ผังเมือง-ไฟไหม้ – เมื่อเกิดไฟไหม้อาคารขนาดใหญ่ที่สร้างความสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินผู้คนทุกครั้ง เราจะได้ยินผู้รับผิดชอบในทางผังเมืองออกมาบอกกล่าวว่าจะมีการปรับปรุงผังเมือง เพื่อป้องกันอุบัติภัยเหล่านี้มิให้กระทบกับความเป็นอยู่ของผู้คนโดยรอบอีก
แต่ข้อเท็จจริงของเรื่องนี้ก็คือ ผ่านมา 20 ปีนับจากไฟไหม้ใหญ่คลังเก็บน้ำมันช่องนนทรี คนที่พูดก็มักเข้าใจว่า ผังเมืองเป็นเฉพาะเรื่องของการใช้ประโยชน์ที่ดินในเมืองเท่านั้น
ทั้งผังเมืองมิใช่เป็นเรื่องของการใช้ประโยชน์ในที่ดินอย่างเดียว แต่เป็นการจัดสรรทรัพยากรหรือสาธารณูปโภคของเมืองให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม วิถีชีวิตของผู้คน และการผลิตในสังคม สอดคล้องกับสภาพภูมิประเทศ ภูมิอากาศและสภาพแวดล้อม
ที่อยู่อาศัยไม่ควรอยู่ห่างจากแหล่งงาน และที่พักผ่อนหย่อนใจและแม้สถานบันเทิงก็ไม่ควรอยู่ห่างจากชุมชน
แต่ปัญหาของเมืองในประเทศเราเกิดขึ้นเมื่อมีการกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินที่พยายามจะแยกส่วนของการผลิตการอยู่อาศัย การค้าขาย การตลาดออกเป็นเขตๆ และทับลงไปในพื้นที่ย่านเดิม ปัญหาสิ่งแวดล้อม การจราจร การขนส่ง จึงเป็นปัญหาใหญ่
ต่อมาเมื่อเรามีกฎหมายควบคุมการก่อสร้างที่ดูเหมือนจะควบคุมในเรื่องของขนาด ความสูง ที่ตั้ง ชนิด ประเภทของอาคารที่แยกส่วน แยกชนิด (แต่ในความเป็นจริงก็คือควบคุม ไม่ได้) ปัญหาที่กระทบกับสภาพแวดล้อมทุกระดับก็ยังสูงขึ้น
ขณะเดียวกันเรามีกฎหมายควบคุมสิ่งแวดล้อมที่มีข้อกำหนดในการควบคุม ห้ามสร้างอาคารบางชนิด บางประเภท ลักษณะเดียวกับกฎหมายผังเมือง พร้อมด้วยข้อกำหนดที่ทับซ้อนไปกับข้อกำหนดของกฎหมายควบคุมอาคาร ซึ่งในที่สุดก็คือควบคุมสภาพแวดล้อมไม่ได้ ปัจจุบันยังมีการร้องเรียนปัญหามลพิษของเสียปรากฏอยู่ทั่วไปในประเทศ
เรายังมีกฎหมายเฉพาะเรื่องของแต่ละอาคาร เช่น พ.ร.บ. โรงแรม พ.ร.บ.โรงงาน พ.ร.บ.อาคารชุด พ.ร.บ.บ้านจัดสรร ที่มีข้อกำหนดที่ซับซ้อนและทับซ้อนไปกับข้อกำหนดทางผังเมือง และกฎหมายควบคุมอาคาร จนไม่มีความชัดเจนถึงภาระความรับผิดชอบของหน่วยงาน
จึงขอทำความเข้าใจใหม่ว่า กฎหมายผังเมืองไม่ได้เป็นสาเหตุให้เกิดไฟไหม้ ไฟไหม้เป็นอุบัติเหตุ การใช้สอยอาคารในปัจจุบันมีความสลับซับซ้อนในเรื่องของเทคโนโลยีที่พ.ร.บ.ควบคุมอาคารตามไม่ทัน พ.ร.บ.สิ่งแวดล้อมป้องกันไม่ได้
ทั้งหมดต้องเอากฎหมายที่เกี่ยวกับอาคารมาศึกษาเพื่อแก้ไขลดความซับซ้อนและซ้ำซ้อน เพิ่มเติมส่วนจำเป็นที่ยังไม่ได้กำหนดให้สอดคล้องร่วมกันอุบัติเหตุต่างๆ จึงจะลดลงอยู่ในภาวะที่ปลอดภัยได้
คำถามก็คือ หน้าที่นี้ใครจะเป็นผู้นำ คณะปฏิรูปกฎหมายตามรัฐธรรมนูญจะสนใจหรือไม่ ทั้งนี้เพื่อทำให้ชีวิตและความปลอดภัยในชีวิต และทรัพย์สินของประชาชนดีขึ้น
นายช่าง
