คีนัวคือข้าวอะไร ดียังไง เห็นในเมนูร้านอาหาร
อุมา
ตอบ อุมา
คำตอบนำมาจากบทความ “คีนัว : ยอดพืช “อาหารสุขภาพ” ชาวอินคานับพันปี ช่วยห่างไกลมะเร็งหลายชนิด” โดยโครงการสมุนไพรเพื่อการพึ่งพาตนเอง มูลนิธิสุขภาพไทย เผยแพร่ทางมติชน สุดสัปดาห์ออนไลน์ ดังนี้
คีนัว (Quinoa) เป็นพืชล้มลุกที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ Chenopo dium quinoa Willd หรือ คีโนโปเดียม คีนัว และอยู่ในวงศ์ Amaranthaceae
นิยมใช้เมล็ดเป็นอาหารคล้ายธัญพืช แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่ เพราะไม่ได้อยู่ในวงศ์ Poaceae ของพวกธัญพืช เช่น ข้าว ข้าวโพด ข้าวสาลี เป็นต้น คีนัวจึงจัดเป็นธัญพืชเทียมหรือซูโดซีเรียล (pseudo-cereals) ที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงมาก
คนไทยเพิ่งรู้จักบริโภคซูเปอร์ฟู้ดชนิดนี้เมื่อ 4-5 ปีมานี้เอง ในขณะที่ชนเผ่าโบราณในทวีปอเมริกาใต้อย่างชาวอินคารู้จักเพาะปลูกและบริโภคคีนัวเป็นอาหารมานับพันปี ถือเป็นอาหารศักดิ์สิทธิ์ที่เทพประทานให้ในชื่อ “มารดาแห่งธัญพืช”
กระทั่ง ค.ศ. 2013 องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ประกาศให้เป็น “ปีสากลแห่งคีนัว” รณรงค์ให้ทั่วโลกปลูกคีนัวเป็นยอดอาหารสุขภาพ (super functional food) เหมาะเป็นแหล่งโปรตีนทดแทนสำหรับเด็ก ผู้สูงอายุ และบุคคลทั่วไปที่มีปัญหากับสารพัดโรคไม่ติดต่อที่เป็นสาเหตุการตายสำคัญทางสาธารณสุข ได้แก่ โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง อัมพาต เบาหวาน มะเร็ง โรคอ้วน เป็นต้น
ไทยนำคีนัวมาเพาะปลูกครั้งแรกในปีคีนัวสากล โดยมูลนิธิโครงการหลวงและมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ด้วยความร่วมมือของประเทศชิลีแหล่งกำเนิดคีนัวพันธุ์ดี
คุณค่าทางโภชนาการอันโดดเด่นที่สุดของเมล็ดคีนัวคือ เป็นแหล่งโปรตีนจากพืชที่ดีที่สุด อุดมด้วยกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อมนุษย์อย่างครบถ้วน สูงกว่าที่มีในธัญพืชทุกชนิด
ด้วยเหตุที่คีนัวมีปริมาณโปรตีนต่อน้ำหนักสูงใกล้เคียงน้ำนมแม่ จึงมีการศึกษาทางคลินิก ศึกษาผลของการใช้ผลิตภัณฑ์อาหารจากแป้งเมล็ดคีนัวเลี้ยงเด็กเล็กอายุ 4-5 ขวบ ที่ขาดสารอาหาร ผลการศึกษาสรุปว่า เมล็ดคีนัวเป็นอาหารที่ช่วยป้องกันการขาดสารอาหารในเด็กได้เป็นอย่างดี มีโปรตีนสูง รวมทั้งมีสารอาหารที่จำเป็นครบถ้วน เช่น จำพวกคาร์โบไฮเดรต มีอะไมโลส กาแล็กโตส มอลโตส, จำพวกไขมัน มีกรดไขมัน ลิโนเลอิก โอเลออก และอัลฟา-ลิโนเลอิก
ยังอุดมด้วยวิตามิน บี 1 บี 2 บี 5 บี 6 วิตามินซี วิตามินอี เบต้า-แคโรทีน (รูปแบบของวิตามินเอในพืช) ไนอะซีน และสารประกอบฟีนอลิกมากกว่า 23 ชนิด เหมือนกับที่พบมากใน ผลไม้ตระกูลเบอร์รี่ มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ต้านการตีบตันของหลอดเลือด ป้องกันโรคหัวใจ ป้องกันเนื้อเยื่อและดีเอ็นเอ จากการถูกทำลายด้วยปฏิกิริยาออกซิเดชั่นของอนุมูลอิสระในร่างกายได้ ช่วยให้ห่างไกลจากมะเร็งร้ายหลายชนิด
ทั้งยังมีการศึกษาเปรียบเทียบอาหารที่มีเส้นใยสูงระหว่างขนมปังจากข้าวกล้องสาลีกับขนมปังโรลที่ทำจากแป้งคีนัว ซึ่งมีเส้นใยอาหารสูงกว่าข้าวกล้องสาลี 2 เท่า เมื่อใช้กับกลุ่มผู้ป่วยเบาหวาน และกลุ่มผู้ป่วยโรคหัวใจ โรคหลอดเลือด และโรคอ้วน พบว่ากลุ่มที่ได้รับขนมปังซึ่งมีคีนัวผสมวันละ 80 กรัม โดยสามารถรับประทานอาหารทั่วไปได้ด้วย เป็นเวลา 6 เดือน กลุ่มผู้ป่วยเบาหวานมีความทนต่อน้ำตาลดีขึ้น และผู้ป่วยโรคอ้วน มีระดับดัชนีมวลกายเป็นปกติ
