สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงรับเป็นประธานโครงการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์ธรรมเจดีย์ฯ และโปรดให้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ เป็นประธานคณะผู้ออกแบบพิพิธภัณฑ์ธรรมเจดีย์พระธรรมวิสุทธิมงคล (หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปันโน) วัดเกษรศีลคุณ (วัดป่าบ้านตาด) อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี
ในการนี้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า สิริภาจุฑาภรณ์ ประธานคณะผู้ออกแบบ ประทานอนุญาตให้ศิลปิน ดารณีนุช ปสุตะนาวิน, รินลณี ศรีเพ็ญ, บุณฑริก ทัศนารมย์, ชนาทิป โพธิ์ทองคำ, ธารา ทิพา ร่วมตามเสด็จ เข้าชมพิพิธภัณฑ์ธรรมเจดีย์ฯ ชมวิหาร และเจดีย์ เพื่อประชาสัมพันธ์ สืบสานศิลปวัฒนธรรมและหลักธรรมคำสอนของพุทธศาสนาให้ดำรงไว้สู่อนุชนรุ่นหลัง เรียนรู้และศึกษาชีวประวัติหลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ ทรงพาชมพระวิหารซึ่งภายในประดิษฐาน “พระพุทธวิสุทธิมงคลศาสดา เจ้าฟ้าจุฬาภรณนฤมิต” บรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่ได้รับประทานจากสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก อัญเชิญขึ้นประดิษฐานในพระเกตุมาลาพระประธานประจำวิหาร ซึ่งได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ว่า “พระพุทธวิสุทธิมงคลศาสดา เจ้าฟ้าจุฬาภรณนฤมิต” อันมีความหมายว่า “พระพุทธองค์ผู้ทรงเป็นพระบรมศาสดา ทรงประกอบด้วยมงคลอันบริสุทธิ์ สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวาง ควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงสร้าง” พุทธลักษณะปางมารวิชัย เนื้อโลหะทองแดงบรอนซ์ลงรักปิดทองโบราณ ขนาดหน้าตักกว้าง 224 เซนติเมตร ความสูงจากองค์พระถึงพระเกตุ 329 เซนติเมตร ยกฐาน 3 ชั้น ประดับอักษรพระนาม จภ. ที่ผ้าทิพย์ เบื้องหน้าพระประธาน ด้านขวาของพระประธานประดิษฐานรูปหล่อหลวงปู่เสาร์ กันตสีโล ด้านซ้ายประดิษฐานหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ตรงกลางเป็นรูปหล่อหลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปันโน
ในส่วนวิหาร บรรจุอัฐิธาตุพระธรรมวิสุทธิมงคลในรัตนเจดีย์ เพื่อเชิญขึ้นไปประดิษฐานบนบุษบกน้อยถวายสักการะอัฐิธาตุพระธรรม วิสุทธิมงคล ซึ่งประดิษฐานที่บุษบกภายในเจดีย์โดยอยู่ที่ระดับความสูง 9 เมตร 60 เซนติเมตร เจดีย์นี้สร้างขึ้นตามแบบสถาปัตยกรรมไทยผสมศิลปะล้านช้าง มีความสูงทั้งหมด 61 เมตร 58 เซนติเมตร ที่ระดับความสูง 33 เมตร เป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ พระอรหันตธาตุ พระพุทธรูป 4 องค์ ได้แก่ พระพุทธรูปทองคำ พระพุทธรูปเงิน พระพุทธรูปพิงก์โกลด์ พระพุทธรูปหินจุยเจีย และอัฐิธาตุพระธรรม วิสุทธิมงคลในส่วนกะโหลกและฟัน ยอดเจดีย์เป็นฉัตร 5 ชั้น ยอดฉัตรบนสุดเป็นทองคำ น้ำหนักทอง 86.2 กิโลกรัม ฉัตรชั้นที่ 1 น้ำหนักทอง 99.4 กิโลกรัม เริ่มจากฐานฉัตร ชั้นที่ 2 ถึงปลียอดแปดเหลี่ยมเคลือบทองคำด้วยวิธีเปียกทองโบราณ
ในการดำเนินงาน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ ทรงเป็นประธานคณะผู้ออกแบบร่วมกับคณาจารย์มหา วิทยาลัยศิลปากร โดยมีศิลปินแห่งชาติ 3 คน รวมทั้งมีคณะศิษยานุศิษย์ หน่วยงานทุก ภาคส่วนของจังหวัดอุดรธานีและสถาบันวิจัย จุฬาภรณ์ร่วมแรงร่วมใจในการก่อสร้างรวมระยะเวลา 4 ปี จนแล้วเสร็จสมบูรณ์
พื้นที่โครงการพิพิธภัณฑ์ธรรมเจดีย์ พระธรรมวิสุทธิมงคล จำนวน 38 ไร่ ประกอบด้วย 3 อาคาร ได้แก่ พิพิธภัณฑ์ วิหาร เจดีย์ และส่วนภูมิทัศน์ รูปทรงลวดลายเจดีย์และวิหารเป็นศิลปะล้านช้างผสมผสานศิลปะยุครัตนโกสินทร์ สะท้อนให้เห็นถึงการสืบทอดพระพุทธศาสนาในถิ่นอีสานยังคงดำรงอยู่อย่างมั่นคง
ในส่วนพิพิธภัณฑ์เป็นอาคารคอนกรีต เสริมเหล็กก่ออิฐถือปูนชั้นเดียว เป็นสถานที่จัดแสดงนิทรรศการสื่อผสมผสานมัลติมีเดีย จำนวน 6 ห้อง ถ่ายทอดอัตชีวประวัติพระธรรมวิสุทธิมงคล เพื่อให้อนุชนรุ่นหลังศึกษาเรียนรู้และนำข้อวัตรปฏิบัติ คติธรรมคำสอนไปปรับใช้ในชีวิต
โอกาสนี้ ทรงปลูกต้นพระศรีมหาโพธิ์ บริเวณทางเข้าพิพิธภัณฑ์ธรรมเจดีย์ฯ ซึ่งได้รับมอบจากวัดไทยพุทธคยา ประเทศอินเดีย
ผู้สนใจเข้าชมได้ทุกวันโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
