น้าชาติ ได้ยินคำว่า ศาสนาผี ขอคำอธิบายให้กระจ่างด้วยครับ
วีร์ฤทธิ์
ตอบ วีร์ฤทธิ์
คำตอบนำมาจากบทความ “ศาสนาผี ศาสนาเก่าแก่ที่สุดในโลก คนนับถือมากสุดในโลก” โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ เผยแพร่ทางเว็บไซต์มติชนสุดสัปดาห์ออนไลน์ ดังนี้
คนในไทยทุกวันนี้มักอ้างว่านับถือศาสนาพุทธ-ไม่นับถือศาสนาผี รังเกียจเหยียดหยามความเชื่อผี แม้นักวิชาการจำนวนหนึ่งก็ปฏิเสธการมีอยู่จริงของศาสนาผี
แต่ความจริงคนส่วนมากนับถือศาสนาผีในชีวิตประจำวัน (ควบคู่กับนับถือพราหมณ์และพุทธ เป็น “ผี-พราหมณ์-พุทธ” คือศาสนาไทย) เช่น ศาลผีบริเวณบ้านและในวัด (ศาลเจ้าที่และศาลพระภูมิ เรียกรวมว่า พระภูมิเจ้าที่) ศาลผีมี 4 เสา เรียกศาลเจ้าที่, ศาลตายาย, ศาลปู่ย่า, ศาลเพียงตา ฯลฯ ศาลพระภูมิมีเสาเดียว (สัญลักษณ์เขาพระสุเมรุ) อยู่ในประเภทศาลผี ที่สำคัญคือไม่มีในอินเดีย
ศาสนาผีเชื่อเรื่องขวัญ ขณะที่พราหมณ์-พุทธเชื่อว่าเมื่อคนตายวิญญาณซึ่งมีดวงเดียวก็ออกจากร่างไปเกิดใหม่ แต่ขวัญในศาสนาผีมีนับไม่ถ้วน คนตาย ขวัญไม่ตาย เรียกว่าผี อย่างการนิมนต์พระไปเชิญวิญญาณคนตายกลับบ้าน แท้จริงเป็นการเชิญขวัญ
บายศรีสู่ขวัญ มีในทุกช่วงสำคัญของชีวิต สร้างความมั่นใจและรู้สึกมั่นคงแก่ผู้รับทำขวัญ เกลี้ยกล่อม ขวัญ ให้อยู่กับ มิ่ง (คือร่างกายเนื้อตัวของคนนั้นๆ) เรียก มิ่งขวัญ เพื่อความเป็นปกติของชีวิต หรือทำขวัญนาค ก็เป็นสัญลักษณ์ว่าศาสนาผีมีอำนาจเหนือพุทธ
ขวัญในภาษาไทยปัจจุบัน ใกล้ชิดเป็นคำเดียวและความหมายเดียวกับภาษาจีนว่า หวัน (กวางตุ้ง) ฮุ้น (แต้จิ๋ว) น่าเชื่อว่าเป็นระบบความเชื่อร่วมกันมา
สรุปว่า ในโลก 1. ศาสนาผีเป็นศาสนาสากลเก่าแก่ที่สุดในโลก มีครั้งแรกเมื่อโลกมีมนุษย์หลายพันปีมาแล้ว “มนุษย์มี ศาสนาผีก็มา” 2. ศาสนาผีเป็นที่นับถือยาวนานของคนทั้งโลก ก่อนมีศาสนาอื่น และยังนับถือสืบเนื่องยาวนานที่สุดจนปัจจุบันถึงอนาคต
3. ศาสนาผีมีศาสนสถานขนาดใหญ่โตมโหฬารเป็นที่รู้จักกว้างขวาง เช่น พีระมิดในอียิปต์, สุสานจิ๋นซีฮ่องเต้ในจีน 4. ศาสนาผียกย่องหญิงมีอำนาจเหนือชาย โลกตะวันตกเรียกว่า เทพี ส่วนโลกของไท-ไต เรียกว่า แม่ หรือ เจ้าแม่
ในไทย 1. คนในดินแดนไทยหลายชาติพันธุ์นับถือศาสนาผีตั้งแต่สมัยเริ่มแรกมากกว่า 3,000 ปีมาแล้ว โครงกระดูกมนุษย์อายุหลายพันปีที่นักโบราณคดีขุดพบที่บ้านเก่า จ.กาญจนบุรี และที่บ้านเชียง จ.อุดรธานี ก็เป็นวัฒนธรรมทางศาสนาผี จะอธิบายพิธีกรรมหลังความตายเมื่อหลายพันปีมาแล้วตามแนวคิดของศาสนาพุทธ-พราหมณ์ มิได้
2. บ้านเมืองโบราณทั่วโลกหลายพันปีมาแล้วนับถือศาสนาผี ในไทย ชุมชนเมืองใหญ่มีคูน้ำคันดินรูปกลมรีล้อมรอบ ที่ อ.อู่ทอง จ.สุพรรณบุรี ราว 2,000 ปีมาแล้ว หรือ พ.ศ. 500 เคยถูกนักวิชาการฝรั่งเศสเจ้าอาณานิคมอธิบายว่าสมัยนั้นไทยและอุษา คเนย์ยังเป็นบ้านป่าเมืองเถื่อน นับถือผีบ้าผีบอ ต้องรับศาสนาจากอินเดียจึงเติบโตเป็นบ้านเมือง แต่หลักฐานโบราณคดีที่พบต่อมาจนทุกวันนี้ยืนยันตรงข้ามว่ามีบ้านเมืองใหญ่โตนับถือศาสนาผีก่อนรับพุทธ-พราหมณ์
