หอมกลิ่นพาราณสีนครโบราณ 4,000 ปี
ฝึกจิต
แม่น้ำคงคา คือ ความศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของชาวฮินดู ถือเป็นแม่น้ำสายชีวิตสายแห่งจิตวิญญาณซึ่งหล่อเลี้ยงชาว ภารตชนคนอินเดียกว่าพันล้านคนมาตลอดระยะเวลาหลายพันปี
นับตั้งแต่ต้นแม่น้ำ ที่ปากโคมุกขี เทือกเขาหิมาลัย รัฐ อุตตรขัณฑ์ มาจนถึงปากอ่าวเบงกอล เมืองโกลกาต้า รวมระยะทาง 2,525 ก.ม.
จุดที่ถือว่าศักดิ์สิทธิ์ที่สุด คือ ช่วงที่ไหลผ่านเมืองพาราณสี เพราะพาราณสี คือ เมืองหลวงทางจิตวิญญาณของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
เหมือนที่ศาสนาพุทธ มีพุทธคยา
ศาสนาอิสลามมี นครเมกกะ
ศาสนาซิกข์ มีวิหารทองคำ เมืองอัมริตสาร์
ศาสนายิว มีเยรูซาเลม และ
ศาสนาคริสต์ มีนครวาติกัน เป็นต้น
พาราณสี ก็เป็นเมืองสำคัญที่สุดของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 4,000 ปีมาแล้ว ที่พาราณสี ยังคงรักษารูปแบบความเชื่อ วิถีชีวิต และวัฒนธรรม มาแต่ดั้งเดิม แม้โลกจะเปลี่ยนแปลงไปเพียงไหน พาราณสีก็ยังคงเหมือนเดิม ดั่งหยุดกาลเวลาไว้
และสิ่งสำคัญที่อยู่คู่พาราณสี คือ แม่น้ำคงคา ซึ่งเป็นดั่งสรวงสวรรค์บนแดนดินในโลกหล้า
อีกทั้งแม่น้ำคงคาที่นี่ยังมีความแปลกไม่เหมือนจุดอื่น คือ กระแสน้ำไหลย้อนทวนจากใต้ขึ้นไปเหนือ ทั้งที่ตลอดสายของคงคากระแสน้ำไหลจากทิศเหนือไปใต้เป็นปกติ และ แม่น้ำที่ผ่านพาราณสี มีลักษณ์เหมือนพระจันทร์เสี้ยวที่ประดับอยู่บน พระนลาฏของพระศิวะเจ้า
แม่น้ำคงคาในพาราณสี คนจะมาอาบน้ำชำระบาปตั้งแต่ เช้ามืด มาทำสุริยะนมัสการ ขอพรแด่พระสุริยเทพ ยามที่ดวงอาทิตย์ขึ้นมาสวดมนต์ต่อเทพเจ้าองค์ต่างๆ มานั่งดูแม่น้ำ ให้สายน้ำชำระสายใจ มาทำกิจวัตรประจำวันอย่างการซักผ้า และ มาเผาศพ เรียกได้ว่า แม่น้ำคงคา เป็นทุกอย่างของคนที่นี่อย่างแท้จริง
แม่น้ำคงคาเมืองพาราณสีในปัจจุบัน แบ่งออกเป็นฝั่งสวรรค์ทางทิศตะวันตก และฝังนรกทางทิศตะวันออก โดยฝั่งนรกจะไม่มีบ้านเรือนหรือกิจกรรมมงคลใดๆ เป็นที่ทิ้งซากศพ และเป็นดินแดนแห่งความตาย ส่วนฝั่งสวรรค์ จะเป็นฝั่งที่ทำกิจกรรมมงคลทุกอย่าง มีการปลูกบ้าน สร้างวัด และสร้างท่าเรือ
โดยมีท่าหลักอยู่ทั้งหมด 84 ท่า เริ่มนับตั้งแต่ท่าอัสสีฆาต อันเป็นจุดไหลมาบรรจบของ ‘แม่น้ำอัสสี’ กับแม่น้ำคงคา จนถึงท่าอธิเกศวรฆาต ท่าสุดท้าย ซึ่งเป็นท่าที่ ‘แม่น้ำวรุณะ’ ไหลมารวมกับแม่น้ำคงคา โดยท่าสำคัญประกอบด้วย 5 ท่า คือ อัสสีฆาต ทศอัศวเมศฆาต มณิกรรณิการ์ฆาต ปัญญจคังคาฆาต และ อธิเกศวรฆาต
ซึ่งท่าหลักที่สำคัญที่สุด คือ ท่าทศอัศวเมศฆาต อันเป็นท่าที่อยู่ตรงใจกลางของฝั่งสวรรค์ ซึ่งเป็นท่าที่มีการอาบน้ำชำระบาปตลอดทั้งวัน ตั้งแต่เช้ายันค่ำ และมีการประกอบพิธีคงคาอารตีบูชาอย่างยิ่งใหญ่ทุกค่ำคืน
และมีท่าน้ำที่ใช้เผาศพของคนฮินดูที่มีวรรณะ 1 ท่า คือ มณิกรรณการ์ฆาต ซึ่งเป็นท่าเผาศพที่มีไฟ 4,000 ปี ไม่เคยมอดดับ โดยจะมีการเผาแบ่งตามชั้นวรรณะ วรรณะสูงอยู่ด้านบน วรรณะล่างอยู่ด้านล่าง แต่ถ้าไม่มีวรรณะ คือ เป็นกลุ่มจัณฑาล หรือ เป็นคนศาสนาอื่นจะต้องไปเผาศพที่ท่าหริจันตฆาต
เรื่องราวของแม่น้ำคงคาในเมืองพาราณสี คือ เสน่ห์อันเต็มไปด้วยมนต์ขลัง ที่รวมเอาความเชื่อ ความศรัทธา วิถีชีวิต วัฒนธรรม และความเก่าแก่ เข้าด้วยกัน จนกลายเป็นสิ่งงดงาม กลายเป็น ‘ความหอม’ ของกลิ่นพาราณสี
สำหรับประเทศอินเดีย ถ้าเราใช้เพียงความคิด ทัศนคติ และความเชื่อส่วนตัวของไปตัดสิน เราอาจได้ ‘กลิ่นพาราณสี’ หรือ ‘กลิ่นอินเดีย’ ไปในอีกแบบหนึ่งที่เต็มไปด้วยอคติ และเรื่องน่าติฉินนินทา หรือ ถ้าเรามองอินเดียในแบบที่เราอยากให้เป็น ไม่ใช่ในแบบที่เขาเป็น เราเองก็ย่อมเต็มไปด้วยการแบกทุกข์ และความคิดติดลบ ตลอดระยะที่อยู่ในแผ่นดินนี้ โดยเราจะไม่มีวันได้พบความจริง ความดี และความสวยงามในแบบที่เขามีตลอดไป!
และในชีวิตจริง ก็เป็นเช่นเดียวกัน…
พระเฉลิมชาติ ชาติวโร
พระธรรมทูตเชิงลึกแดนพุทธภูมิ
สถาบันโพธิคยาวิชชาลัย ๙๘๐
