เลาะรั้ว - ประชากรแฝง

ประชากรแฝง

เลาะรั้ว

คําถามที่รองประธานคณะกรรมาธิการคมนาคมถามผู้ว่าฯ กทม. ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ถึงเรื่องปัญหาประชากรแฝงของกรุงเทพมหานคร ว่าจะมีการดำเนินการในเรื่องนี้อย่างไร เพราะเป็นกลุ่มที่ร่วมกันใช้ทรัพยากร สาธารณูปโภคของกรุงเทพฯ เกี่ยวข้องกับปัญหาจราจรและปัญหาของสภาพแวดล้อมของกรุงเทพฯ ด้วย

กรุงเทพมหานครมีพื้นที่ 1,569 ตารางกิโลเมตร หรือ 627,600 ไร่ มีประชากรที่มีทะเบียนผู้อยู่อาศัยในกรุงเทพฯ (นับเมื่อสิ้นเดือนธันวาคม 2564) 552,994 คน มีจำนวนบ้านหรือครัวเรือน 2,400,540 ครัวเรือน มีประชากรแฝงตามการสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติประมาณ 2,714,100 คน

แบ่งเป็น ประชากรแฝงที่พักอาศัยในกรุงเทพฯ แต่มีทะเบียนบ้านอยู่ภูมิลำเนาเดิมประมาณ 1,329,000 คน, ประชากรแฝงที่เข้ามาทำงานในกรุงเทพกลางวันแล้วกลับไปพักอาศัยในเขตปริมณฑลที่ใกล้เคียงกันประมาณ 1,490,000 กว่าคน และคนต่างชาติที่มิได้มีสัญชาติไทยอีกประมาณ 990,000 คน

คำถามคือ เหตุใดประชากรแฝงที่พักอาศัยอยู่ในกรุงเทพฯ 1,329,000 คน จึงไม่จดทะเบียนย้ายภูมิลำเนามาอยู่ในกรุงเทพฯ ทำให้กทม.ขาดเงินสนับสนุนจากรัฐบาลที่นับจำนวนประชากรจริง

คำถามนี้น่าจะโยงไปที่ปัญหาการจะมีที่อยู่อาศัยที่ถาวร มั่นคง หรือ/คือ การเป็นเจ้าของอาคาร ประชากรแฝงต้องใช้วิธีการ เช่า ที่อยู่อาศัย เพราะมิได้มีทรัพย์สินเงินทองหรือรายได้ที่มากพอจะซื้อ จะสร้างบ้านและที่ดิน หรือแม้แต่พื้นที่ในอาคารชุดพักอาศัย เป็นของตนเองได้ เพราะราคาที่อยู่ที่พักอาศัยเหล่านั้นมีราคาสูงจนเกินกำลัง

วิธีที่แก้ปัญหาเรื่องความจำเป็นในการอยู่อาศัยในอีกรูปแบบนอกจากการเช่าก็คือ การบุกรุกพื้นที่สาธารณะก็ดีหรือแม้พื้นที่ว่างเปล่าแต่ขาดการดูแลของผู้ครอบครอง จนเป็นปัญหาที่ยุ่งยากในการจะพัฒนาเมือง

คำถามต่อมาก็คือ เหตุใดที่พักอาศัยถาวรไม่ว่าบ้าน ตึก หรืออาคารชุดพักจึงมีราคาที่ประชากรแฝงเข้าไม่ถึง ข้อที่หนึ่ง ราคาที่ดินในกรุงเทพฯ สูงมาก การจะเป็นเจ้าของที่ดินมีภาวะของความยุ่งยากและยากลำบาก ข้อที่สอง ที่ดูเสมือนจะไม่น่าจะมีปัญหาก็คือ ข้อกำหนดในการใช้ประโยชน์ที่ดินของกฎกระทรวงผังเมืองรวม และข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินนี้เองที่ทำให้ราคาที่ดินสูง อีกทั้งมีกฎระเบียบอีก เช่น ให้ก่อสร้างอาคารได้ในพื้นที่ไม่เกิน 1.5 : 1 ของพื้นที่ดิน แถมยังอยู่ห่างจากระบบขนส่งมวลชนเมื่อจะเดินทางไปทำกิจการ ไปประกอบอาชีพอะไร

ขณะเดียวกันการกำหนดการประเมินราคาที่ดินของกรมธนารักษ์เมื่อสองวันก่อน ที่ดินที่กำหนดให้ใช้ก่อสร้างอาคารบ้านพักได้ 8 : 1 ก็มีราคาสูงถึงตารางวาละล้านบาท

เมื่อจะนำที่ดินนั้นไปพัฒนาก่อสร้างเป็นอาคารชุดพักอาศัยแล้ว ราคาพื้นที่อาคารต่อตารางเมตรจะสูงถึงสองแสนบาท : ตารางเมตร ประชากรแฝงที่ไหนจะมีเงินไปซื้ออยู่ได้

นี่เป็นปัญหาสำคัญของการพัฒนาเมืองอันเกิดจากการวางผังเมือง การใช้ประโยชน์ในที่ดินที่ไม่สนองตอบต่อการสร้างความมั่นคงในชีวิต

นายช่าง