ดอกจำปีบานที่สวนคุณปู่ – รถราหนาแน่น ค่อยๆ เคลื่อนตัวสลับหยุดนิ่งสนิทบนถนนเส้นเพชรเกษม หมุดหมายนำทางพาเลี้ยวลัดเข้าซอย 69 เชื่อมมายังถนนเลียบคลองภาษีเจริญฝั่งใต้ ผ่านชุมชน ตลาด ร้านค้า บ้านจัดสรร สลับกับโรงงาน
เสียงนำบอกทางให้เลี้ยวลัดเข้าซอยเล็กๆ ที่สองฝั่งทางร่มรื่นเขียวครึ้มราวชนบท แทรกแซงรายล้อมไปด้วยพืชพันธุ์นานา ที่นี่คือ “สวนเล็กในเมืองใหญ่” พื้นที่สีเขียวหย่อมใหญ่แห่งหนึ่งในเขตหนองแขม ย่านฝั่งธนบุรี
หากย้อนกลับไปเมื่อ 30 ปีก่อน ผืนดินแถบนี้เคยเป็นท้องนาก่อนจะถูกเปลี่ยน ผันเป็นสวนผัก สวนดอกรัก ดอกมะลิ จนกระทั่งเมื่อเลือกปลูกจำปีก็ไม่เคยเปลี่ยน อีกเลย
“จำปีบางต้นมีอายุมากกว่าผม อีกครับ” เด็กชายสิทธิชัย หนูแย้ม หรือ น้องมะขาม วัย 9 ขวบ บอกเล่าถึงสวนจำปีของครอบครัวที่มี คุณปู่พยุง หนูแย้ม เป็นผู้ริเริ่มบุกเบิก
หลังพระอาทิตย์ลับขอบฟ้า ลูกหลานทั้งรุ่นเล็กรุ่นโตทุกคนเร่งเตรียมตัว ใส่หมวก คว้าตะกร้า หยิบไฟฉายคาดหัว มุ่งหน้าเข้าสวนจำปี เข้าแถวทรงตัวเดิน ข้ามสะพานไม้พาดผ่านร่องสวน บรรยากาศคึกคักเป็นกิจวัตร กิจกรรมครอบครัวชาวสวนจำปี
เด็กชายมะขามบอกว่า “ดอกจำปีจะต้องมาเก็บตอนกลางคืนครับ เพราะเป็นช่วงเวลาที่เขาเติบโตเต็มที่ ไม่มีแดด ไม่ร้อน ดอกจำปีก็ไม่ช้ำครับ”
“เราจะเลือกดอกที่ไม่แก่หรือบาน เกินไปครับ ถ้าไม่แน่ใจว่าดอกแก่หรือ อ่อนเกินก็ต้องใช้นิ้วจิ้มๆ ดู พอเก็บเสร็จแล้วก็จะเอาไปล้าง พวกผมก็จะคัดแล้ว ก็นับก่อนไปส่งขายที่ตลาด” ข้าวโอ๊ต 10 ขวบ เด็กชายภูมิภัทร แสนล้ำ หลานชายอีกคนของคุณปู่พยุงช่วยเล่าเสริม
จากไม่กี่สิบต้นในวันวาน หมั่นศึกษา ทดลองถูกผิด เปลี่ยนพื้นที่ ปรับดินให้จำปีงอกงาม ทุกวันนี้เขตหนองแขม ชานเมืองกรุงเทพมหานครอบอวลไปด้วยดอกจำปี เพราะมีเครือข่ายชาวสวนจำปี รวมกลุ่มเกื้อกูล ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ราว 800 ไร่
“ปลูกครั้งเดียว ดูแลไม่ยาก แถมเก็บได้ทุกวัน ช่วงหนาวๆ ดอกจำปีจะน้อยหน่อย แต่ก็เก็บขายได้ทุกวัน” เสียงปู่พยุงพูดกับหลานๆ ขณะช่วยกันเก็บดอกจำปีในสวน
แม้ในยามวิกฤตคือช่วงที่ดอกจำปีให้ผลผลิตมากเกินจนล้นตลาด ทำให้ราคาตกต่ำ เมื่อขายดอกสดแล้วขาดทุน ปู่พยุงและกลุ่มเครือข่ายก็ตั้งใจช่วยกันคิดค้นแปรรูปดอกจำปี ต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ อันหลากหลาย
“ดอกจำปีบ้านผม นอกจากขายดอกสดได้แล้วก็จะเอาไปสกัดทำน้ำหอมดอกจำปี ทำแชมพู ครีมอาบน้ำ ทาผิวก็มีครับ” มะขามกล่าวทิ้งท้าย
ชวนเที่ยวสวนเล็กในเมืองใหญ่ ตามลูกหลานชาวสวนเมืองกรุงไปผจญภัยใน สวนจำปีที่อบอวลไปด้วยความรัก ความสุข และความตั้งใจ ในทุ่งแสงตะวัน ตอน จำปี ที่สวนปู่ เช้าวันเสาร์ที่ 12 กุมภาพันธ์ เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และเวลา 07.30 น. ทาง facebook ทุ่งแสงตะวัน
กนกวรรณ อำไพ
