แก่ช้าด้วยธรรม!
ฝึกจิต
หลายคนอาจเคยเห็นและสงสัยว่า ทำไมผู้ปฏิบัติธรรมหลายคนถึงดูหน้าตาอ่อนกว่าวัย ไม่ค่อยแก่ชรา หรือมีร่างกายเสื่อมโทรมไวเหมือนกับคนทั่วไป โดยเฉพาะพระสงฆ์ผู้ปฏิบัติภาวนาหลายรูป เช่น พระอาจารย์ชยสาโร ภิกษุชาวอังกฤษ ลูกศิษย์หลวงพ่อชา แห่งวัดหนองป่าพง ซึ่งปัจจุบันอายุเฉียด 65 แต่กลับยังมีใบหน้าที่ดูอ่อนเยาว์อย่างน่าประหลาดใจ
และไม่เฉพาะแต่พระสงฆ์เท่านั้น แม้แต่ฆราวาสหลายท่านที่มีการปฏิบัติสมาธิภาวนามาอย่างต่อเนื่อง ก็มักจะอยู่ในลักษณะเดียวกันนี้ คือ มีหน้าตาอ่อนเยาว์แลดูเปล่งปลั่งผ่องใส ผิดกับอายุอย่างเห็น ได้ชัดโดยไม่ต้องพึ่งการออกกำลังกาย การกินอาหารวิเศษเลอเลิศ หรือการไปทำสปาที่ไหนทั้งสิ้น
ในทางทฤษฎี ดร.เฮอร์เบิร์ต เบนสัน ศาสตราจารย์คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้เคยทดลองกับนักปฏิบัติสมาธิจำนวน 36 ท่าน จนพบว่าโดยเฉลี่ยของ ผู้ปฏิบัติสมาธิ มีอัตราการใช้ออกซิเจนลดลง 17% จากคนทั่วไป เมื่อร่างกายใช้ออกซิเจนน้อยลง อัตราการเผาผลาญในร่างกายก็จะลดลง และเมื่อมีการเผาผลาญลดลง ร่างกายจึงเสื่อมถอยน้อยลงตามไปด้วย ทำให้หน้าตาแลดูอ่อนกว่าวัย และอายุขัยก็จะยืนยาว
หรืองานวิจัยของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย โดย ทอนย่า เจค็อบ ร่วมกับ เอลิซาเบธ แบล็กเบิร์น ผู้เคยได้รับรางวัล โนเบลเกี่ยวกับการศึกษาเรื่องเทโลเมียร์ ในปี พ.ศ.2552 ได้ใช้อาสาสมัคร 30 คน ฝึกสมาธิอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 3 เดือน เมื่อผ่านช่วงเวลาดังกล่าว จึงค้นพบว่าการทำงานของเอนไซม์เทโลเมอเรส จากอาสาสมัครที่ฝึกสมาธิทำงานได้ดีขึ้นโดยเฉลี่ยถึง 30% ทั้งยังเพิ่มปริมาณการหลั่งเอนไซม์ดังกล่าว ซึ่งเป็นปัจจัยที่เอื้อต่อการชะลอความแก่และความเสื่อมที่เกิดขึ้นกับอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย และยังช่วยทำให้มีอายุยืนขึ้น อีกด้วย
สำหรับในแง่ของนักปฏิบัติในพระพุทธศาสนา ที่พระสงฆ์หลายรูปมักตอบไว้สั้นๆ แต่ได้สาระครบถ้วนว่า “การภาวนาจะทำให้มีกำลังใจเยือกเย็น ผ่อนคลาย ไม่เครียด และเมื่อไม่เครียด ร่างกายก็จะทรุดโทรมช้าลง”
