สนใจเรื่องวิวัฒนาการมนุษย์ที่ได้รางวัล โนเบล เขาค้นพบอะไร เอาแบบเข้าใจง่ายนะน้ามันม่วง
ตอบ มันม่วง
มีคำตอบอยู่ในรายงาน “โนเบล : ผลงานไขความลับวิวัฒนาการมนุษย์ด้วยพันธุกรรม คว้าสาขาสรีรวิทยา/การแพทย์ 2022” เผยแพร่ทางเว็บไซต์ www.bbc.com/thai
ศาสตราจารย์ สวานเต พาโบ (Svante Pääbo) นักพันธุศาสตร์ (ชาวสวีเดน)ประจำสถาบันมักซ์พลังก์เพื่อการศึกษามานุษยวิทยาวิวัฒนาการ (MPI-EVA) ของเยอรมนี ได้รับการยกย่องจากคณะกรรมการรางวัลโนเบลที่สถาบันคาโรลินสกาของสวีเดนในปีนี้ว่า เป็นผู้มีผลงานดีเด่นในการค้นพบข้อมูลพันธุกรรมของบรรพบุรุษมนุษย์ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว รวมทั้งความลับของวิวัฒนาการมนุษย์ ซึ่งทำให้เขาเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกและก่อตั้งสาขาวิชาพันธุศาสตร์ดึกดำบรรพ์ (Paleogenomics)
คณะกรรมการรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ แถลงว่า ที่ผ่านมาการศึกษาเรื่องความเป็นมาของมนุษยชาติอาศัย หลักฐานจากฟอสซิลและชิ้นส่วนกระดูกเป็นส่วนใหญ่ แต่หลักฐานเหล่านี้ไม่เพียงพอต่อการอธิบายขั้นตอนของวิวัฒนาการมนุษย์ทั้งหมดได้
ด้วยเหตุนี้ ศ. พาโบ จึงริเริ่มการค้นคว้าหาข้อมูลจากดีเอ็นเอโบราณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากไมโทคอนเดรียลดีเอ็นเอ (Mitochondrial DNA) ซึ่งยังหลงเหลืออยู่มากในซากดึกดำบรรพ์ ทั้งไม่ถูกทำลายด้วยสารเคมีหรือปนเปื้อนพันธุกรรมของจุลินทรีย์มากนัก
ศ. พาโบและคณะใช้วิธีการข้างต้นสกัดสารพันธุกรรม และยังสามารถถอดรหัสพันธุกรรมทั้งหมด หรือจีโนม (genome)ของมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล (Neanderthal) จากฟอสซิลกระดูกที่ขุดพบตั้งแต่ปี 1856 ได้สำเร็จ นำไปสู่การเปรียบเทียบความแตกต่างทางพันธุกรรมระหว่างบรรพบุรุษมนุษย์ที่สูญพันธุ์ไปแล้วกับมนุษย์ยุคใหม่หรือ โฮโมเซเปียนส์ ซึ่งทำให้ทราบได้ในที่สุดว่ามนุษยชาติมีความเป็นมาอย่างไร
ผลวิเคราะห์เปรียบเทียบจีโนมของนีแอนเดอร์ทัลกับมนุษย์ ยุคใหม่ ทำให้ทราบว่ามีการผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่างมนุษย์ทั้งสองเผ่าพันธุ์เกิดขึ้นเมื่อหลายหมื่นปีก่อน ส่งผลให้ชาวเอเชียและยุโรปในปัจจุบันมียีนของนีแอนเดอร์ทัลในตัว 1-4%
นอกจากนี้ ผลงานของ ศ. พาโบ ที่วิเคราะห์พันธุกรรมกระดูกนิ้ว ซึ่งพบในถ้ำเดนิโซวาของรัสเซีย ยังนำไปสู่การค้นพบบรรพบุรุษมนุษย์อีกสายพันธุ์หนึ่ง หรือที่รู้จักกันในชื่อว่ามนุษย์เดนิโซวาน (Denisovan) อีกด้วย โดยชาวเกาะแถบเมลานีเซียและชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บางส่วน มียีนของมนุษย์เดนิโซวานอยู่ในตัว 1-6%
