บ่วงกับดัก
คติ-สัญญลักษณ์สถาปัตยกรรม
ในมือของเทพผู้พิทักษ์ศาสนาของตันตระยานที่มีบ่วงกับดักจะมีความหมายแตกต่างจากบ่วงเชือกในมือของเทพผู้พิทักษ์จักรวาลทัศน์หรือท้าวจตุมหาราช หรือพระยมผู้พิทักษ์ความยุติธรรมด้านทิศใต้ของเขาพระสุเมรุที่ถือห่วงไว้คล้องคอสัตว์ผู้ต้องตกลงสู่นรกภูมิ
ข้อมูลคัดลอกจาก The handbook 0f Tibetan Buddhist Symbols โดย Robert Beer ระบุว่าบ่วงในมือขวาของเทพผู้พิทักษ์ศาสนาของตันตระยานนั้นแตกต่างออกไป บ่วงกับดักนั้นจะมีลักษณะเป็นห่วงทั้งสองข้าง ปลายที่มีเครื่องหมายครึ่งวัชระ (ที่หมายถึงปัญญา) จะสอดเข้าไปในห่วงกลม
ความหมายหรือสัญลักษณ์ของการคล้องห่วงหมายถึงการจับและการผูกโยงความเฉลียวฉลาดคือ สติและสัมปชัญญะเข้าด้วยกันในการฝึกควบคุมสติที่จะทำให้จิตรวมตัวเข้ารู้ความจริงในระดับแจ้งประจักษ์ในอีกด้านหนึ่ง
บ่วงกับดักหมายถึง ช่วงแห่งชีวิตที่ผูกมัดความชั่วร้ายมิให้ปรากฏหรืออุปมาก็คือ การทำให้ความเป็นตัวตนต้องสูญ ซึ่งวิธีการดังกล่าวเปรียบได้ดั่งการรักษาวินัย (ศีล) การเจริญสติ สมาธิ ปัญญา
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
