พระเกี้ยว – เกี้ยว ในพจนานุกรมฉบับมติชน มีความหมายหลายประการ ที่เป็นคำนาม
เกี้ยว หมายถึงเครื่องประดับสำหรับสวมจุก ราชาศัพท์เรียกว่า พระเกี้ยว
พระเกี้ยวเป็นมงกุฎ เรียกว่า จุลมงกุฎ เป็นสัญลักษณ์ของศูนย์กลางจักรวาลหรือเขาพระสุเมรุ อันเป็นที่ตั้งของสวรรค์ ตามทัศนะจักรวาลทัศน์ของพุทธศาสนาในประเทศไทยและตามทัศนะจักรวาลวิทยาของพุทธศาสนา นิกายตันตระยาน
ด้วยคติของกษัตริย์ในดินแดนแถบสุวรรณภูมิว่าเป็นผู้มีบุญจุติมาจากสวรรค์มีฐานะเป็นเทพ เพราะฉะนั้น การจะบ่งบอกว่าความเป็นกษัตริย์ที่สมบูรณ์ก็คือการให้คำนิยามว่ากษัตริย์คือ เทพหรือเทวดาอันสถิตอยู่ ณ ใจกลาง ของจักรวาลหรือเขาพระสุเมรุ
ดังนั้น จึงมีการจำลองความเป็นเขาพระสุเมรุที่เป็นที่ตั้งของสวรรค์ลงมาเป็นสัญลักษณ์ของผู้เป็นกษัตริย์ซึ่งมีหลายรูปแบบ
การจำลองมาเป็นเครื่องหมายแสดงฐานานุรูปฐานานุศักดิ์สำคัญที่ดูจะเหมือนกันทั้งโลกคือ มงกุฎ (ซึ่งอาจแตกต่าง กันไปตามภูมิภาคต่างๆ) แต่ประเทศไทยทำเป็นรูปมงกุฎ ที่มีจำนวนชั้นของยอดมงกุฎเป็นสัญลักษณ์ของสวรรค์ ทั้ง 6 ชั้น
ผู้ที่จะสวมใส่มงกุฎรูปแบบนี้ได้ต้องเป็นกษัตริย์หรือพระเจ้าแผ่นดินเท่านั้น ผู้อื่นใดจะนำไปใช้เป็นเครื่องประดับมิได้
การจำลองศูนย์กลางจักรวาลหรือเขาพระสุเมรุมาอีกรูปแบบหนึ่งทางสถาปัตยกรรมเรียกว่า เรือนยอด ที่รู้จักกันดี เช่น ปราสาทพระเทพบิดร วัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง เป็นต้น
และมีธรรมเนียมกันมาว่า ห้ามสร้างอาคารเรือนยอดทรงปราสาท
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
