ความหวัง‘ล้างใต้โต๊ะ’
เลาะรั้ว
ว่ากันต่อถึงปัญหาและอุปสรรคของการพัฒนาเมืองของภาคเอกชน มีเรื่องสำคัญคือ การป้องกัน แก้ไข และปราบปรามการทุจริตคิดมิชอบ การเรียกร้อง ข่มขู่ เอาผลประโยชน์โดยมิชอบ ในงานที่เกี่ยวกับ การก่อสร้างที่เรียกว่าเงินใต้โต๊ะ
ความหวังของผู้ประกอบการในกรุงเทพฯ อยากร่วมผลักดันให้คณะ ผู้บริหารใหม่ของกทม. ยุคผู้ว่าฯ ชัชชาติ ช่วยแก้ไขปัญหาอุปสรรคนี้ให้ลดลง
ปัญหาเรื่องเงินใต้โต๊ะหรือการข่มขู่ บังคับ ให้ผู้ขออนุญาตก่อสร้างอาคารบ้านเรือนในกรุงเทพมหานครยังคงมีอยู่อย่างเป็นปกติ และอัตรา ค่าจ่ายเงินใต้โต๊ะก็สูงขึ้นทุกทีมาโดยตลอด
รวมทั้งได้เป็นตัวอย่างให้เจ้าหน้าที่รัฐหรือเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นในระดับของจังหวัดหรือภูมิภาคของประเทศใช้เป็นแนวปฏิบัติในการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบเช่นเดียวกัน
จากนี้ไปรองผู้ว่าราชการกรุงเทพฯ ผู้รับมอบอำนาจจากผู้ว่าราชการกรุงเทพฯ ควรต้องรู้เท่าทันขบวนการและกระบวนการเรียกเก็บเงินใต้โต๊ะ ผ่านการใช้เงื่อนไขในการจะออกใบอนุญาตก่อสร้างอาคารของภาคเอกชน
เพราะนับต่อนี้ไปท่านคือ ผู้รับผิดชอบโดยตรงกับกรณีดังกล่าว รองผู้ว่าฯ คือผู้รับมอบอำนาจปฏิบัติราชการแทนเจ้าพนักงานท้องถิ่น ผู้มีหน้าที่ในการจะออกใบอนุญาตหรือไม่ออกใบอนุญาตให้ใครก่อสร้างอาคารได้หรือไม่
ในฐานะเจ้าพนักงานท้องถิ่น ผู้บริหารกทม.ก็ยังมีอำนาจที่จะสั่งแก้ไข รื้อถอนอาคารที่ก่อสร้างผิดข้อกำหนดหรือข้อบัญญัติควบคุมการก่อสร้างกรุงเทพมหานคร รวมทั้งมีอำนาจสั่งใช้หรือระงับการใช้อาคารอีกด้วย
หากอำนาจที่ท่านได้รับมอบมานั้น มีผู้ฉวยโอกาสใช้อำนาจนั้นแทน แม้เจ้าของตำแหน่งไม่รับทราบ แต่สุดท้ายจะต้องรับผิดชอบต่อหน้าที่และทางกฎหมาย
จากเรื่องของปัญหาเรื่องเงินใต้โต๊ะ ที่ฝ่ายเอกชนจำต้องจ่ายนั้นมาจากกระบวนการสร้างเงื่อนไขที่เป็นอุปสรรคในการดำเนินการก่อสร้างให้ล่าช้าก็ดี ให้ไม่ได้รับอนุญาตก็ดีนั้น มาจากสาเหตุหลัก 2 ประการ คือ
1. ปัญหาจากมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอาคารนั้นมากมายหลายฉบับ ที่ทั้งซับซ้อน และซ้ำซ้อน ที่ผู้มิได้มีหน้าที่หรืออาชีพที่เกี่ยวข้องกับการก่อสร้างจะเข้าใจได้ง่ายๆ นอกจากเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นที่รับผิดชอบงานด้านนี้
2. ภายใต้ความซับซ้อน และซ้ำซ้อนของกฎหมายต่างๆ นั้น ยังมีประเด็นสำคัญของเนื้อหา ข้อกำหนดและกฎหมาย ตลอดจนถ้อยคำที่แปลความหมายและวัตถุประสงค์ของจุดมุ่งหมายในการบังคับใช้นั้นไปต่างๆ นานา
หากเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นคิดมิชอบ จะใช้ความเห็นในการตีความหมายของถ้อยคำการบังคับใช้เหล่านี้ไปสร้างเงื่อนไขให้เกิดปัญหายุ่งยาก เพิ่มความเสียหายและภาระทางการดำเนินการ การลงทุน เวลา การเสียประโยชน์ต่างๆ เพื่อบีบให้ผู้ขออนุญาตก่อสร้างได้จ่ายเงินใต้โต๊ะ (ซึ่งมีจำนวนสูงขึ้นทุกที)
เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐที่คิดมิชอบเหล่านี้ นอกจากจะใช้ “อำนาจทิพย์” แล้ว ตนเองยังไม่ต้องรับผิดชอบตามกฎหมายใดๆ ด้วย
นี่เป็นที่มาให้เจ้าหน้าที่เหล่านี้กล้าใช้วิธีการนี้เรียกเก็บเงินใต้โต๊ะจากภาคเอกชนและพร้อมที่จะอ้างต่อด้วยว่า “เอาไปแบ่งให้หัวหน้าด้วย” ซึ่งหมายถึงเจ้าพนักงานท้องถิ่นตามกฎหมาย หรือผู้ปฏิบัติราชการ เจ้าพนักงานท้องถิ่น
สิ่งสุดท้ายก็คือ มีความพยายามจะแก้ไขเรื่องนี้มาตลอดนับแต่มี พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ.2522 เป็นต้นมา แต่ก็เพราะการแก้ไขด้วยวิธีเดิมๆ คือไม่ได้ผลเหมือนเดิม
ฉะนั้นรองผู้ว่าฯ ฝ่ายการโยธา ควรคิดค้นหาวิธีแก้ไข ปรับปรุง อย่างใหม่ ได้หรือไม่ เพื่อให้ปัญหาเหล่านี้ลดลงหรือหายไป จากกระบวนการ ที่การขออนุญาตก่อสร้างอาคาร การขอใช้อาคาร การตรวจรับรองอาคารที่มีมาอย่างยาวนาน
นายช่าง