ชาวเวียดนามอพยพมาสู่ประเทศไทยนับร้อยปี หอบหิ้วเอาวัฒนธรรมมาฝากมากมาย หนึ่งในวัฒนธรรมที่แพร่หลายไปทั่วไทยคือวัฒนธรรมอาหารการกินที่กลายเป็นของขึ้นชื่อประจำถิ่นที่ใครมาเยือนนครพนมต้องลิ้มลอง
ก๋วยจั๊บญวน ข้าวจี่ปาเต๊ ขนมเบื้องญวน อาจเป็นอาหารที่หลายคนคุ้นเคย แต่ความจริงแล้วชาวไทยเชื้อสายเวียดนามยังมีขนมอีกชนิดที่ทำกันเป็นประจำทุกปีและเริ่มมีขายในตลาดบ้างแล้ว ขนมชนิดนี้เรียกกันว่าแบ๋งห์ไต่และแบ๋งห์จึง
“ที่เวียดนามเขาจะห่อกันทั้งวันครับ พอเย็นก็จะจุดไฟ ต้มทิ้งไว้ข้ามคืนเลย แต่ต้องจัดคนคอยเฝ้า เติมน้ำเติมฟืน กว่าจะสุกก็เช้า เลยครับ” ด.ช.อมเรศ จันทะมาตย์ หรือ อิคคิว เด็กชาย ลูกครึ่งไทย-เวียดนาม บอกเล่าเรื่องราววัฒนธรรมการทำแบ๋งห์ไต่ แบ๋งห์จึง อาหารพื้นเมืองสำหรับไหว้บรรพบุรุษ
แบ๋งห์ไต่และแบ๋งห์จึงเป็นขนมเวียดนามที่ประกอบด้วยถั่วเหลืองต้มบดละเอียด ข้าวเหนียว และหมูหรือเนื้อ ปรุงรสด้วยเกลือพริกไทยและหอมแดง นำมาตักวางเป็นชั้นๆ บนใบไม้ ถ้าหากที่ไทยจะใช้ใบตองแล้วห่อด้วยวิธีที่เป็นเอกลักษณ์ คนไทยอาจรู้จักในชื่อ “ข้าวต้มมัดเวียดนาม”
รูปลักษณ์ของแบ๋งห์ไต่และแบ๋งห์จึงแตกต่างกันชัดเจน แบ๋งห์ไต่จะเป็นแท่งยาวคล้ายห่อหมูยอของไทยแต่มีขนาดใหญ่ ส่วน แบ๋งห์จึงลักษณะเป็นห่อสี่เหลี่ยม ถึงแม้รูปร่างการห่อจะแตกต่างกันแต่ภายในมีส่วนประกอบเหมือนกันทุกอย่าง
“ช่วงวันตรุษจีน วันไหว้บรรพบุรุษ ญาติพี่น้องจะมารวมกันและช่วยกันห่อครับ พวกเรายังเป็นเด็กได้แค่ดูและรอกินอย่างเดียว เวลาทำแบ๋งห์ไต่ แบ๋งห์จึง แต่ละปี จะมีเหลือให้กินเป็นสัปดาห์เลยครับ” อิคคิวเล่าต่อ
ในรายการทุ่งแสงตะวันตอนนี้ อิคคิวพาน้องสาว อุ้มเงิน มาเรียนรู้การทำแบ๋งห์ไต่ แบ๋งห์จึง ถึงถิ่นบ้านนาจอก เด็กๆ เรียนรู้ตั้งแต่ ขั้นตอนแรกจนถึงต้มสุก
“ถ้าหนูทำแบ๋งห์ไต่ แบ๋งห์จึง เป็นแล้วจะได้ช่วยยายทำที่เวียดนามค่ะ” อุ้มเงินกล่าว
แบ๋งห์ไต่และแบ๋งห์จึงเป็นอาหารที่เป็นสัญลักษณ์ความรักความสามัคคีของคนในครอบครัว เพราะการห่อในแต่ละครั้งครอบครัวจะช่วยกันห่อ ช่วยกันต้ม เกิดเป็นความอบอุ่นระหว่างกัน
นอกจากนี้การที่ครอบครัวมาทำขนมไหว้บรรพบุรุษร่วมกันเช่นนี้ยังเป็นการสืบทอดวัฒนธรรมดีๆ ให้คงอยู่ต่อไป
ชวนลิ้ม ชิมรส ในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน ชิมรสเวียด @ นครพนม วันเสาร์ที่ 10 กันยายน 2565 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และทางเพจทุ่งแสงตะวัน เวลา 07.30 น.
รัตนาภรณ์ ละมูลเจริญ
