พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ ไปในการถวายหนังสือพจนานุกรมพระไตรปิฎกบาลีเถรวาท และหนังสือพระราชทาน “จิตตนคร” และ “สัมมาทิฏฐิ” แด่ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก สมเด็จพระราชาคณะ พระราชาคณะ และคณะกรรมการมหาเถรสมาคม ณ พระอุโบสถ วัดบวรนิเวศวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพฯ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรม ราชวินิจฉัยให้จัดพิมพ์ “หนังสือพจนานุกรมพระไตรปิฎกบาลีเถรวาท” ทรงมีพระราชศรัทธาให้จัดสร้างเป็นพุทธบูชา ธัมมบูชา สังฆบูชา ในเทศกาลวันวิสาขบูชา พ.ค.2565 และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดพิมพ์หนังสือ “จิตตนคร” และ “สัมมาทิฏฐิ” ของสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร (เจริญ สุวัฑฒโน) ซึ่งได้พระราชทานภาพวาดฝีพระหัตถ์ ให้จัดพิมพ์เป็นปกของหนังสือดังกล่าว เพื่อพระราชทานเป็นธรรมทานและเป็นการสืบทอดพระพุทธศาสนาได้อย่างยั่งยืนอันหาที่เปรียบมิได้
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเห็นถึงความสำคัญว่า “พจนานุกรมพระไตรปิฎกบาลีเถรวาท” ดังกล่าว จะเป็นตำราอ้างอิงที่สำคัญฉบับแรก สำหรับเป็นแนวทางในการวินิจฉัยและอธิบายคำศัพท์ที่ใช้ในพระไตรปิฎกในบริบทต่างๆ จึงนับเป็นตำราที่เป็นกุญแจสำคัญ นำไปสู่การศึกษาภาษาบาลีและหลักคำสอนในพระพุทธศาสนาได้อย่างลึกซึ้งและถูกต้อง
ในการนี้ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ เจ้าคุณพระสินีนาฏ พิลาสกัลยาณี เป็นบรรณาธิการ โดยมี ศาสตราจารย์ อุทิส ศิริวรรณ ผู้ทรงคุณวุฒิการวิจัยระดับนานาชาติ และอาจารย์พิเศษ สาขาพุทธบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นผู้รวบรวมและวิจัยหลัก และพระธรรมราชานุวัตร เจ้าอาวาสวัดโมลีโลกยาราม เป็นบรรณาธิการบริหาร
หนังสือพจนานุกรมพระไตรปิฎกบาลีเถรวาท มีจุดเด่นดังนี้
1.วิเคราะห์คำศัพท์บาลีประกอบด้วย คำนาม คำอาขยาต คำอุปสัคค์ และคำนิบาต
2.วิเคราะห์ “ธาตุปัจจยวิภาค” และ “ปทวิภาค” แยกโครงสร้างศัพท์ให้เข้าใจง่าย
3.ยกประโยคตัวอย่างมากกว่า 1 คัมภีร์
4.ระบุที่มาอ้างอิงจากทุกกลุ่มคัมภีร์
5.เสนอหลักฐาน พร้อมอ้างอิงคัมภีร์ไวยากรณ์ บอกชนิดของ คำแต่ละประเภท และ
6.นำเสนอเปรียบเทียบคำบาลีกับคำสันสกฤต คำปรากฤต และ คำอรรธมาคธ
หนังสือพจนานุกรมพระไตรปิฎกบาลีเถรวาท ใช้เวลาในการรวบรวม วิจัย และประพันธ์ ตั้งแต่ปี 2559 แล้วเสร็จในเดือนมกราคม 2565 มีขนาด เอ 4 จำนวน 23 เล่ม มีจำนวนหน้ากว่า 20,000 หน้า กำหนดจัดพิมพ์จำนวน 1,000 ชุด เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ทรงเป็นองค์เอกอัครศาสนูปถัมภก ซึ่งแสดงถึง “พระบรมโพธิสมภาร” “พระบุญญาธิการ” และ “พระบารมีธรรม” สำหรับพระราชทานให้แก่สำนักศึกษา พระปริยัติธรรม มหาวิทยาลัย สำนักสงฆ์ และห้องสมุดต่างๆ
เพื่อช่วยให้การศึกษาพระไตรปิฎกมีความสะดวก รวดเร็ว คล่องตัว คลายความสงสัยในคำสอนของพุทธศาสนา และทำให้พุทธศาสนิกชนได้ประพฤติปฏิบัติตนตามหลักธรรมของพุทธศาสนาได้อย่างถูกต้องสืบไป
หนังสือ “จิตตนคร” เป็นพระนิพนธ์ของสมเด็จพระสังฆราช เจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร (เจริญ สุวัฑฒโน) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ พระนิพนธ์เรื่อง การบริหารทางจิต สำหรับผู้ใหญ่ ที่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ทรงอาราธนาเจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราชเจ้าฯ พระองค์นั้น ให้จัดเป็นรายการออกอากาศทางสถานีวิทยุ อ.ส. พระราชวังดุสิต เมื่อพุทธศักราช 2513 ถึง 2515 เรื่องการบริหารทางจิต สำหรับผู้ใหญ่ดังกล่าวนี้ เมื่อออกอากาศครบปีหนึ่ง พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดพิมพ์รวมเล่มและพระราชทานในโอกาสต่างๆ
หนังสือ “สัมมาทิฏฐิ ตามพระเถราธิบายของท่านพระสารีบุตร” ได้รวบรวมจากการแสดงธรรมของสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร (เจริญ สุวัฑฒโน) ขณะดำรงสมณศักดิ์ที่ สมเด็จพระญาณสังวร ในการปฏิบัติอบรมจิต
ทุกวันธรรมสวนะและวันหลังวันธรรมสวนะ ณ ตึก สว ธรรมนิเวศ วัดบวรนิเวศวิหาร ระหว่างเดือนตุลาคม พุทธศักราช 2527 ถึงเดือนกรกฎาคม พุทธศักราช 2528 รวม 42 ครั้ง
หนังสือเล่มนี้ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงมีพระราชอุตสาหะ ตรวจต้นฉบับตลอดทั้งเล่ม ทรงใช้ดินสอ เขียนแก้ไขให้ถูก ตรงตามแถบบันทึกเสียง มีการจัดวรรคตอนให้ถูกต้องทั้งเล่ม แล้วพระราชทานลงมาเป็นต้นฉบับ แล้วจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พิมพ์ขึ้นเป็นเล่มหนังสือ เพื่อเผยแผ่สารธรรมในพระพุทธศาสนา ให้แพร่หลายต่อไป
