อ่านเดือนประชาธิปไตย ‘ที่ตรงนี้มีกบฏ
บุ๊กสโตร์
รําลึกไม่รู้ลืม แม้ผ่านมา 9 ทศวรรษ คณะราษฎรอภิวัฒน์สยาม นำประชาธิปไตยเพื่อไทยเท่าเทียม 24 มิถุนายน 2475
สำนักพิมพ์มติชนชวนอ่านเนื่องในเดือนประวัติศาสตร์…คำเตือน “ที่ตรงนี้มีกบฏ”
….“ทหารเรือกบฏ “แมนฮัตตัน” (ฉบับปรับปรุงใหม่)” สารคดีประวัติศาสตร์การเมืองเล่มสำคัญกับเรื่องราวความพลิกผันของกองทัพเรือไทย เจาะลึก เรียบเรียงเรื่องราวแผนการคณะกู้ชาติ ปฏิบัติการจี้จอมพล ป. และยุทธภูมิแม่น้ำเจ้าพระยา ต้นฉบับเป็นหนังสือประวัติศาสตร์การเมืองที่เรียบเรียงขึ้นจากความทรงจำและการค้นคว้าของ “นิยม สุขรองแพ่ง” อดีตจ่าทหารเรือผู้ร่วมกบฏเมื่อครั้งนั้น 29 มิถุนายน 2494
เหตุการณ์กบฏ “แมนฮัตตัน” เริ่มจาก “คณะกู้ชาติ” นำโดยนายทหารเรือหนุ่ม ก่อการจี้จอมพล ป. พิบูลสงคราม อดีตนายกรัฐมนตรี เป็นตัวประกันเพื่อต่อรองให้รัฐบาลเวลานั้นออกจากอำนาจ ฝ่ายรัฐบาลใช้กำลังทหารและตำรวจตอบโต้อย่างรุนแรงจนนำไปสู่การปะทะนองเลือด ท้ายสุดฝ่ายคณะกู้ชาติพ่ายแพ้ กองทัพเรือถูกลดอำนาจและบทบาท ขณะที่รัฐบาลรัฐประหารสามารถสถาปนาอำนาจเผด็จการโดยมีกองทัพบกเป็นขุมกำลังสำคัญอยู่ยงต่อมาหลายทศวรรษ
พาไปพบกับหลักฐานว่าด้วยบันทึกของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม ในเหตุการณ์ตอนถูกจี้ขึ้นเรือหลวงศรีอยุธยา บันทึกที่ถูกค้นพบหลังจากหายไปอย่างยาวนานกว่า 65 ปี และพร้อมไปกับการปรับปรุงเนื้อหาให้ครบถ้วนรอบด้าน และมีความน่าเชื่อถือในทางวิชาการ ยังเพิ่มภาคผนวกบันทึกของผู้ร่วมเหตุการณ์กบฏแมนฮัตตันตั้งแต่ระดับจอมพลถึงคนสามัญ
….“ปฏิวัติ ร.ศ. 130” บันทึกความทรงจำร่วม ของ ร.ต.เหรียญ ศรีจันทร์ และ ร.ต.เนตร พูนวิวัฒน์ 2 ในผู้ก่อการปฏิวัติ ร.ศ. 130 ในนาม คณะ ร.ศ. 130
บันทึกถึงความเป็นมาของการก่อตัวของความคิดในการพยายามปฏิวัติทางการเมืองของคณะร.ศ. 130 เป้าหมายของการปฏิวัติ การขยายแนวร่วม การทรยศหักหลัง น้ำใจของเพื่อนนักปฏิวัติ การถูกจับกุมและไต่สวนจากรัฐบาลสมบูรณาญาสิทธิราชย์ การถูกคุมขังลงทัณฑ์ ชีวิตนักโทษการเมืองในคุก ชีวิตนักปฏิวัติหลังการพ้นโทษ
และการสนับสนุนการปฏิวัติ 2475 ของพวกเขาในอีก 20 ปีต่อมา การปฏิวัติที่ ปรีดี พนมยงค์ แห่งคณะราษฎร 2475 กล่าวในการพบกันหลังวันอภิวัฒน์สยาม “พวกผมถือว่าการปฏิวัติครั้งนี้เป็นการกระทำต่อเนื่องกันมาจากการกระทำเมื่อ ร.ศ. 130”
