้นทุน จึงรวมกลุ่มผลิตปุ๋ย ทำเรื่องฮอร์โมน สารไล่แมลงต่างๆ นานกว่า 10 ปี แต่ที่เห็นผลสำเร็จเมื่อปี 2557 คือ 1.ทำปัจจัยการผลิตใช้รักษาโรคพืชได้ 2.สุขภาพดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ไม่ต้องไปหาหมอ 3.ได้ดูแลสิ่งแวดล้อมไปเพราะนำต้นไม้ต้นหญ้าใช้ประโยชน์ได้หมด “กลุ่มเราตั้งเป็นวิสาหกิจชุมชนเกษตร อินทรีย์ ต.บางช้าง มีสมาชิกทั้งหมด 30 คน ในเนื้อที่รวมกันกว่า 200 ไร่ ได้น้อมนำเอาหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9 มาใช้ เรามองอะไรให้เกิดประโยชน์หมด ไม่ให้เป็นขยะ อย่างต้นหญ้าก็ไม่ฉีดยาฆ่าหญ้า ตัดแล้วนำมาคลุมดินในแปลง พอย่อยสลายก็กลายเป็นปุ๋ย ไม่ต้องเติมปุ๋ยเคมี อีกอย่างในหมู่บ้านมีองค์ความรู้เยอะมาก พอทดลองแล้วได้ผลก็เผยแพร่ต่อ ถึงได้ตั้งเป็นศูนย์การเรียนรู้ขึ้นที่นี่ เพื่อให้คนได้เข้ามาเรียนรู้ ศึกษาดูงานที่นี่”
กิ่งพันธุ์ฝรั่ง
ป้าประหยัดบอกว่า การทำเกษตรอินทรีย์ของศูนย์ยึดหลักที่ว่าต้นไม้ต้องการการดูแลเหมือนคน เวลาคนเจ็บไข้ได้ป่วย สมัยก่อนใช้สมุนไพร จึงนำมาใช้กับพืช คืออะไรที่คนกินแล้วดี บำรุงร่างกายก็ให้ต้นไม้เหมือนกันเช่นการเปิดต่อดอกให้ต้นไม้แข็งแรงและออกดอกประยุกต์จากสูตรหมักที่ให้คนกิน เช่น หมักไข่ไก่ ยาคูลท์ โยเกิร์ต นมเปรี้ยว น้ำมะพร้าว พอพืชได้กินไปสักระยะ ลำต้นก็แข็งแรง ใบเขียวขึ้นออกดอกออกผลได้
สำหรับการทำสมุนไพรไล่แมลง ป้าประหยัดแจงว่า จะดูในแปลงว่าต้นไม้ ต้นไหนขึ้นแล้วแมลงไม่กิน ไม่ชอบ ก็ใช้ต้นนั้นมาเป็นสารไล่แมลงโดยการหมัก สกัด แล้วนำไปฉีดพ่น เช่น หนานเฉาเหว่ยที่มีรสขม นำมาต้ม สกัด หมัก หนอนก็ไม่กินต้นไม้ ขณะที่ต้นบอระเพ็ดขมกว่าหนานเฉาเหว่ย ซึ่งใช้ดีกว่าสารเคมีอีก นาข้าวที่หนอนเต็มนำบอระเพ็ดไปหมักแช่น้ำเฉยๆ 1 คืน แล้วนำไปฉีดพ่นในนาข้าว แมลงวันหนอนต่างๆ หนีหมดเลย เหมือนกับผักใช้จนหนอนไปแล้วก็หยุด แต่บอระเพ็ด มีข้อจำกัดว่าต้องไม่ใช้ซ้ำบ่อยๆ ถ้าใช้ซ้ำผักจะขมไปด้วย แนะนำให้ใช้แค่ครั้งเดียวตอนเกิดวิกฤต
ธรรมดาแล้วใช้ต้นหนานเฉาเหว่ย จะไม่ขมติดต้นไม้ และใช้ได้เป็นระยะๆ เรื่อยไป ต้นไม้ต้นไหนที่เป็นสมุนไพรให้ได้ก็เก็บจากในแปลง ไม่ต้องไปซื้อ จะซื้อเฉพาะพวกกากน้ำตาล น้ำตาลทรายแดง พอทำแบบนี้ไปสักระยะหนึ่งสามารถปลดหนี้ธ.ก.ส.ได้
ชาใบฝรั่ง
ปัจจุบัน “สวนปานเจริญ” ของป้าประหยัดมีพื้นที่ปลูกผลหมากรากไม้ 80 ไร่ ผลไม้เด่นๆ คือ ฝรั่ง และมะพร้าวน้ำหอม ชมพู่ ฯลฯ ภายใต้มาตรฐานเกษตรอินทรีย์นานาชาติ หรือ IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements) ซึ่งมีการขายกิ่งพันธุ์ด้วย ใครได้กินฝรั่งของสวนนี้ต่างบอกเป็นเสียงเดียวกันว่าอร่อย หวานกรอบ จนเป็นที่กล่าวขวัญว่าฝรั่งอินทรีย์สวนปานเจริญอร่อยสุดๆ (สนใจศึกษาดูงานติดต่อ 08-1303-8556)
ด้วยความสำเร็จของกลุ่ม ทำให้ได้รับรางวัลจากหน่วยงานต่างๆ มาอย่างต่อเนื่อง
“กลุ่มเราได้รางวัลเยอะ ล่าสุดได้รับ คัดเลือกจากกรมการค้าภายใน เป็นหมู่บ้านอินทรีย์ หรือออร์แกนิกวิลเลจ รางวัลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ รางวัลพระราชทานจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้ากรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ปี 2558 เราทำมาถึงตรงนี้ก็ภูมิใจที่พระองค์ท่านทรงเห็นความสำคัญของหมู่บ้านเรา และให้เกียรติ จึงตั้งเป็นศูนย์เรียนรู้ที่ถ่ายทอดตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงสำหรับรางวัลส่วนตัวก็ได้เกษตรกรดีเด่นระดับประเทศ ปี 2559”
นับเป็นเกษตรกรอินทรีย์ตัวอย่างที่ทำให้ผู้คนได้เห็นว่าเกษตรอินทรีย์ดีต่อผู้ผลิต และผู้บริโภคจริงๆ เพราะนอกจากเกษตรกรจะสามารถปลดหนี้ได้แล้ว ยังทำให้สุขภาพดีมีเงินเหลือเก็บ ที่สำคัญดีต่อสิ่งแวดล้อมด้วย
ภาวิณีย์ เจริญยิ่ง
