ผมอยากได้รายละเอียดเกี่ยวกับฝีดาษลิงครับ
ครูเมืองลิง
ตอบ ครูฯ
มีคำตอบอยู่ในบทความ “ฝีดาษลิง โรคเก่าระบาดใหม่ที่ยังเป็นปริศนา” เผยแพร่ทางเว็บไซต์มติชนสุดสัปดาห์ สรุปความดังนี้
โรคฝีดาษลิง (monkeypox) เป็นโรคที่แพร่ระบาดอยู่ในวงจำกัดในพื้นที่แอฟริกาตะวันตกและแอฟริกาเหนือ ส่วนใหญ่พบระบาดในที่ห่างไกลโดยเป็นการ ติดเชื้อจากสัตว์เป็นส่วนใหญ่
ย้อนไป 40 ปีก่อน มีการกำจัดการแพร่ระบาดของฝีดาษ หรือไข้ทรพิษในคน (smallpox) ที่ระบาดมานานถึง 3,000 ปี ได้สำเร็จ ทำให้ไม่มีการบังคับฉีดวัคซีนฝีดาษ หรือการปลูกฝีตั้งแต่ช่วงปี ค.ศ.1980 หรือปี พ.ศ.2523 เป็นต้นมา ซึ่งผู้เชี่ยวชาญมองว่าอาจเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้โรคฝีดาษลิงกลับมาแพร่ระบาด
ไวรัสฝีดาษลิงพบครั้งแรกในลิงทดลองที่เลี้ยงไว้สำหรับวิจัยในปี 1958 ก่อนจะพบมนุษย์ติดเชื้อครั้งแรกเป็นเด็กชายวัย 9 ขวบในประเทศคองโกในปี 1970 จากนั้นพบผู้ติดเชื้อแถบตะวันตกและตอนกลางของแอฟริกาต่อเนื่อง โดยเฉพาะไนจีเรียระบาดหนักในปี 2017 ผู้ติดเชื้อยืนยัน 200 ราย อัตราเสียชีวิต 3 เปอร์เซ็นต์
การแพร่ระบาดนอกทวีปแอฟริกา พบที่สหรัฐอเมริกาในปี 2003 พบผู้ติดเชื้อถึง 70 ราย โดยพบเชื่อมโยงกับสัตว์ฟันแทะอย่างแพรี่ด๊อก ซึ่งติดเชื้อจากหนูที่นำเข้าจากประเทศแกมเบีย จากนั้นพบผู้ติดเชื้อในอิสราเอล อังกฤษ สิงคโปร์ สหรัฐ ระหว่างปี 2018 จนถึง พ.ค.ที่ผ่านมา เป็นผู้ติดเชื้อที่มาจากแอฟริกาทั้งสิ้น
องค์การอนามัยโลกระบุว่า ฝีดาษลิงมี2 สายพันธุ์ คือสายพันธุ์แอฟริกากลาง และแอฟริกาตะวันตก แพร่เชื้อจากสัตว์สู่คนด้วยการสัมผัสโดยตรงกับเลือด สารคัดหลั่ง หรือตุ่มหนองของสัตว์ที่ติดเชื้อ หรือถูกสัตว์มีเชื้อกัด ข่วน การประกอบอาหารจากเนื้อสัตว์ป่า หรือกินเนื้อสัตว์ที่ปรุงสุกไม่เพียงพอ หรือติดทางอ้อมจากการสัมผัสที่นอนของสัตว์ป่วย
การแพร่เชื้อจากคนสู่คนแม้มีโอกาสน้อย แต่อาจเกิดขึ้นได้จากการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยผ่านสารคัดหลั่งจากทางเดินหายใจ ผิวหนังที่เป็นตุ่มหนอง หรืออุปกรณ์ที่ปนเปื้อนเชื้อ โดยเชื้อ จะเข้าสู่ร่างกายได้ทางผิวหนังที่แห้งแตก หรือทางเดินหายใจ เยื่อเมือกในตา จมูก หรือทางปาก
ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (ซีดีซี) สหรัฐ ระบุว่า ระยะฟักตัวอยู่ที่ 7-14 วัน อาการเริ่มต้นคือ มีไข้, หนาวสั่น, เหนื่อยล้า, ปวดกล้ามเนื้อและปวดหัว หรือต่อมน้ำเหลืองบวมโตร่วมด้วย
ครบ 1-3 วันหลังจากมีไข้ จะเกิดผื่น เริ่มจากใบหน้า ลามไปทั่วตัวตอนแรกจะเกิดเป็นจุดแต้มสีน้ำตาลขึ้นก่อน หลังจากนั้นจุดสีน้ำตาลจะบวมพองเป็นตุ่มน้ำ เมื่อแห้งหรือตกสะเก็ดก็จะหลุดล่อน กระบวนการทั้งหมดกินเวลา 2-4 สัปดาห์ ส่วนใหญ่สามารถหายได้เอง
องค์การอนามัยโลกระบุว่ายังไม่มีวิธีรักษาโรคฝีดาษลิง โดยเฉพาะ เป็นการรักษาตามอาการ
