พระอวโลกิเตศวร
คติ-สัญญลักษณ์
พระโพธิสัตว์องค์หนึ่งที่คนไทยทั่วไปรู้จักคือ พระอวโลกิเตศวร หมายถึง “ผู้เป็นใหญ่ที่มองมายังโลก”
แถบเอเชียตะวันออกที่ผู้คนเคารพมากโดยเฉพาะในจีนคือ “เจ้าแม่กวนอิม” หมายถึงเป็นผู้มีความเมตตา กรุณา และพร้อมที่จะช่วยสัตว์โลกทั้งปวงให้พ้นไปจากภาวะของทุกข์
ตามที่ปรากฏในเรื่องของพระพุทธเจ้าห้าพระองค์ของฝ่ายมหายานนั้น พระอวโลกิเตศวร คือ พระโพธิสัตว์ในรูปสัมโภคกาย หมายความว่า เป็นกายที่เรียกว่า กายทิพย์ของพระโพธิสัตว์ ซึ่งมีกายเป็นสามกาย คือ ธรรมกาย ที่หมายถึงคำสอน, สัมโภคกาย คือ กายละเอียดที่อยู่เหนือผัสสะหรือการรู้ได้ของสัตว์โลก และนิรมานกาย คือ กายที่เป็นรูปที่มนุษย์ เห็นได้ สัมผัสได้
พระอวโลกิเตศวร เป็นสัมโภคกายพระโพธิสัตว์ของพระอมิตาภพุทธ ผู้สถิตอยู่ในแดนสุขาวดีและช่วยพระอมิตาภพุทธสั่งสอนเวไนยสัตว์ผู้มีบาป แต่เป็นผู้ศรัทธาในพระอมิตาภพุทธ เป็นผู้กล่าวชื่อของพระอมิตาภพุทธ เช่น ที่เราได้ยินคำพร่ำบ่นของพระภิกษุในพุทธนิกายสุขาวดีที่ถือประคำแล้วกล่าวนามอมิตาภพุทธ ที่ไม่อาจเข้าฟังคำสอนของพระอมิตาภพุทธได้
ในประเทศไทย รูปพระโพธิสัตว์ อวโลกิเตศวรเป็นพระพุทธรูปในยุคสมัยศิลปะศรีวิชัย
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
