แผนลวงล่อนก อีลุ้มริมทุ่งนา – น้องเกล ด.ญ.ธัญชนก พรมมา วัย 8 ขวบ ได้ยินเสียงนกอีลุ้มมานานแต่ ไม่เคยเห็นตัวจริงสักที เพราะนกอีลุ้มขี้อาย ชอบหลบอยู่แต่ในพงหญ้า กว่าจะออกมาหากินก็ค่ำมืดแล้ว
เด็กน้อยเคยดูสารคดีและจำได้ว่าสัตว์ป่าจะหวงถิ่นและหวงตัวเมียโดยเฉพาะอย่างยิ่งในฤดูผสมพันธุ์ จะเป็นไปตามที่สารคดีบอกเล่าไว้จริงหรือเปล่า อย่างไรกันนะด้วยความอยากเห็นอยากรู้จึงเริ่มวางแผนการเรียนรู้ด้วยตัวเอง
น้องเกลมาขอร้องให้ปู่ปั้นรูปนกตัวผู้ให้ เธอบอกว่าจะเอาไปวางล่อ เผื่อนกอีลุ้มตัวจริงจะยอมออกมาเผชิญหน้ากับนกอีลุ้มตัวปลอมปู่จึงพาน้องเกลปั้นนกอีลุ้มตามคำขอ พร้อมแนะนำว่าเปิดเสียงนกอีลุ้มล่อด้วยจะช่วยดึงดูดให้นกสนใจมากขึ้น
กระบวนการเรียนรู้ทดลองของน้องเกล จึงเริ่มจากการเรียนรู้โครงสร้างของนก ส่วนต่างๆ ของนก ปั้นนกด้วยดินน้ำมัน ติดกระดาษทำเปเปอร์มาเช่ ลงสีนก หลายวันผ่านไปหุ่นนกอีลุ้มกำยำเกือบเท่าไก่ชนจึงสำเร็จ
ทำเสร็จแล้วแสนภูมิใจ ขบวนการปู่ ย่า หลาน จึงเอาหุ่นนกอีลุ้มไปวางล่อนกอีลุ้มกันริมทุ่งนา ซ่อนลำโพงเปิดเสียงนกอีลุ้มล่อไว้ในกอไผ่ เพียงแค่รอบแรกนกอีลุ้มก็มาจริงๆ เธอตื่นเต้นมาก
แต่นกอีลุ้มกลับไม่ยอมเข้าใกล้นกปลอม ได้แต่ยืนมองอยู่ห่างๆ และเดินจากไปในที่สุดแต่ถึงอย่างไรน้องเกลก็มีโอกาสเห็นนกอีลุ้มตัวจริงสมใจ เธอพบว่านกอีลุ้มในธรรมชาตินั้นมีสีสันสดใส ขนปกคลุม ลำตัวก็เข้มจัด แตกต่างไปจากหุ่นนกอีลุ้มที่เธอลงสีไปหลายระดับ เห็นด้วยตาอย่างไรก็กลับไปลงสีใหม่ให้เข้มใกล้เคียงตัวจริง อย่างนั้น คราวนี้จะดูสิว่านกอีลุ้มตัวจริงจะยอมเข้ามาใกล้ไหม
ปฏิบัติการครั้งที่สองทำเอาน้องเกลตื่นเต้นมากมาย เพราะคราวนี้นกเข้ามาใกล้และปรากฏตัวอยู่นานมาก มันยืนท้าทายนกปลอมให้ ลงมาตีกัน โดยแสดงท่าทางยกไหล่ โน้มตัวไปข้างหน้า เป็นการแสดงท่าทีท้าตีพร้อมบวก นกอีลุ้มแสดงพฤติกรรมนี้อยู่นานจนน้องเกลมีโอกาสได้ดูเต็มอิ่ม สังเกตพฤติกรรมการปกป้องอาณาเขตของนกว่าเป็นอย่างไร เป็นนาทีทองที่น้อยคนจะได้พบเจอ
การเรียนรู้ครั้งนี้เกิดจากความต้องการของผู้เรียนเอง จึงทำให้ได้รับความรู้และประสบการณ์ตรง แสนสนุกตื่นเต้น สามารถจดจำและบอกเล่าประสบการณ์นี้แก่ผู้อื่นได้อย่างมั่นใจ
วิชัย นาพัว ปู่ของน้องเกลบอกว่า “การรู้จักสร้างชุดความรู้ด้วย ตัวเองจะทำให้เด็กๆมั่นใจในความรู้ที่ตัวเองได้รับ ลองผิดลองถูกด้วยตัวเอง การที่เด็กมีความรู้เป็นของตัวเอง พวกเขาจะมั่นใจและภูมิใจ สิ่งที่เราค้นพบ หรือประจักษ์ด้วยตาตนเองจึงเป็นการเรียนรู้ที่สนุก ชุ่มฉ่ำ และมีชีวิตชีวา”
สำหรับน้องเกลเองแล้ว เธอบอกว่า “ได้เรียนรู้ว่ามันทำยากค่ะ เพราะว่าเราต้องทากาวแปะกระดาษ ต้องปั้น ต้องทาสี ต้องรอให้แห้งแถมต้องแต่งตัวให้กลมกลืน ต้องไม่เสียงดัง ต้องไม่พูดเสียงดัง เวลาแอบดูนกค่ะ”
รู้วิธีการจนล่อนกอีลุ้มสำเร็จ ได้เห็นอย่างที่ตั้งใจไว้ น้องเกลเริ่มวางแผนต่อ “หนูอยากชวนเพื่อนๆ มาดูด้วยกันเพราะว่าหนูเชี่ยวชาญแล้วค่ะว่านกอีลุ้มต้องดูอย่างไร แล้วหนูก็จะพาตั้งแคมป์กางเต็นท์ พาดูนกอื่นๆ แล้วอยากจะหัดถ่ายรูปด้วย”
นกอีลุ้มเป็นทั้งนกประจำถิ่นและนกอพยพ พบค่อนข้างบ่อยในบางพื้นที่ ปัจจุบันหายากมากขึ้น เนื่องจากถูกล่าเป็นอาหาร พบตามทุ่งนาหนองบึงที่มีพืชน้ำปกคลุมและพื้นที่ชุ่มน้ำต่างๆ สำหรับเจ้าตัวที่ น้องเกลได้รู้จักนั้นเป็นนกอีลุ้มในฤดูผสมพันธุ์ปากเหลืองเข้ม โคนสันปากบนขยายเป็นกระบังสีแดงสด ขนลำตัวดำ หลังดำแกมเทา แข้งและตีนแดง โชคดีที่มีโอกาสเห็นตัวเจ้านกขี้อายชนิดนี้เสียที
พบปฏิบัติการล่อนกเพื่อการเรียนรู้ของน้องเกลและคุณปู่ในรายการ ทุ่งแสงตะวัน ตอนแผนลวงล่อนก เสาร์ที่ 4 กันยายน 2564 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และทางเพจเฟซบุ๊ก ทุ่งแสงตะวัน เวลา 07.30 น.
วสวัณณ์ รองเดช : เรื่อง
วิชัย นาพัว : ภาพ
