การเมือง แค่ที่พระควรจะพูด (137)
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต ป.ธ.๙)
เล่มหนึ่งชื่อ The Disuniting of America. ผู้เขียนเป็นที่ปรึกษาพิเศษของประธานาธิบดีเคนเนดี พรรคเดโมแครต อีกเล่มหนึ่งชื่อ The De-Valuing of America… ผู้เขียนเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ สมัยประธานาธิบดีเรแกน พรรครีพับลิกันอีกเล่มหนึ่ง ชื่อ Two Nations ผู้เขียนเป็นอดีตศาสตราจารย์มหาวิทยาลัยคอร์เนลล์…
ที่พูดมามากเกี่ยวกับอเมริกาในตอนนี้ ก็เพื่อให้ทำการอย่างรู้เท่าทันความจริง ถ้าจะเอาประชาธิปไตยอเมริกันเป็นความฝันของไทย ก็ต้องรู้เรื่องของอเมริกาให้ดี และนำบทเรียนของเขามาใช้ให้เป็นประโยชน์
สังคมอเมริกันนั้น มีชื่อว่าได้เชิดชูหลักการแห่งเสรีภาพและความเสมอภาคมาอย่างดีเยี่ยม ประสบความสำเร็จในการใช้หลักการทั้งสองข้อนั้นในทางปฏิบัติ แต่ก็ทำท่าจะมาอับจนเพราะปัญหาเกี่ยวกับหลักการที่สาม ซึ่งแก้ไม่ตก และจะพาหลักการสองข้อต้นซวนเซ หรือล้มไปด้วย
นับว่าเป็นเครื่องเตือนใจสังคมที่จะพัฒนาประชาธิปไตยทั้งหลาย ให้พยายามรักษาเอกภาพและความสามัคคีในสังคมไว้ ระวังไม่ให้เกิดความแตกแยกแปลกพวกรังเกียจเดียดฉันท์ ดูถูก ดูหมิ่นกัน ในเรื่องถิ่นฐาน ฐานะ เชื้อชาติ สีผิว ลัทธิศาสนาและวัฒนธรรม เป็นต้น
นี้เป็นการชี้ถึงความสำคัญของหลักการที่ 3 ซึ่งไม่ว่าจะเรียกว่าภราดรภาพ หรือเอกภาพ (หรือที่ศัพท์ทางพระเรียกว่า เอกีภาพ) ก็ตาม จะต้องถือว่าเป็นหลักการ พื้นฐาน
สังคมอเมริกัน แม้จะถือว่าหลักการข้อนี้มีความสำคัญมาก แต่โดยทั่วไปก็จะเน้นกันอยู่บ่อยมากเพียงหลักการที่ 1 และ 2 และแม้จะมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างหลักการทั้งสามนี้ แต่ก็ไม่ได้แสดงความสัมพันธ์นั้นให้เห็นเป็นระบบที่ชัดเจน จนกระทั่งไปๆ มาๆ ปัญหาที่เกี่ยวกับหลักการข้อนี้ ก็กลายเป็นโรคเรื้อรัง ที่จะบั่นทอนสังคมประชาธิปไตยของอเมริกาอย่างที่กล่าวมาแล้ว
ปัญหาเสรีภาพและความเสมอภาค ไม่มีวันหมด
ถ้าไม่มีภราดรภาพ
ตามปกติ เรามักจะมองปัญหาว่าเริ่มจากเสรีภาพก่อน คือ ไล่จากข้อ 1 ไปข้อ 2 แล้วไปข้อ 3 ตามลำดับว่า เมื่อมีเสรีภาพไม่เท่าเทียมกัน เขาทำอย่างนั้นได้ แต่ทำไมฉันทำบ้างไม่ได้ พวกนั้นทำได้ มีได้ เอาได้อย่างนั้น แต่ทำไมพวกฉันไม่มี ไม่ได้ เอาไม่ได้ ทำไม่ได้อย่างนั้น ก็แสดงว่าไม่ได้รับความเสมอภาค เมื่อไม่มีความเสมอภาคกัน ก็สามัคคีเอกีภาพกันไม่ได้
พูดย้อนกลับว่า ที่สามัคคีเอกีภาพกันไม่ได้ ก็เพราะไม่ได้รับความเสมอภาค ที่ไม่เสมอภาค ก็เพราะมีเสรีภาพไม่เท่าเทียมกัน อันนี้ก็เป็นปัญหาแบบหนึ่ง
