ส่องฟาร์มเห็ด‘เพชรบูรพา’ – “พิมพ์พิชา เกตุงาม” ยังสมาร์ตฟาร์มเมอร์ (Young SmartFarmer-YSF) จ.ชลบุรีปี 2557 เป็นอดีตมนุษย์เงินเดือนอีกคนที่หันมาทำการเกษตร หลังจากเป็นพนักงานบริษัทย่านปทุมธานีอยู่หลายปี ด้วยวุฒิ ปวส. บัญชีและการตลาด พอปี 2554 ช่วง น้ำท่วมใหญ่ตัดสินใจกลับมาอยู่ชลบุรี โดยเริ่มทำเกษตรอย่างจริงจัง จนทำให้ฟาร์ม เพชรบูรพาที่ ต.หนองอิรุณ อ.บ้านบึง จ.ชลบุรีเป็นที่รู้จักกันดี จากการเพาะก้อนเชื้อเห็ดขายมานานนับสิบปี รวมทั้งให้คำปรึกษาสำหรับผู้ที่สนใจทำฟาร์มเห็ด ซึ่งมีเห็ดหลากหลายชนิดทั้งเห็ดนางฟ้าภูฏาน เห็ดฟาง เห็ดหูหนู เห็ดขอนขาว และเห็ดมิลกี้
คุณพิมพ์พิชาเล่าว่า ในพื้นที่ 4 ไร่ แบ่งเป็นที่อยู่อาศัย บ่อน้ำ พืชผักสวนครัวและฟาร์มเห็ด ที่มาทำฟาร์มเห็ดเพราะเป็นคนชอบกินเห็ดเลยศึกษาเรื่องเห็ด ตอนแรกทำเห็ดฟางก่อนทำได้ 2-3 ปี วัตถุดิบอย่างทะลายปาล์มที่รีดน้ำมันแล้วหายาก ส่วนที่มีขายก็ด้อยคุณภาพ ยุ่ย เพาะเห็ดได้แต่ออกไม่ดี ทำให้ขาดทุน อีกอย่างมีปัญหาแรงงานเพราะเป็นงานหนัก และคิดว่าควรทำเห็ดอื่นที่ครอบครัวพอทำกันได้ เช่น เห็ดนางฟ้า เลยไปศึกษาจนมาทำเห็ดก้อนขาย ทั้งนางฟ้า นางรม ฮังการี และหูหนู
พร้อมศึกษาเรื่องเห็ดมิลกี้ด้วย เป็นเห็ดดอกสีขาว คนไทยนำเข้ามาจากอินเดีย รสชาติออกหวานๆ เนื้อออกหนึบๆ เหมือนปลาหมึก และมีกลิ่นเฉพาะตัว นำไปขายที่ตลาดอ.ต.ก.เป็นแพ็กราคา 100 บาท น้ำหนัก 300 กรัม
ตอนแรกที่เปลี่ยนมาทำเห็ดก้อนก็เปิดดอกขายก่อน แต่เนื่องจากเวลาน้อยและผลผลิตไม่ได้ออกทุกวัน ต้องเปิดหมื่นก้อนขึ้นไปถึงจะออกทุกวันในปริมาณเยอะๆ พอลองเปิดแล้วปรากฏว่าคุณภาพก้อนเชื้อดี พอเริ่มประกาศขายก้อน และเพิ่มกำลังการผลิตทำจากน้อยไปหาเยอะ ลูกค้าที่เริ่มมาซื้อก็มีการซื้อซ้ำ แสดงให้เห็นว่าคุณภาพดี จึงเพิ่มกำลังการผลิตไปเรื่อยๆ เริ่มมีลูกค้าประจำ จากนั้นเลยหยุดเปิดดอกขาย แต่ที่เปิดดอกขายอยู่บ้างตอนนี้คือที่เหลือ คัดแล้ว เป็นก้อนที่มีตำหนิหรือก้อนเชื้อไม่ 100% ไม่มีคุณภาพจะเก็บไว้เปิดดอกเอง
ลูกค้าที่ซื้อส่วนใหญ่เป็นฟาร์มเห็ดย่อยๆ ที่ไม่ผลิตก้อนเองเพราะไม่มีกำลังคน ไม่มีพื้นที่หรือไม่มีเครื่องมือ เลยมาซื้อที่ฟาร์มดีกว่า ราคา 8 บาทต่อก้อน เป็นราคาส่งทั่วไปขายราคาเดียว ลูกค้าซื้อ 8 บาทก็สามารถทำกำไรได้อีกเท่าหนึ่ง อยู่ที่การดูแลของแต่ละคน ถ้าดูแลดีเห็ด จะออกสม่ำเสมอทุกอาทิตย์
ที่ผ่านมาก้อนเชื้อเห็ดของฟาร์มเพชรบูรพาขายดิบขายดี มีลูกค้าประจำมาซื้อตลอด ส่วนสำคัญเพราะมีคุณภาพ อย่างที่เจ้าของฟาร์มอธิบาย
