ผังนโยบายระดับประเทศ
เลาะรั้ว
ผังนโยบายการใช้ประโยชน์พื้นที่เพื่อกำหนดกรอบนโยบายและยุทธศาสตร์ของการพัฒนาประเทศในด้านการใช้พื้นที่ ที่มีอยู่ 3 ประเภท คือ ผังนโยบายระดับประเทศ ผังนโยบายระดับภาค และ ผังนโยบายระดับจังหวัด
ฝ่ายราชการจัดประชุมรับฟังความเห็นผังนโยบายระดับประเทศของประชาชนไปแล้ว 3 ครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องของการใช้ประโยชน์ในที่ดินเป็นส่วนใหญ่
ธรรมนูญการผังเมืองนี้ คณะรัฐมนตรีเห็นชอบในหลักการร่างธรรมนูญว่าด้วยการผังเมืองตามที่กรมโยธาธิการและผังเมือง หรือเสนอโดยกระทรวงมหาดไทยแล้ว และให้กระทรวงมหาดไทยรับไปพิจารณาปรับปรุงรายละเอียดแล้วเสนอคณะกรรมการนโยบายการผังเมืองแห่งชาติ ก่อนดำเนินการ ซึ่งความสับสนก็คือ ยังไม่มีประกาศให้มีธรรมนูญว่าด้วยการผังเมือง
เมื่อยังไม่มีประกาศเรื่องของธรรมนูญการผังเมือง แต่ปรากฏเรื่องการจัดทำผังนโยบายระดับประเทศที่มุ่งเน้นไปเฉพาะเรื่องของการใช้ประโยชนในพื้นที่ ทั้งๆ ที่ยังมีนโยบายระดับประเทศมุ่งทำกรอบนโยบายเป้าหมายและแผนผังทางกายภาพ เพื่อการพัฒนาอนุรักษ์ของประเทศที่มีอีก 8-9 รายการ แต่ไม่มีร่างแนวทางในรายละเอียดส่วนนี้
ร่างธรรมนูญการผังเมืองสรุปสาระของการจัดทำผังเมืองในทุกระดับไว้เป็นสำคัญ 3 ประการ คือ 1. ต้องบรรจุเรื่องการผังเมืองไว้ในรัฐธรรมนูญ 2. หลักการพื้นฐาน ก็ต้องคำนึงถึงการมีผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้ร่วมแสดงความคิดเห็นและต้องคำนึงถึงความเดือดร้อนของประชาชนอันเกิดจากการใช้ประโยชน์ในที่ดิน และ 3. ต้องคุ้มครองพื้นที่ทางการเกษตรที่มีความอุดมสมบูรณ์ ต้องดำรงรักษาและ บูรณะสถานที่ หรือ คุณค่าในทางศิลปกรรม สถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์ โบราณคดี
ทั้งหมดไปสรุปรวมเป็นรายละเอียดถึง 26 ข้อ ที่รวบรวมหลักการให้เป็นไปตามสาระ 3 ประการข้างต้น
ขณะเดียวกันพระราชบัญญัติการผังเมือง 2562 บัญญัติไว้ว่าตามมาตรา 5, มาตรา 57 (8) คณะกรรมการนโยบายการผังเมืองเป็นผู้จัดทำ จัดทำแล้วเสนอความเห็นชอบต่อคณะรัฐมนตรี แต่เมื่อคณะรัฐมนตรีเห็นชอบในร่างหลักการแล้ว มีคำสั่งให้กระทรวงมหาดไทยเป็นผู้ดำเนินการปรับปรุงแล้วเสนอต่อคณะกรรมการนโยบายแห่งชาติต่อไปใหม่
คำถามก็คือ เมื่อธรรมนูญการผังเมืองยังไม่ได้ประกาศใช้ แต่ทางราชการกลับจัดทำผังนโยบายประเทศที่ว่าด้วยการใช้ประโยชน์ในพื้นที่เป็นสำคัญ โดยไม่มีบรรจุรายละเอียดตามสาระที่กำหนดไว้ในร่างธรรมนูญการผังเมือง ผังนโยบายประเทศจะมีประสิทธิภาพประสิทธิผลได้จริงหรือ
จึงอยากย้ำอีกครั้งว่า เรื่องของผังเมืองที่จะต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการผังเมือง 2562 นั้น ไม่ควรอยู่ในความรับผิดชอบของกรมโยธาธิการและผังเมือง ของกระทรวงมหาดไทย เพราะเป็นเรื่องใหญ่โตกว้างขวางและต้องรัดกุม ที่จะต้องถูกกำกับ ดูแล ใหญ่โตกว่านี้มาก
การมีผังนโยบายระดับประเทศ แต่ไปอยู่ในความรับผิดชอบในระดับกรมที่เป็นกรมที่ดูแลงานด้านโยธาของประเทศ ทั้งในด้านปฏิบัติการ วิชาการ กฎหมาย น่าจะเกินกำลังและเกินประสิทธิภาพที่จะดูแล รวมความทั้งไม่อาจตัดความรายละเอียดทั้งหมดที่เป็นนโยบายระดับประเทศได้
ข้อสังเกตสุดท้ายคือ เรื่องนโยบายการผังเมืองที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธานคณะกรรมการควรจะอยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานที่ใหญ่กว่านี้
นายช่าง
