อุทยานเฉลิมพระเกียรติร.9 สวนแห่งความสุข-ยั่งยืน – พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์แท่นฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ณ อุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เขตดุสิต กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 5 ธ.ค.2564
ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงปลูกต้นรวงผึ้งเป็นปฐมฤกษ์ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ทรงปลูกต้นคำมอกหลวง สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทรงปลูกต้นโมกหลวง สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงปลูกต้นรัตนพฤกษ์ (คูนสายรุ้ง) เจ้าคุณพระสินีนาฏ พิลาสกัลยาณี ปลูกต้นสุพรรณิการ์
อุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เกิดขึ้นจากพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ทรงตั้งพระราชหฤทัยเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จึงพระราชทานที่ดินในพระปรมาภิไธยซึ่งเดิมเคยเป็นสนามม้านางเลิ้งขนาด 279 ไร่ ใจกลางกรุงเทพฯ เป็นสถานที่ที่รำลึกถึงในหลวง รัชกาลที่ 9
ปุ้ย-วรรณพร พรประภา คณะทำงานออกแบบอุทยานเฉลิมพระเกียรติฯ ภายใต้คณะกรรมการอุทยานเฉลิมพระเกียรติ รัชกาลที่ 9 เล่าถึงแนวคิดการออกแบบว่า เป็นไปตามพระบรมราโชบายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี อยากให้ประชาชนได้มาเพื่อรำลึกถึงรัชกาลที่ 9 โดยแนวคิดที่ได้รับมาเป็นการออกแบบเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
นอกจากนี้ยังมีพระบรมราโชบายในพื้นที่นี้เป็นพื้นที่ที่สร้างประโยชน์ให้แก่ประชาชน อุทยานนี้สะท้อนถึงหลักการบริหารจัดการน้ำตามแนวพระราชดำริที่เป็นประโยชน์แก่พื้นที่บริเวณนั้น เป็นตัวอย่างของพื้นที่ลุ่มริมลำน้ำกลางเมืองซึ่งมีความหนาแน่นสูง ที่น้อมนำแนวพระราชดำริเรื่องแก้มลิงมาปรับใช้ ดังนี้ ใช้เป็นพื้นที่ที่ช่วยชะลอน้ำ บรรเทาปัญหาน้ำท่วมจากฝนตกหนักของพื้นที่บริเวณนั้น ซึ่งมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นในเมืองจากปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลก
เป็นพื้นที่เก็บรักษาน้ำจัดทำระบบควบคุมน้ำเชื่อมต่อกับระบบคูคลองโดยรอบ เช่น คลองเปรมประชากร คลองผดุงกรุงเกษมและคลองสามเสน, นำน้ำที่เก็บรักษาไว้ซึ่งที่มีระบบหมุนเวียนดูแลรักษาคุณภาพน้ำมาใช้ประโยชน์ในอุทยาน เช่น การใช้เป็นแหล่งน้ำให้กับการเจริญเติบโตของต้นไม้
ทั้งยังมีพื้นที่ให้เยาวชนได้มาเรียนรู้โครงการพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่อนำองค์ความรู้เหล่านี้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้ ทั้งในเรื่อง น้ำ ป่า ดิน ทรัพยากรธรรมชาติต่างๆ
เป็นพื้นที่ที่เป็นปอดแห่งใหม่ของประชาชน ช่วยแก้ไขปัญหามลพิษของเมืองที่เป็นปัญหาในทุกเมืองใหญ่ ช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิต จิตใจ และเป็นพื้นที่นันทนาการของประชาชน เนื่องจากมีพื้นที่ สนามกีฬา อาทิ เส้นทางจักรยาน 3.5 กิโลเมตร ลู่วิ่งออกกำลังกาย 3.5 กิโลเมตร คำนึงถึงเรื่องความปลอดภัย ลานสเกตพาร์ก สนามบาสเกตบอล ตะกร้อ พื้นที่โยคะ โดยพระองค์คำนึงถึงยุคสมัยและออกแบบเพื่อคนในอนาคต
