เหตุใดคณะราษฎรต้องขอพระราชทานอภัย
จิ้ง
ตอบ จิ้ง
มีคำตอบอยู่ในบทความ “4 กรกฎาคม 2475 รัชกาลที่ 7 พระราชทานอภัยคณะราษฎร กรณีประกาศ 24 มิถุนายน” เผยแพร่ในเว็บไซต์นิตยสารศิลปวัฒนธรรม
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 พระราชทานอภัยแก่คณะราษฎร กรณีประกาศ 24 มิถุนายน 2475 มีเนื้อหาดังนี้
“วังสุโขทัย วันที่ ๔ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๔๗๕ ถึง พระยามโนปกรณ์นิติธาดา และผู้แทนคณะราษฎร
ข้าพเจ้าได้รับหนังสือขอขมาในการที่คณะราษฎรได้ออกประกาศปรักปรำ แสดงถึงการกระทำของข้าพเจ้าเมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. นี้ ในขณะที่คณะราษฎรได้เข้ายึดอำนาจการปกครองแผ่นดิน ซึ่งบัดนี้คณะราษฎรได้ทราบความจริงแล้วว่า ข้าพเจ้าตั้งใจดีต่อราษฎร และได้คิดที่จะให้พระธรรมนูญการปกครองแผ่นดินแก่ราษฎรอยู่แล้ว หากแต่ล่าช้าไปไม่ทันกาล และไม่ได้เป็นใจกับพวกทุจริต ข้าพเจ้าขอขอบใจ คณะราษฎรซึ่งมีความหวังดีต่อข้าพเจ้า ข้าพเจ้าหวังว่าในโอกาสหน้าเมื่อถึงเวลาสมควร คณะราษฎรคงจะได้ออกคำ แถลงการณ์ปลดเปลื้องมลทินให้ราษฎร ได้ทราบความจริงดุจดังเมื่อประกาศหาความผิดไว้นั้น ประชาธิปก ปร.”
ทั้งนี้ ย้อนไปยังวันที่ 2 กรกฎาคม พระยามโนปกรณ์นิติธาดา ผู้นำคณะบริหารชุดแรกหลังสิ้นสุดระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ได้ยื่นหนังสือขอพระราชทานอภัย สืบเนื่องจากประกาศคณะราษฎร มีเนื้อหาดังนี้
“เนื่องแต่คณะราษฎรได้มีประกาศแสดงถึงการกระทำของกษัตริย์ เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ.นี้ ต่อมาคณะราษฎรได้ยึดอำนาจปกครอง และใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระธรรมนูญปกครองแผ่นดินแก่ราษฎรแล้วนั้น
เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. นี้ ข้าพระพุทธเจ้า พระยามโนปกรณ์นิติธาดา พระยาปรีชาชลยุทธ พระยาศรีวิสารวาจา พระยาพหลพลหยุหเสนา หลวงประดิษฐ์มนูธรรม กรรมการราษฎร ได้ไปเฝ้าใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ณ วังศุโขทัย ทรงรับสั่งถึงความจริงที่ได้ทรงตั้งพระราชหฤทัยดีต่อราษฎร และทรงพระราชดำริจะให้ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินแก่ราษฎรอยู่แล้ว และสิ่งอื่นๆ ที่ทรงตั้งพระราชหฤทัยจะกระทำก็ล่าช้าไป หาทันกาลสมัยไม่ ส่วนการที่ข้าราชการในรัฐบาลของพระองค์ใช้อำนาจหน้าที่ในทางทุจริต ก็ทรงสอดส่องอยู่เหมือนกัน หาได้สมรู้ร่วมคิดด้วยไม่ เมื่อใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงปรารถนาดีต่อราษฎร เช่นนี้ สิ่งใดที่ได้เป็นการหมิ่นประมาทใน ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ข้าพระพุทธเจ้า คณะราษฎร ขอพระราชทานกราบทูลได้ทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานอภัยให้แก่ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลาย”
เหตุการณ์ในวันที่ 30 มิถุนายน 2475 นั้น เจ้าพระยามหิธร (ลออ ไกรฤกษ์) เป็นผู้จดบันทึกเหตุการณ์มีหัวข้อว่า “บันทึกลับ” มีความตอนท้ายว่า พระยาพหลฯ กับหลวง ประดิษฐ์ฯ กราบบังคมทูลขอพระราชทานอภัยโทษที่ได้ล่วงเกินพระองค์โดยเฉพาะกับกรณี “ประกาศ” ที่โจมตีจนเสื่อมเสียพระเกียรติยศ รัชกาลที่ 7 ก็โปรดพระราชทานอภัยโทษ และมีพระราชดำรัสว่า “ในการที่ทรงพระราชดำริจะเปลี่ยนการปกครองนั้น ได้ทรงเคยตักเตือนแก่ผู้ที่ทัดทานหลายครั้งว่า อย่าดูถูกคนไทยว่าจะไม่คิด และทำการเช่นนี้ได้”
พระยาพหลฯ กราบบังคมทูลว่า “ได้ยินคนพูดดูถูกดั่งนี้เหมือนกัน จึ่งได้คิดการ โดยพลีชีวิต” และสุดท้าย หลวงประดิษฐ์ฯ รับว่าจะหาทางร่างประกาศเพื่อถอนความ ที่ได้ประกาศปรักปรำไปก่อนหน้านี้ และจะดำเนินการขอพระราชทานอภัยโทษให้เป็นที่สมพระเกียรติยศ
