วันจันทร์ที่ 19 ธ.ค.2565 น้อมรำลึก ครบรอบ 28 ปี มรณกาล “หลวงปู่ เทสก์ เทสรังสี” หรือ “พระราชนิโรธรังสีคัมภีรปัญญาวิศิษฏ์” พระเถระที่มุ่งเน้นศึกษาหลักธรรมจากครูบาอาจารย์ คือ หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต
โดยหลวงปู่มั่นให้ความเมตตาและถือเป็นทายาทธรรมสืบต่อ
เป็นที่ยอมรับในหมู่พระเถระชั้นผู้ใหญ่สายพระป่า สายธรรมยุติกนิกาย ฝ่ายวิปัสสนากัมมัฏฐาน จาริกและอบรมสั่งสอนศิษย์ ตลอดจนประชาชนทั่วไปด้วยหลักธรรมะล้วนๆ ไม่ยึดติดกับเครื่องรางของขลัง ไม่ติดยึดในเรื่องโชคชะตา
มีแต่ยึดหลักคำสอนของพุทธองค์และการปฏิบัติเป็นแนวทางเป็นด้านหลัก
เกิดในสกุล เรี่ยวแรง เมื่อวันที่ 26 เม.ย.2445 ที่บ้านนาสีดา ต.กลางใหญ่ อ.บ้านผือ จ.อุดรธานี บิดา-มารดา ชื่อ นายอุตส่าห์ และนางครั่ง เรี่ยวแรง
เข้าพิธีบรรพชา เมื่อปี พ.ศ.2461 มีโอกาสติดตามพระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม ไป จ.อุดรธานี
ครั้นเมื่ออายุครบ 22 ปี อุปสมบทที่พัทธสีมาวัดสุทัศน์ จ.อุบลราชธานี เมื่อวันที่ 16 พ.ค.2466 โดยมีพระมหารัฐ เป็นพระอุปัชฌาย์ และพระมหาปิ่น ปัญญาพโล เป็นพระกรรมวาจาจารย์
ออกธุดงค์กับพระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม กับพระมหาปิ่น ปัญญาพโล ซึ่งเป็นน้องชายของท่าน ออกจาก จ.อุบลราชธานี ร้อยเอ็ด กาฬสินธุ์ อุดรธานี และพบกับหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต และพระอาจารย์เสาร์ กันตสีโล ที่บ้านค้อ อ.บ้านผือ
เป็นครั้งแรกในชีวิตที่ได้พบกับพระอาจารย์ทั้ง 2 ท่าน ผ่านมาทาง จ.สกลนคร ขอนแก่น มหาสารคาม นครราชสีมา หนองคาย เชียงใหม่ ประเทศพม่า ลำพูน จันทบุรี ภูเก็ต พังงา กระบี่ กรุงเทพฯ เป็นต้น
ท้ายสุดของการจาริก สร้างวัดหินหมากเป้ง อ.ศรีเชียงใหม่ จ.หนองคาย รวมทั้งพระอุโบสถ มณฑป ศาลาเทสรังสี หอระฆัง หอสมุด เป็นต้น
ในปี พ.ศ.2537 ทำบุญฉลองอายุครบ 92 ปีบริบูรณ์ ที่วัดถ้ำขาม อ.พรรณานิคม จ.สกลนคร และหลวงปู่เทสก์ แสดงเจตนารมณ์ด้วยคำปรารภในสัมโมทนียกถา เมื่อคราวทำบุญฉลองอายุ
มีความตอนหนึ่งว่า “เมื่อก่อนยังหนุ่มไปมาคล่องแคล่ว ว่องไว ทำไมถึงไม่เห็นมา นี่แก่จนป่านนี้แล้ว อบรมสั่งสอนศีลธรรมแก่ประชาชนไม่ได้แล้ว จึงขึ้นมาอยู่ถ้ำขาม”
อย่างไรก็ตาม คิดเสียว่าเป็นโชคของชาวสกลนคร อีกเหมือนกันเพราะพระหนุ่มๆ มีถมไป แต่พระแก่ เช่นนี้หาดูได้ยาก เอาเถิดไหนๆ พระแก่องค์นั้นมาถึง ที่นี่แล้ว ขอญาติโยมชาวสกลนครจงเมตตารับไว้ด้วย”
ในปัจฉิมวัย ไปพำนักที่วัดถ้ำขามและละสังขาร ด้วยอาการสงบ เมื่อวันที่ 19 ธ.ค.2537 เวลาประมาณ 22.00 น. สิริอายุ 93 ปี พรรษา 71
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานน้ำหลวงอาบศพ และพระราชทานโลงทองทึบ รวมทั้งทรงรับงานบำเพ็ญกุศลอยู่ในพระบรมราชานุเคราะห์
พิธีพระราชทานเพลิงจัดขึ้น ณ วัดหินหมากเป้ง
