ดีเกร์ฮูลู ความเบิกบานในบูโด – ในช่วงปิดเทอม เมื่อหลายเดือนก่อน ก่อนที่สถานการณ์โควิดจะทวีความรุนแรงขึ้นอีกระลอก เด็กๆ กลุ่มเด็กรักนกเงือกเทือกเขาบูโด นราธิวาส ยังมีชีวิตปกติ มาทำกิจกรรมพร้อมหน้าพร้อมตา มาพบปะกัน ขึ้นเขาด้วยกัน เล่นด้วยกัน สนุกสนาน
ผ่านไปไม่นาน สถานการณ์ของโรคระบาดทำให้เด็กๆ แต่ละคนต้องแยกย้าย เว้นระยะห่างกันไป บ้านใครบ้านมัน เด็กๆ คิดถึงบรรยากาศในช่วงเวลาปกติ ไม่รู้เมื่อไหร่จะได้กลับมารวมตัวกันอีก รายการทุ่งแสงตะวัน มีโอกาสบันทึกภาพความสุขความเบิกบานของเด็กๆ ที่นราธิวาสในวันก่อนโน้น เป็นเรื่องราวศิลปวัฒนธรรมที่เรียกว่า ดีเกร์ฮูลู
ดีเกร์ฮูลูคณะเด็กรักนกเงือกเทือกเขาบูโด เป็นการรวมตัวของเด็กๆ ในหมู่บ้านปาโจ คณะนี้เป็นคณะเล็กๆ แบบเล็กพริกขี้หนู มีศิลปินหนุ่มน้อยเป็นหัวเรือใหญ่ ช่วยกัน แต่งเพลง เลือกทำนอง และเล่นดนตรี
ด.ช.อับดุลเลาะห์ โต๊ะมิง กับ ด.ช.มูฮัมหมัดฟัดรูล สะแลแม ฉายแววนักแต่งเพลง ให้เห็นในขณะที่เดินขึ้นเขา เดินไปแต่งไป ตั้งแต่ประโยคแรกจนถึงประโยคสุดท้าย มี ด.ช.อาดัมฮาเรฟ ซีแต เป็นผู้ช่วยต่อเพลง จนเสร็จสมบูรณ์ ระยะทาง 3 กิโลเมตร แนวดิ่ง ทางขึ้นเขาไปรังนกเงือกนั้นชันเอาการอากาศทั้งร้อนทั้งชื้น เล่นเอาเหนื่อยหอบ แต่หลายครั้งเนื้อร้องและทำนองเพลงก็พรั่งพรูออกมาขณะที่กำลังหยุดพักเหนื่อยนั่นเอง
“แต่งเพลงตอนไปขึ้นเขากับพี่ปรีดากับ อับดุลเลาะห์ อับดุลเลาะห์บอกว่าอยากจะ ดีเกร์” มูฮัมหมัดฟัดรูลบอกเล่าที่มา
เนื้อเพลงของเด็กๆ หนีไม่พ้นเรื่องราวต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับนกเงือก เพราะทั้งรัก ทั้งห่วง ทั้งหวงและภูมิใจที่หมู่บ้านของตนมีนกเงือกหายากถึง 6 ชนิดนกกก นกเงือกหัวแรด นกเงือกหัวหงอก นกชนหิน นกเงือกกรามช้างและนกเงือกปากดำ
ทั้งมีโอกาสตามนักวิจัยไปเฝ้าสังเกตการณ์นกเงือกที่โพรงรัง หลายครั้ง ทำให้เข้าใจชีวิตนกเงือกมากยิ่งขึ้นว่าเมื่อทำรังวางไข่ นกเงือกตัวเมียก็ขังตัวเองอยู่ในโพรงรังนาน 3-4 เดือน หรืออาจจะยาวนานถึง 5 เดือนอย่างนกชนหิน
ช่วงเวลาที่แม่นกและลูกนกอยู่ในโพรงรังเป็นช่วงเวลาเปราะบางที่อาจจะเกิดอันตรายจากศัตรูทางธรรมชาติและจากน้ำมือของมนุษย์ได้ทุกเมื่อ ในขณะที่พ่อนกทำหน้าที่หาอาหารเลี้ยงดูแม่นกและลูกนกเพียงตัวเดียว หากโชคร้ายหายไปไม่ว่าจะด้วยสาเหตุ อะไรก็ตาม ลูกเมียในโพรงก็จบชีวิตลง เช่นเดียวกัน
เด็กๆ คิดว่าหากเราปิดหูปิดตาไม่สนใจปัญหาของนกเงือก ไม่ช่วยกันดูแล อีกไม่นานเสียงร้องของนกเงือกก็คงหายไปจากหมู่บ้านและเขาบูโด จึงแต่งเพลงออกมาตรงกับ ความรู้สึกที่อยากจะบอกเล่า ตั้งชื่อเพลงว่า นกเงือกของเรา ดังนี้
“นกเงือกใครใครก็รัก นกเงือกใครใครก็หวง
นกเงือกเราเราก็รัก นกเงือกเราเราก็ห่วง… โอ่โอโอ้โอโอ
เกละมาเลย์กลับมา มาช่วยเป็นหูเป็นตา ดูแลนกเงือกของเรา
จะจับนกก็ไม่ว่าแต่อย่าผิดกฎหมาย
ถ้าพวกเราปิดตา แม่ตายลูกตาย …โอ่โอโอ้โอโอ
เกละมาเลย์กลับมา มาช่วยเป็นหูเป็นตา ดูแลนกเงือกของเรา”
เพื่อนๆ มักจะยกให้มูฮัมหมัดฟัดรูลเป็น นักร้องนำ เพราะเสียงดีและเสียงดังกว่าใคร โดยมีอับดุลเลาะห์กับอาดัมฮาเรฟเป็นลูกคู่ ที่รู้ใจ
ส่วนเด็กๆ ผู้หญิงก็ช่วยกันออกแบบท่าทางประกอบดีเกร์ฮูลูหลายท่า เช่น ท่านกบินตามกันเป็นฝูง ด.ญ.ฟาติมะ กาเยาะ กับเพื่อนๆ บอกว่า “ท่านี้เข้ากับเนื้อเพลงมาก เพราะเราอยากให้มีนกเงือกอยู่ที่เขาบูโดตลอดไป”
เครื่องดนตรีสำหรับดีเกร์ฮูลูของเด็กๆ มี ไม่กี่ชิ้น ฆ้อง กลอง รำมะนา กรับ ฉิ่ง และลูกแซก ผลัดกันเล่น ช่วยกันร้อง ทั้งเพลงที่แต่งเองและเพลงมาเลย์มันๆ ที่ทุกคนชื่นชอบเมื่อใดได้จับเครื่องดนตรีแล้วก็ยากที่จะเลิกรา
ศิลปะ ธรรมชาติ ดนตรี ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ของเด็กๆ การมีโอกาสฝึกทำสิ่งต่างๆ หลากหลาย เด็กๆ เพลิดเพลินสนุกสนานและค้นพบพรสวรรค์ในตัวเอง
ดีเกร์ฮูลู ความสุข ความเบิกบาน จาก เทือกเขาบูโด นราธิวาส มีให้ชมกันเต็มอิ่ม ในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน ดีเกร์ฮูลู ความเบิกบานในบูโด เสาร์ที่ 25 กันยายน 2564 ทางช่อง 33 เวลา 05.05 น. และทางเพจ เฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน เวลา 07.30 น.
วสวัณณ์ รองเดช