“จุดเด่นของฟาร์มคือใส่รำในปริมาณพอเหมาะ หากใส่มากไปจะทำให้เกิดโรคราเขียวและเราใส่ใจในการผลิตตั้งแต่แรก ตั้งแต่ คุณภาพของขี้เลื่อยที่นำมาใช้ ต้องพักไว้อย่างน้อย 15-30 วัน เพื่อให้คลายตัวและเย็นลง ไม่ให้มีแก๊ส หลังจากนั้นค่อยผลิต และเลือกหัวเชื้อที่นำมาใช้ด้วยจะดูว่าอันไหนคุณภาพดี และทนต่อ ทุกสภาพอากาศ เปอร์เซ็นต์เสียน้อย นอกจากนี้คือวิธีการอบซึ่งเป็นหัวใจหลักของการทำก้อนเชื้อเห็ด ถ้าอบไม่ได้จะเสียทั้งล็อตต้องอบให้ได้ 100 องศา เลี้ยงให้อุณหภูมินี้ไปสัก 3-4 ชั่วโมงถึงจะโอเค พอมาหยอดเชื้ออะไรก็เดินดี ก้อนจะไม่ติด”
วิธีการหยอดเชื้อก็เหมือนที่อื่น โรงบ่มก็ต้องบ่มให้ดี มีที่กันแมลงเพราะแมลงหวี่จะเข้าไปไข่ที่จุกฝา จะเป็นตัวหนอนเข้าไปกินเส้นใย ที่ฟาร์มมีโรงบ่ม 5-6 โรง ผลิตได้ปกติอาทิตย์ละ 3,000 ก้อน ถือว่าไม่เยอะมาก รวมที่ลูกค้าสั่งและนอกออร์เดอร์ด้วย ที่เปิดดอกเองขายส่งอยู่ที่ 60 บาท เพราะเวลาออกดอกเยอะๆ ขายไม่ทัน ทางฟาร์มจะขายให้กับแม่ค้าไปขายอีกต่อหนึ่ง ตัดส่งเป็นล็อตเลย (สนใจโทร. 09-9464-6693)
ถามถึงปัญหาอุปสรรคของการเพาะเห็ด เธอว่าเป็นเรื่องอากาศ ถ้าฝนตกจะอบยาก อีกอย่างบางครั้งขาดแคลนวัตถุดิบอย่าง ขี้เลื่อย
“ถือเป็นอาชีพที่มั่นคง โดยเฉพาะในช่วงโควิด ครอบครัวก็ไม่กระทบกระเทือน อย่างน้อยคนอยู่บ้านก็อยากปลูกเห็ด ซื้อก้อนเห็ดไปปลูกที่บ้านไว้กิน โดยทางฟาร์มไปขายที่ร้าน young smart ที่ตลาดอ.ต.ก.ด้วย ผลัดกันขายกับเครือข่ายกรมส่งเสริมการเกษตร ร่วมกับตลาดอ.ต.ก.ที่อนุเคราะห์ให้กลุ่มเกษตรกรยังสมาร์ตฟาร์มเมอร์ มีร้านเป็นของตัวเอง”
คุณพิมพ์พิชาบอกด้วยว่า ก้อนเชื้อเห็ดของฟาร์มมีหลากหลายชนิด แต่เห็ดที่ขายดีที่สุดคือก้อนเห็ดนางฟ้าภูฏาน ซึ่งเน้นมากที่สุด เห็ดอื่นเพาะเป็นออร์เดอร์ไป ถ้าลูกค้าสั่งมาจะผลิตให้แยกออกไป เห็ดชนิดที่เพาะทำก้อนเชื้อยากสุดเป็นเห็ดหลินจือ เพราะบางทีหัวเชื้อที่ได้มาเหมือนยังไม่บริสุทธิ์พอ ทำไปเสียเยอะ
อย่างไรก็ตาม แต่ละฤดูกาลจะมีปัญหา ต่างกัน อย่างฤดูร้อนอากาศร้อนต้องปรับอุณหภูมิโดยการระบายอากาศรอบๆ และสร้างฝ้ากำบังความร้อน รดน้ำที่พื้น ให้เกิดความเย็นไม่เช่นนั้นหัวเชื้อจะเสีย เชื้อจะเดินช้าลง หรือตาย ฤดูฝนก็ต้องระวังคนที่เปิดดอก ถ้าทำก้อนเห็ดขายจะไม่มีปัญหา แต่คนที่เปิดดอกจะมีเรื่องราเมือก ราเขียว เพราะความชื้น ช่วงหน้าฝนที่ฟาร์มจะงดน้ำ เพื่อไม่ให้ชื้นเกิน ปัญหา หอยทากก็มีจะกินดอกเห็ดตอนกลางคืน
ในฐานะผู้มีประสบการณ์นานนับสิบปี เจ้าของฟาร์มเพชรบูรพาให้คำแนะนำสำหรับผู้ที่สนใจอยากเพาะก้อนเชื้อเห็ดเป็นอาชีพว่า ถ้าอยากทำแบบครบวงจร อย่างน้อยที่ดินต้องมี 2 ไร่ มีแหล่งน้ำเป็นของตัวเองที่ไม่ฉีดยาหรือมีสารปนเปื้อนในน้ำ เพราะมีผลกับดอก อุปกรณ์ถ้าทำแบบประหยัด คือทำด้วยมือ เตาอบก็สร้างเอง ทำไม่ยาก ค่าใช้จ่ายหลักพันโรงเรือนสร้างเอง ประหยัดไปได้เยอะมาก
นับเป็นยังสมาร์ตฟาร์มเมอร์อีกคนที่ประสบความสำเร็จในการทำฟาร์มเห็ด ปีหนึ่งมีรายได้หลักหลายแสนบาท และยังเปิดเป็นศูนย์เรียนรู้ให้นักเรียนและผู้สนใจเข้ามาศึกษาวิธีการเพาะเห็ดอีกด้วย
ภาวิณีย์ เจริญยิ่ง