ดังนั้น การฝึกสมาธิ จึงมักปรากฏ สอดแทรกอยู่ในเคล็ดลับการมีสุขภาพดีและมีอายุยืน ของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเป็นจำนวนมาก แม้แต่ดาราฮอลลีวู้ดหลายท่านก็หันมาฝึกสมาธิแบบหวังผลในเรื่องของความ ผ่อนคลาย และการมีใบหน้าอ่อนกว่าวัย เช่น ดาราสาวที่เคยได้ชื่อว่าสวยที่สุดในโลก อย่างกวินเน็ต พัลโทรว์ ก็ได้รับการเปิดเผยไว้ในหนังสือ The Body Doesn’t Lie ว่า เธอจะนั่งทำสมาธิผ่อนคลาย วันละ 3 เวลา ครั้งละ 15 นาที ในทุกวัน หรือ ฮิวจ์ แจ๊กแมน (จาก X-men) ที่แม้จะไม่เคยบอกว่านับถือพุทธ แต่ก็ให้สัมภาษณ์ว่าเขาทำสมาธิวันละ 2 ครั้ง มาเป็นเวลา 20 ปีแล้ว
ถ้าว่ากันตามความเป็นจริง ธรรมะที่ชะลอความแก่ในพระพุทธศาสนา ก็มิได้มีเพียงการนั่งสมาธิเท่านั้น เพราะพระพุทธเจ้าทรงชี้แนะวิธีเพิ่มเติมเอาไว้ตั้งแต่ในสมัยพุทธกาลอีกว่า “คนที่มีสติอยู่ตลอดเวลา รู้จักประมาณในการบริโภค ย่อมมีเวทนาเบาบาง แก่ช้า ครองอายุอยู่ได้นาน”
ด้วยการเป็นคนมีสติทุกเมื่อ คือ อยู่ด้วยสติ มีธรรมะ ไม่ประมาทในชีวิต จะทำให้ใจสบาย ไม่เครียด ไม่ยึดติดกังวล และ รู้จักในการยับยั้งชั่งใจในการกิน ไม่ใช่เอะอะนึกอยากขึ้นมาก็ตะบี้ตะบันกินมันทุกอย่างที่ขวางหน้า ถ้าทำได้โรคภัยไข้เจ็บก็จะเบียดเบียนน้อย แก่ช้า และมีอายุยืนอีกด้วย พอพระเจ้าปเสนทิโกศล กษัตริย์ซึ่งเป็นปุถุชนเหมือนกับคนทั่วไปในปัจจุบัน ได้ฟังเท่านั้นก็ไม่รอช้า มีรับสั่งให้มหาดเล็กท่องจำพุทธโอวาทนี้ให้แม่นยำ และคอยกล่าวขึ้นมาขณะที่พระองค์เสวยทุกมื้อ ไม่ช้าไม่นานผลดีก็บังเกิดแก่พระองค์ ทำให้มีร่างกายแข็งแรง สุขภาพดี แลดู อ่อนเยาว์ลงไป จนทำให้คนทั่วเมืองแปลกประหลาดใจไปตามๆ กัน
แต่ถึงแม้พระพุทธองค์ จะทรงตรัสเรื่องการปฏิบัติที่ทำให้ แก่ช้า ก็ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะหลีกเลี่ยงความแก่และความตายได้ เพราะสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นสัจธรรรม คือ ความจริงของชีวิต ที่แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเองก็ยังต้องดับขันธปรินิพพาน
ไม่ว่าใครจะพยายามต้านทานความชราไว้เพียงใด ถึงที่สุดแล้วทุกคนก็ล้วนเดินไปบนเส้นทางสายเดียวกัน ดังนั้น การใช้ชีวิตด้วยความไม่ประมาท หมั่นดูแลตัวเองอย่างสม่ำเสมอ ทั้งกายและใจ ไม่ละเลยคนรอบข้างที่มีบุญคุณต่อกัน และขวนขวายสร้างบุญกุศลในทุกลมหายใจ จะช่วยให้เราเป็น ผู้มีอายุยืนอย่างมีความสุข และสามารถสร้างประโยชน์ให้สังคมได้อย่างยาวนานที่สุด
พระเฉลิมชาติ ชาติวโร
พระธรรมทูตเชิงลึกแดนพุทธภูมิ
สถาบันโพธิคยาวิชชาลัย ๙๘๐
