สระกลางนา รอฝนเป็นใจ – การทำนาในแต่ละภูมิภาคแตกต่างกันตามลักษณะทางภูมิศาสตร์ อย่างเช่น ภาคเหนือ นิยมทำนาขั้นบันได ตามพื้นที่สูง ตามไหล่เขา และขุดคลองหรือทางเดินน้ำเพื่อส่งน้ำเข้านา หรือภาคกลาง ส่วนใหญ่ปลูกข้าวนาสวนนาชลประทานที่ใช้น้ำจากชลประทานในการทำนา สามารถควบคุมระดับน้ำให้พอเหมาะได้
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือก็คืออีสาน เป็นพื้นที่ขึ้นชื่อในเรื่องความแล้ง ความแปรปรวนของสภาพดินฟ้าอากาศที่เหมือนกับว่าภาคอีสานเป็นพื้นที่รับเคราะห์จากสภาพอากาศที่เปลี่ยนไปไม่สม่ำเสมอ
ในปีนี้ 2564 กรมอุตุนิยมวิทยาประกาศให้วันที่ 15 พฤษภาคม เข้าสู่ฤดูฝนอย่างเป็นทางการ หลายพื้นที่มีฝนฟ้าคะนอง แต่หลายพื้นที่ยังคงมีสภาพแห้งแล้งราวกับอยู่ในฤดูร้อนเช่นเดิม
โดยเฉพาะพื้นที่ภาคอีสานที่ชาวบ้านยังคงเฝ้ารอน้ำฝนลงมาให้ชุ่มฉ่ำใจ เพราะในช่วงนี้เข้าสู่ฤดูทำนาแล้ว หลายพื้นที่หว่านข้าวรอฝนไว้แต่ก็ยังไม่เห็นวี่แวว
“บางวันฝนก็ตกลงมา แต่ลงมาปรอยๆ มาแต่ลม แต่ฟ้า ลงมาแค่เปียกหน้าดิน ไม่พอให้ข้าวได้โตหรอก” ยายก้อน ทองก้อน ศรีมงคล คุณยายบ้านหนองสองห้อง อ.ศรีสมเด็จ จ.ร้อยเอ็ด เล่าให้ฟังพร้อมชี้ไปที่ท้องนาที่แห้งแล้งแต่มีต้นกล้าข้าวกำลังงอกพ้นดินไม่สูงนัก
“แต่บ้านเรามีสระน้ำกันทุกนาเลยค่ะ” ฟ้าใส ด.ญ.พลอยลดา เสถียรเขต ลูกหลานคนบ้านหนองสองห้องบอกเล่าสิ่งที่เห็น
เมื่อเดินทางผ่านท้องนาเวิ้งกว้างสุดตาจะเห็นได้ว่ามีสระน้ำบ่อใหญ่ขุดเอาไว้เป็นหย่อมๆ
“ในบ่อมีน้ำขังไว้ มีปลาด้วยนะคะ” ฟ้าใสเล่าต่อ
ความแห้งแล้งเป็นปัญหาหลักของการทำนา เพราะการทำนาจำเป็นต้องใช้น้ำในปริมาณมาก ชาวนาอีสานจึงใช้วิธีขุดสระกลางนาสำหรับกักเก็บน้ำฝนเอาไว้ใช้ทำนา หากน้ำมีมากก็จะสูบน้ำจากสระเข้านา ปลูกผัก ทำสวนได้ เมื่อยามน้ำแล้งสระนี้ก็จะใช้เป็นแหล่งอาหาร มีปลาและสัตว์น้ำต่างๆ มาวางไข่ มาเติบโต หมุนวนให้เก็บกิน รอบๆ สระก็ยังมีพืชผักธรรมชาติให้บริโภค
สระน้ำ สระน้อย แต่มากประโยชน์ เป็นวิถีที่ช่วยแก้ปัญหาฝนแล้งในแต่ละปี
“นอกจากมีปลา ก็มีหอย มีเทา และไข่ผำ” ฟ้าใสเล่าด้วยท่าทางตื่นเต้น เพราะหลังจากนี้ฟ้าใสและเพื่อนๆ กำลังจะกระโดดลงสระน้ำกลางนาของพ่อเพื่อหาปลาและเล่นน้ำกับหมู่เพื่อน สระน้ำนี้จึงเป็นมากกว่าแหล่งอาหารและพื้นที่กักเก็บน้ำ เพราะเป็นพื้นที่แห่งความสุข สนุก ของเด็กๆ ด้วย
กระโดดน้ำ จับปลา ที่สระกลางนา กับฟ้าใสและผองเพื่อน ในทุ่งแสงตะวัน ตอน ฝน-แล้ง วันเสาร์ที่ 31 ก.ค. 2564 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และเวลา 07.30 น. ทางเพจ ทุ่งแสงตะวัน
รัตนาภรณ์ ละมูลเจริญ