บรรณาธิการ ณัฐพล ใจจริง กล่าวไว้ในคำนำเสนอ “เหตุการณ์ ร.ศ. 130 คือความพยายามปฏิวัติทางการเมืองครั้งแรกในสยาม เหตุการณ์นี้ถือว่าเป็นการปรากฏตัวของความพยายามปฏิวัติทางการเมืองที่สะท้อนให้เห็นพลังของภาวะสมัยใหม่ที่ผลักดันให้นายทหารรุ่นใหม่หัวก้าวหน้าที่เรียกตนเองในเวลาต่อมาว่า “คณะ ร.ศ. 130” โดยพวกเขามีความสำนึกว่าพวกเขาเป็นทหารของชาติ และมองเห็นความเสื่อมของการปกครองแบบเดิม จึงต้องการปฏิวัติเพื่อสถาปนาการปกครองอย่างใหม่และผลักดันให้สยามเคลื่อนสู่ภาวะ “ศรีวิลัย”
ดังนั้น การกระทำของพวกเขาจึงเปรียบเสมือนกองหน้าในการเพรียกหาการปกครองอย่างใหม่ที่วางอยู่บนอำนาจของประชาชนและหลักการประชาธิปไตย เช่น เสรีภาพ ความเสมอภาค และการจำกัดอำนาจรัฐให้เกิดขึ้น ในขณะที่เวลานั้นสยามยังปกครองในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
อย่างไรก็ตาม ความพยายามผลักดันให้สยามเคลื่อนไปตามคลื่นแห่งความเปลี่ยนแปลงตามสากลสมัยของพวกเขาประสบความ ล้มเหลว”
….“กบฏบวรเดช : เบื้องแรกปฏิปักษ์ปฏิวัติสยาม 2475” หนังสือที่พาเราใคร่ครวญว่า หากแม้นการสถาปนาระบอบประชาธิปไตยจะมีความยากลำบากแล้ว การธำรงรักษาระบอบการปกครองให้อยู่รอดปลอดภัยได้นั้น อาจจะยากเสียยิ่งกว่า หากปราศจากเหล่าพลเมืองที่มีความแข็งขันเกื้อหนุนค้ำจุนจากรากฐานของระบอบการปกครอง
ช่วงปลายกันยายน จนถึงตุลาคม 2476 เกิดความเคลื่อนไหวของ “คณะกู้บ้านกู้เมือง” กระทั่ง 11 ตุลาคม สงครามก็เกิดขึ้นที่ขอบพระนครทางด้านเหนือ
หนังสือเล่มนี้ศึกษาเหตุการณ์ “กบฏบวรเดช” โดยใช้หลักฐานที่เผยแพร่ใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลักฐานจากงานเขียนรำลึกและความ ทรงจำของผู้เกี่ยวข้องหรืออยู่ร่วมกับเหตุการณ์นั้น ให้ “เสียง” ของตัวแสดงในประวัติศาสตร์ถูกรับรู้ในวงกว้าง
อีกเป้าหมาย ยังต้องการท้าทายการเขียนประวัติศาสตร์นิพนธ์การเมืองไทยที่ผ่านมา เพื่อนำไปสู่การวิเคราะห์และตีความเหตุการณ์ดังกล่าวใหม่ให้ใกล้เคียงสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างมีความสมดุลของเสียงจากตัวแสดงในประวัติศาสตร์ เพื่อให้สังคมไทยได้องค์ความรู้ใหม่และเรียนรู้ประสบการณ์จากอดีตเพื่อสร้างระบอบประชาธิปไตยและการอยู่ร่วมกันในสังคมไทยให้เกิดสันติภาพอันยั่งยืน
ผู้สื่อข่าวหรรษา