มีการพัฒนาดิน ต้นไม้ที่ปลูกบางส่วนจะปลูกจากต้นกล้าเพื่อให้หยั่งรากแข็งแรง เอื้อต่อการเติบโตที่ยั่งยืน และมีต้นไม้บางส่วนที่เป็นต้นไม้หนุ่มสาวมาบ้าง แนวคิดการใช้พันธุ์ไม้จะสะท้อนพระราชดำริเช่นกัน ทั้งเรื่องน้ำและป่า มีผู้เชี่ยวชาญหลายๆ ท่านมาช่วยให้ความรู้
ต้นไม้ที่นำมาลงในพื้นที่นี้จะมีความหลากหลายมาก เป็นต้นไม้ที่เติบโตได้ดีในภาคกลาง มีต้นไม้เพื่อการศึกษา มีต้นไม้ประจำจากทั้ง 77 จังหวัด ให้ความหมายว่าประกอบขึ้นมาเป็นประเทศไทยในวันนี้ มีต้นไม้เชิงสัญลักษณ์ให้รำลึกถึงในหลวงรัชกาลที่ 9 อาทิ ต้นยางนา ต้นไม้ดอกสีเหลือง
ยังมีต้นไม้ในโครงการพระราชดำริที่ช่วยในการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ทั้งต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ แต่จะเป็นการออกแบบในเชิงสวนสาธารณะ มีการจำลองฝายชะลอน้ำ การกักเก็บน้ำ จะจัดแสดงป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง จำพวกไม้ ใช้งานได้ ไม้โตเร็ว ไม้เศรษฐกิจ พืชกรองน้ำ พืชกันเสียง เพื่อให้สวนแห่งนี้มีความร่มรื่นปราศจากเสียงรบกวน สามารถใช้ต้นไม้กันเสียงภายนอกได้ โดยอาศัยความหนาของใบ ความสูง พืชกรองฝุ่น ดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ เพื่อตรงตามพระบรมราโชบายที่อยากให้พื้นที่นี้เป็นปอดของกรุงเทพฯ
ภายในพื้นที่แห่งนี้ยังมีอาคารอีก 4 อาคาร ซึ่งเป็นอาคารที่มีสถาปัตยกรรมสวยงามมาก คณะทำงานกำลังศึกษาถึงประโยชน์ในการใช้อาคารทั้งหมด
พื้นที่ที่สำคัญที่สุดคือ พระบรมราชานุสาวรีย์ในหลวงรัชกาลที่ 9 ซึ่งออกแบบโดยผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะ หลายท่าน หลายหน่วยงาน ฐานเป็นวงรีรูปไข่ ที่มาคือเป็นวงสมบูรณ์ของวงกลมแสดงถึงความเป็นนิรันดร์ ฐานสูง 18.7 เมตร
แท่นฐานรูปแปดเหลี่ยม มาจากพระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรราชอาสน์ที่ได้เคยประทับในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบรมรูปมีขนาด 3 เท่าของพระองค์ จริงเพื่อให้เป็นพื้นที่ศูนย์รวมจิตใจของประชาชนได้มาสักการะ
อุทยานแห่งนี้จะเป็นสถานที่ถ่ายทอดความทรงจำ องค์ความรู้และพระมหากรุณาธิคุณของรัชกาลที่ 9 ที่ทรงงานตลอด 70 ปีเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน มีการออกแบบเชิงสัญลักษณ์ที่เกี่ยวกับรัชกาลที่ 9
เช่น บ่อน้ำเลข 9 , สะพานเลข 9 , สะพานหยดน้ำพระทัย , สะพานไม้เจาะบากง ออกแบบให้สอดคล้องกลมกลืนผ่านความสัมพันธ์ของงานภูมิสถาปัตยกรรมและธรรมชาติ
ปุ้ย-วรรณพร กล่าวว่า คณะทำงานได้ร่วมกันออกแบบมากว่า 3 ปีแล้ว เริ่มตั้งแต่การศึกษาข้อมูลต่างๆ และยังคงมีการพัฒนาการออกแบบไปเรื่อยๆ มีการพัฒนาผังแม่บทอยู่อย่างต่อเนื่อง มีการออกแบบที่เว้นไว้เป็นจุดๆ เพื่อรอการพัฒนาต่อยอดในอนาคต อีกด้วย
คาดว่าการพัฒนาพื้นที่นี้จะสำเร็จชัดเจนเป็นรูปธรรมในปี 2567 จะเป็นพื้นที่…ที่ยั่งยืน
ธีรดา ศิริมงคล
