มีพุทราอบแห้งขายในร้านสะดวกซื้อ กินอร่อยดี มีประโยชน์ไหมคะ
ชนก
ตอบ ชนก
คำตอบนำมาจากคอลัมน์โครงการสมุนไพรเพื่อการพึ่งพาตนเอง เรื่อง “พุทรากับสรรพคุณทางยาเพียบมากขนาดนี้!” เผยแพร่ทางเว็บไซต์มติชนสุดสัปดาห์ออนไลน์ ดังนี้
พุทรามีถิ่นกำเนิดในประเทศจีน คนจีนปลูกมานานกว่า 4,000 ปีแล้ว และนิยมนำมาใช้ในงานมงคล เพราะชื่อมีความหมายดีสื่อถึงความอุดมสมบูรณ์และความรุ่งเรือง
พุทรามีชื่อสามัญ Jujube (จู-จูบ) หรือ Chinese Date เป็นพืชที่อยู่ในสกุล Ziziphus วงศ์พุทรา (Rhamnaceae) ปัจจุบันมีการคัดสายพันธุ์ได้ไม่น้อยกว่า 400 สายพันธุ์ และส่งเสริมการปลูกจนกลายเป็นพืชเศรษฐกิจ ซึ่งแบ่งเป็น 2 ชนิด คือ พุทราอินเดีย ชื่อสามัญ Indian Jujube และพุทราจีน ชื่อสามัญ Jujube หรือ Chinese Date พุทราทั้ง 2 ชนิดมีเนื้อแตกต่างกันชัดเจน คือ พุทราจีนมีเนื้อแห้งและฟ่าม ส่วนพุทราอินเดียมีเนื้อที่ฉ่ำน้ำกว่า
พุทราอินเดียมีสรรพคุณทางยา ช่วยขับเสมหะ แก้ไอ และเป็นยาระบาย ส่วนที่นำมาใช้ เช่น เปลือกลำต้น ใช้ต้มกินแก้อาการจุกเสียด แก้ท้องเสีย ท้องร่วง แก้อาเจียน, ใบนำมาตำสดๆ ใช้สุมศีรษะแก้อาการเป็นหวัดคัดจมูก, ผลดิบมีรสฝาด ใช้รักษาอาการไข้, ผลสุกกินเป็นผลไม้สดหรือแปรรูปด้วยการกวนหรือดองก็ได้
ในตลาดขายเครื่องยาจีนเรียกพุทราอินเดียว่า “มี่จ่าว” มีขายในรูปพุทราเชื่อมแห้ง คนจีนไม่ได้กินแต่พุทราจีน กินพุทราอินเดียด้วย โดยเชื่อว่าช่วยบำรุงตับ
พุทราจีน เมื่อผลสุกจะเป็นสีเหลือง หรือบางพันธุ์เป็นสีแดงเข้ม ในภาษาจีนเรียกว่า “อั่งจือ” หรือ “อั่งจ๊อ” หรือ “หมุยจ้อ” จีนโบราณเชื่อว่าพุทราจีนเป็นหนึ่งในห้าผลไม้ที่ดีที่สุด กินได้ทั้งผลสดและผลแห้ง (การทำพุทราจีนแห้ง ให้นำผลสุกแก่มาอบจนผิวนุ่ม หรือนำไปต้มจนเดือด แล้วตากแห้ง จะได้พุทราจีนแห้งที่มีรสหวานกว่าพุทราจีนสด)
พุทราจีนมีสรรพคุณทางยา กล่าวว่าเป็นสมุนไพรจีนที่มีฤทธิ์อุ่น รสหวาน นิยมนำมาปรุงประกอบในตำรับยาจีนเพื่อช่วยลดฤทธิ์ความรุนแรงของเครื่องยาจีน ช่วยให้ร่างกายดูดซึมยาได้ดีขึ้น และยังช่วยลดอาการแพ้ยาด้วย
ผลสดและแห้ง มีส่วนช่วยบำรุงร่างกายโดยเฉพาะม้าม ตับ และสมอง ช่วยขับปัสสาวะ ช่วยเพิ่มปริมาณเลือด บรรเทาอาการโลหิตจาง แก้เบาหวาน แก้อาการนอนไม่หลับ ช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกัน ลด ไขมันในเลือด และยังใช้กับอาการตับแข็งในผู้ดื่มสุรา นอกจากนี้ ชาวจีนยังนิยมกินช่วยลดความเสี่ยงมะเร็ง และแก้อาการ ท้องเสีย, รากพุทราจีนใช้รักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก แผลเปื่อย โรคทางเดินอาหาร และแก้ไข้
ในพุทราจีนมีสารเพ็กติน (Pectin) ซึ่งจะช่วยจับโลหะหนักที่ตกค้างในร่างกาย และช่วยลดคอเลสเตอรอลได้ ใบของพุทราจีนจะมีรสฝาดเพราะมีสารแทนนิน (Tannin) ในปริมาณที่สูง สามารถใช้เป็นยาลดไข้ได้ ส่วนเนื้อในเมล็ดของพุทราจีนกินแล้วช่วยผ่อนคลายประสาท ทำให้นอนหลับสบาย ทั้งยังลดอาการปวดประจำเดือน และช่วยให้การไหลเวียนของโลหิตดีขึ้น ลดอาการขี้หนาวได้
