‘ครูสำเนียง’สืบสานงานศิลป์ – “ที่เน้นทำงานให้กับพระพุทธศาสนา นอกจากทำด้วยใจศรัทธาแล้ว อีกเหตุผลหนึ่ง คือ แม้ว่าวันข้างหน้าจะเหลือช่างที่ยังทำงานนี้อยู่หรือไม่ก็ตาม แต่ผลงานดุนโลหะที่เราสร้างสรรค์ขึ้น เพื่อประดับ ตกแต่งตามวัด โบสถ์ หรือสถานที่ต่างๆ จะยังคงอยู่เพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาผลงานเหล่านี้ต่อไป”
คำกล่าวของ “ครูสำเนียง หนูคง” ครูช่างศิลปหัตถกรรม ปี 2562 ประเภทเครื่องโลหะ“สลักดุนโลหะ” ซึ่งได้รับการเชิดชูเกียรติจากสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน) เน้นย้ำถึงการมุ่งมั่นอนุรักษ์งานหัตถศิลป์ไทยให้คงอยู่
การสลักดุน ถือเป็นงานช่างฝีมือประเภทหนึ่งที่มีมานับตั้งแต่ในสมัยกรุงศรีอยุธยา และปรากฏอยู่ในทุกภูมิภาคของไทย โดย ครูสำเนียงเป็นผู้ที่มีฝีมือและความชำนาญ ด้านงานโลหะหลายแขนง ทั้งการขึ้นรูป การบุหุ้มและการสลักดุนลายที่ยังคงอนุรักษ์ และสืบสานเทคนิค และกระบวนการทำงานสลักดุนโลหะแบบดั้งเดิม และนำความรู้ที่ได้ มาต่อยอดและสร้างสรรค์งานสลักดุนอย่าง ต่อเนื่อง เป็นระยะเวลากว่า 24 ปี
ด้วยฝีมือการทำงานสลักดุน ที่ละเอียด ประณีต งดงามของครูสำเนียง จึงทำให้มีโอกาสได้เข้าไปทำงานให้กับหน่วยงานต่างๆ อยู่เสมอ มีการสร้างสรรค์งานและถ่ายทอดผลงานสลักดุน สู่สังคมอยู่เสมอมิได้ขาด ทำให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น จึงเริ่มพัฒนาสร้างสรรค์งานชิ้นใหญ่ เช่น การสลักดุนฉัตรโดยอาศัยประสบการณ์และเทคนิคต่างๆ ที่ได้เรียนรู้มา ทำให้การทำงานสลักดุนโลหะที่มีขนาดใหญ่ประสบความสำเร็จ เช่นเดียวกับงานสลักดุนชิ้นเล็ก
ขณะเดียวกัน ยังพัฒนารูปแบบงานให้มีความร่วมสมัยและหลากหลาย โดยนำเทคนิคสลักดุนสร้างลวดลายลงบนแผ่นโลหะออกมาคล้ายงานประติมากรรม ซึ่งไม่เพียงฝีมือที่ประณีต สวยงาม ที่ต้องคงไว้แต่ยังต้องใช้เทคนิค ด้านอื่นๆ มาประกอบ
รวมทั้งต้องวางแผนกระบวนการ และขั้นตอนต่างๆ ของการทำงานไปพร้อมกันเช่น เทคนิคการเชื่อม การขึ้นรูป การออกแบบโครงสร้างความแข็งแรง และรูปทรงที่สวยงาม ส่วนการออกแบบโครงสร้างยังเน้นการใช้วัสดุที่มีค่า ไม่ใช้โครงเหล็ก แต่ใช้โลหะที่ไม่เป็นสนิม เช่น ทองแดง ทองเหลือง เป็นต้น
ครูสำเนียงกล่าวด้วยว่า ผลงานที่ภาคภูมิใจและถือเป็นผลงาน ชิ้นสำคัญ คือ มีโอกาสทำงานที่สำคัญให้กับสำนักพระราชวังและหน่วยงานต่างๆ อยู่หลายครั้ง เช่น การสร้างงานต้นแบบโดยใช้เทคนิคการขึ้นรูป และสลักดุนลวดลาย ขนาดสูง 1 ฟุต เพื่อนำไปหล่อเป็นทองคำในงานพระราชพิธีสำคัญๆ ที่ผ่านมา งานตอกดุนลายยอดฉัตรทองคำ โดยใช้เทคนิคการขึ้นรูป ด้วยแผ่นทองคำขนาดใหญ่ เพื่อนำไปบุหุ้มบนยอดพระมหาเจดีย์พุทธคยา ประเทศอินเดีย งานตอกดุน ลายยอดฉัตร
โดยใช้เทคนิคการขึ้นรูปแผ่นทองแดงขนาดใหญ่ ใช้เทคนิคเชื่อมประกอบแยกชั้น สลักดุน ลวดลายเพื่อประดับอัญมณีสีทอง เป็นยอดฉัตรพระมหาเจดีย์พุทธคยา วัดจองคำ จังหวัดลำปาง งานสลักดุนลายฉัตรแขวน 5 ชั้น โดยใช้เทคนิคการขึ้นรูป สลักดุนลวดลายอย่างละเอียดประกอบแยกชิ้นส่วนและปิดทองคำวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร (ภูเขาทอง) กรุงเทพฯเป็นผลงานชิ้นเอก ที่ภาคภูมิใจมากที่สุด
ส่วนการถ่ายทอดความรู้และการพัฒนา ผลงาน ด้วยความรักในการสร้างสรรค์งานสลักดุนโลหะ ครูสำเนียงจึงมุ่งมั่น ตั้งใจสืบสาน และอนุรักษ์งานแขนงนี้มาโดยตลอดด้วยการถ่ายทอดความรู้แก่ลูกศิษย์และ คนรุ่นหลังที่อยากศึกษาอย่างเต็มที่ โดยไม่หวงความรู้ พร้อมที่จะสร้างแรงบันดาลใจและสอนให้คนที่มีความสนใจและได้เข้ามาเรียนรู้งานในแขนงนี้พัฒนาผลงานต่อไปมากยิ่งขึ้น
ทั้งยังมีเจตนารมณ์ในการสร้างสรรค์งานด้วยจิตวิญญาณของคนที่เป็นช่าง ทำงานด้วยความมุมานะ อดทน นอกจากการทำงานเพื่อสร้างรายได้แล้ว ส่วนหนึ่งยังเป็นการทำงาน เชิงอนุรักษ์ เพื่อให้งานสลักดุนโลหะไม่สูญหายไปจากสังคมไทย
ขณะที่ในด้านการพัฒนาผลงาน ยังมีแนวคิดในการประยุกต์นำงาน สลักดุน งานเครื่องถม และงานขึ้นรูป มาพัฒนาสร้างสรรค์ให้เป็นงานทางทัศนศิลป์ที่มีความร่วมสมัยมากขึ้น โดยการนำงานทั้งสามแขนงมาออกแบบร่วมกันให้เกิดงานรูปแบบใหม่ ปรับประยุกต์งานสลักดุนโลหะให้เกิดประโยชน์สามารถใช้สอยได้ในชีวิตประจำวัน เช่น โคมไฟ กรอบกระจก เป็นต้น
