นายกิตติพันธ์ พานสุวรรณ อธิบดีกรมศิลปากร เปิดเผยว่า คณะกรรมการวรรณคดีแห่งชาติ ร่วมกันพิจารณาคัดเลือกหนังสือวรรณคดีที่มีคุณค่าโดดเด่น ทั้งความงดงามทางวรรณศิลป์ รวมถึงแนวคิดด้านสังคม จริยธรรม จารีตประเพณีและวัฒนธรรม อันทรงอิทธิพลต่อสังคมไทย เพื่อประกาศยกย่องให้เป็นวรรณคดีแห่งชาติ โดยในปี พ.ศ.2565 มีมติเห็นชอบให้ประกาศยกย่องวรรณคดีเรื่องมหาชาติคำหลวง เป็นวรรณคดีแห่งชาติ ซึ่งเป็นวรรณคดีที่เล่าเรื่องราวของพระเวสสันดรอันเป็นพระชาติสุดท้ายของพระโพธิสัตว์ซึ่งได้บำเพ็ญบารมีครบถ้วนทั้ง 10 ประการก่อนตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
อธิบดีกรมศิลปากรกล่าวอีกว่า ตามประวัติของวรรณคดีมหาชาติคำหลวง สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ โปรดเกล้าฯ ให้ประชุมนักปราชญ์ราชบัณฑิตร่วมกันแปลแต่งขึ้นจากเรื่องเวสสันดรชาดก ซึ่งเป็นภาษาบาลีในพระไตรปิฎกเป็นคำประพันธ์ภาษาไทยเมื่อปี 2025 แบ่งเนื้อหาออกเป็น 13 กัณฑ์ แต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทร่าย โคลง ฉันท์ และกาพย์อันไพเราะงดงาม โดยมหาชาติคำหลวงได้รับการยกย่องให้เป็นต้นแบบการแปลแต่งวรรณคดีพระพุทธศาสนาเรื่องอื่นๆ และเป็นต้นแบบการแต่งคำประพันธ์ในสมัยหลัง จึงถือเป็นวรรณคดีเรื่องสำคัญที่ทรงคุณค่าในด้านวรรณศิลป์ ทั้งยังให้ความรู้เกี่ยวกับสังคมและประเพณีวัฒนธรรมไทย
อย่างไรก็ตาม กรมศิลปากรจะมีการจัดพิมพ์หนังสือเพื่อพิมพ์เผยแพร่วรรณคดีมหาชาติคำหลวงมอบให้สถาบันการศึกษา ห้องสมุดต่างๆ เพื่อให้เด็กและเยาวชน รวมถึงประชาชนได้ศึกษาต่อไป
