“วัดทุ่งสนุ่นรัตนาราม” ม.1 ต.ระหาน อ.บึงสามัคคี จ.กำแพงเพชร จัดขบวนแห่งานบุญผะเหวด เทศน์มหาชาติ เป็นปีที่ 14 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 4-6 มี.ค.2565 ที่ผ่านมา โดยมีขบวนแห่ฟ้อนรำอย่างสวยงามสุดอลังการ มีการจำลององค์สมมติของ “พระเวสสันดร-พระนางมัทรี” พร้อมองค์สมมติของพระแม่โพสพ
โดยงานในปีนี้ น.ส.ชลิตา ส่วนเสน่ห์ มิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ 2559 แสดงเป็นองค์สมมติพระแม่โพสพ ในขบวนแห่บุญผะเหวด ครั้งนี้ด้วย
ก่อนเริ่มขบวนทำพิธีอัญเชิญพระเวสสันดร ขึ้นช้างกลับเข้าเมืองตามความเชื่อชาวอีสาน มีขบวนฟ้อนรำเฉลิมฉลองสุดอลังการ ซึ่งประชาชนนักท่องเที่ยวนับพันคนยืนรอชมและถ่ายรูปกันเป็นจำนวนมาก
พิธีสำคัญงานบุญผะเหวด-เทศน์มหาชาติ ของวัดทุ่งสนุ่นรัตนาราม คือการทำพิธีสู่ขวัญข้าว ขอขมาพระแม่โพสพ ชึ่งชาวบ้านจะนำข้าวในนาที่ตนเก็บเกี่ยวไว้บางส่วน กองรวมกันเป็นเจดีย์ข้าว นำธงสีมาปัก หลังจากนั้น ทำพิธีบวงสรวงขอขมาต่อพระแม่โพสพที่ได้เคยล่วงเกินมาทั้งปี เพิ่มความเป็นสิริมงคลในการทำไร่ทำนาของชาวบ้านให้ได้ผลผลิตในปีต่อไปให้ดีขึ้น
นอกจากนี้ ภายในวัดทุ่งสนุ่นรัตนารามแห่งนี้ ยังมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านนับถือ คือ “พญาวิรูปักโขนาคาธิราช” และ “พญานพเกตุนาคินีเทวี” พญานาค 2 องค์ใหญ่ที่สร้างไว้ให้ญาติโยมได้สักการะขอพร มีการรำถวายบวงสรวง ซึ่งนางรำได้รำถวายพญานาคทั้ง 2 องค์ ที่ด้านหน้าอุโบสถ
พระมหาอภิชาติ กิตติวรัญญู เจ้าอาวาสวัดทุ่งสนุ่นรัตนาราม และเจ้าคณะตำบลระหาน-เทพนิมิต เขต 1 อ.บึงสามัคคี จ.กำแพงเพชร เปิดเผยว่า ความเป็นมาของงานบุญผะเหวดนั้น กล่าวคือ บุญ ผะเหวด หรือบุญพระเวส หมายถึง บุญพระเวสสันดร เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า บุญมหาชาติ เป็นประเพณีที่ชาวอีสานจะนิยมจัดขึ้นในเดือนสี่ (ช่วงเดือนมี.ค.) เป็นบุญประจำปีในฮีตสิบสอง ดังที่ปราชญ์อีสานได้ประพันธ์ผญา (บทกลอน) เกี่ยวกับการทำบุญในช่วงเดือนสามและเดือนสี่ไว้ว่า “เถิงเมื่อเดือนสามค้อยเจ้าหัวคอยปั้นข้าวจี่ ตกเมื่อเดือนสี่ค้อย จัวน้อยเทศน์มัทรี” แปลว่า เมื่อถึงเดือนสามพระภิกษุ-สามเณรจะรอชาวบ้านทำบุญข้าวจี่ และเมื่อถึงเดือนสี่ (ช่วงเดือนมีนาคม) สามเณรเทศน์กัณฑ์มัทรีในงานบุญมหาชาติ
ในส่วนของจังหวัดกำแพงเพชร ชาวล้านช้างจากเวียงจันทน์ อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณคลองสวนหมากมาช้านาน ตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์
หลังจากนั้น ชาวลาวครั่ง ไทยทรงดำ ชาวไทยอีสานอพยพเข้ามาสมทบกันมากขึ้น จนถึงปัจจุบันอาจกล่าวได้ว่า จังหวัดกำแพงเพชรทั้ง 11 อำเภอ มีชาวไทยล้านช้างอาศัยอยู่ทุกอำเภอ มีวัฒนธรรมประเพณีแบบอีสานล้านช้างอยู่ทุกอำเภอ เช่น พูดภาษาอีสาน ภาษาลาวครั่ง มีขบวนแห่แคนวง และชอบฟังหมอลำเหมือนชาวภาคอีสานทุกประการแต่ด้วยระยะเวลาที่ยาวนาน วัฒนธรรมประเพณีต่างๆ เหล่านี้เริ่มทยอยสูญหายไปจากชาวบ้าน
ด้วยเหตุนี้ เมื่อปี พ.ศ.2542 เจ้าอาวาสวัดทุ่งสนุ่นรัตนาราม จึงได้เริ่มฟื้นฟูประเพณีของชาวไทยอีสานล้านช้างจังหวัดกำแพงเพชร ให้กลับฟื้นคืนมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง โดยการรื้อฟื้นฟูบุญเดือน 4 คือ บุญผะเหวดฟังเทศน์มหาชาติขึ้นมาใหม่ รวมถึงบุญทั้ง 12 เดือน เช่น บุญกุ้มข้าวใหญ่ เป็นต้น นำมาประยุกต์สร้างเป็นพระธาตุรวงข้าวเปลือก และประเพณีบุญอื่นๆ อีกมากมาย
ซึ่งงานบุญดังกล่าว นอกจากภาคอีสานแล้วจะหาชมได้ยากยิ่งในภาคอื่น ที่สำคัญที่สุดนับเป็นบุญผะเหวดฟังเทศน์มหาชาติแห่งเดียวในภาคเหนือ ที่จัดขึ้นได้อย่างยิ่งใหญ่ในระดับนี้ ซึ่งก็เป็นความ ภาคภูมิใจของพี่น้องชาวกำแพงเพชรที่มีเชื้อสายชาวล้านช้าง
การจัดงานบุญผะเหวด หรือ การเทศน์เรื่องพระเวสสันดรชาดก หรือเทศน์มหาชาติ มีจำนวนทั้งหมด 13 กัณฑ์ โดยชาวอีสานมีความเชื่อว่าถ้าหากว่าฟังเทศน์ครบทั้งหมดวันเดียว และจัดเตรียมเครื่องคาย (บูชา) ได้ถูกต้อง จะได้อานิสงส์ไปเกิดในศาสนาพระศรีอริยเมตไตรย
ประเพณีบุญผะเหวด จึงสะท้อนให้เห็นถึงความศรัทธาอันแรงกล้าในพระพุทธศาสนา ซึ่งชาวไทยยึดถือและปฏิบัติกันมาช้านานและอย่างเคร่งครัด ด้วยถือว่าเป็นงานบุญใหญ่ที่สุด
อาทิตย์ สุวรรณโชติ
