หนังสือ 8 เล่มทรงคุณค่าเพื่อรำลึก‘วันรัฐธรรมนูญ’
วันที่ 10 ธันวาคมของทุกปี ทราบกันดีว่าเป็น “วันรัฐธรรมนูญ” ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งในทางประวัติศาสตร์การเมือง อาจกล่าวได้ว่า “รัฐธรรมนูญ” เป็นหนึ่งในตัวแทนของระบอบใหม่ที่เกิดขึ้นในปี 2475 หลังการปฏิวัติโดยคณะราษฎร
แต่เส้นทางของการมีรัฐธรรมนูญของไทยนั้นไม่ได้ราบรื่น เต็มไปด้วยเรื่องราว การต่อสู้ ความขัดแย้ง รวมถึงเหตุการณ์อีกมากมายที่เกิดขึ้นและส่งผลต่อเส้นทางของประชาธิปไตยไทย
สำนักพิมพ์มติชน ขอแนะนำหนังสือ 8 เล่มที่จะพาไปสืบเสาะ เรื่องราว ประวัติศาสตร์ การเมือง ว่าด้วยเรื่องวันรัฐธรรมนูญ งานเฉลิมฉลองรัฐธรรมนูญ อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย การเมืองเรื่องรัฐธรรมนูญ ไปจนถึงการเดินทางของการเมืองไทย หลังจากเหตุการณ์การเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 ซึ่งเป็นเหตุการณ์สำคัญอันนำมาสู่รัฐธรรมนูญฉบับแรกของไทย ประกอบด้วย
… ความทรงจำใต้อำนาจ : รัฐ ราชวงศ์ พลเมือง และการเมืองบนหน้าปฏิทิน
ผู้เขียน : ชนาวุธ บริรักษ์
หนังสือที่จะตีแผ่กลไกเบื้องหลังการสร้างวันสำคัญในไทยที่เกิดขึ้นมานานนับศตวรรษ ตั้งแต่สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านแนวคิดเรื่องเวลาจากจันทรคติสู่สุริยคติ จนถึงทศวรรษ 2520-2540 ช่วงเวลาแห่งการเพิ่มขึ้นของวันสำคัญและเกิดสำนึกความทรงจำแบบมวลชนเข้าไปท้าทายสำนึกความทรงจำของรัฐที่ยึดโยงกับสถาบันหลักของชาติไทย
“วันสำคัญ” จึงมิใช่เพียงวาระแห่งการรำลึกถึงอดีตหรือมีไว้เพื่อการเฉลิมฉลองเท่านั้น ทว่ายังสัมพันธ์กับสำนึกความทรงจำของพลเมืองให้สยบยอมและเชื่องเชื่ออยู่ภายใต้ “อำนาจ” ที่คอยบงการชีวิตผู้คนอยู่ตลอดเวลา
หนังสือเล่มนี้จะเล่าถึง 10 ธันวาคม “วันรัฐธรรมนูญ” อย่างไรบ้าง โปรดติดตามจากฉบับเต็ม
… ราษฎรปฏิวัติ : ชีวิตและความฝันใฝ่ของคนรุ่นใหม่สมัยคณะราษฎร
ผู้เขียน : ณัฐพล ใจจริง
หนังสือเล่มนี้จะพาผู้อ่านย้อนอดีตไปหาคนรุ่นใหม่ (ทางความคิด) ในยุคแรกสร้างประชาธิปไตยที่พวกเขาและเธอมีบทบาทส่งเสริมและปกป้องระบอบประชาธิปไตยอย่างแข็งขัน ผ่านการพิทักษ์รัฐธรรมนูญ การอ่าน เขียน และเที่ยวในงานฉลองรัฐธรรมนูญ อันแฝงด้วยนัยสำคัญทางการเมือง เป็นบทบันทึกยุคสมัยคณะราษฎรในอีกรูปแบบที่จะทำให้หวนกลับมานึกถึงคนรุ่นใหม่ในปัจจุบัน
ด้วยความหวังว่าเรื่องราวของสามัญชนผู้ไร้ชื่อเสียงเรียงนาม ในหน้าประวัติศาสตร์จะได้รับการจดจำเช่นเดียวกับเรื่องราวของบุคคลสำคัญ
รัฐธรรมนูญจะสำคัญกับคนรุ่นใหม่ยุคคณะราษฎรอย่างไร งานฉลองรัฐธรรมนูญจะฉายภาพอะไรให้เราเห็นบ้าง ใครยังไม่อ่านเล่มนี้ บอกเลยว่าพลาดไม่ได้
… สิ่งที่ข้าพเจ้าพบเห็น(รวมเล่ม)
ผู้นิพนธ์ : ม.จ.พูนพิศมัย ดิศกุล
เป็นหนังสือที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างสูง เพราะเป็นบันทึกของเจ้านายพระองค์หนึ่งที่อยู่ในเหตุการณ์ ทั้งก่อนและหลังช่วงเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 ซึ่งหาอ่านไม่ได้ในเอกสารประวัติศาสตร์เล่มอื่นๆ เพราะทำให้เห็นภาพทางฟากฝั่งเจ้านายว่าต้องเผชิญอะไรบ้างในช่วงเปลี่ยนแปลงการปกครอง เห็นภาพความไม่วางไว้ใจกันระหว่างคณะราษฎรกับกลุ่มเจ้า
… ราษฎรธิปไตย
ผู้เขียน : ศรัญญู เทพสงเคราะห์
ผู้เขียนเล่มนี้นับเป็นนักประวัติศาสตร์ผู้ใช้เวลาอยู่กับบันทึก หนังสือ เอกสาร และรูปภาพเก่า ค่อยๆ เรียงร้อยความทรงจำยุคประชาธิปไตย ออกมาเป็นหนังสือรวมบทความเล่มนี้ ที่จะรื้อฟื้น ความทรงจำ ปะติดปะต่อภาพที่ขาดวิ่นของอดีต และส่งมอบหน้าประวัติศาสตร์ที่มีคุณค่าให้แก่สังคม ผ่าน 6 บทความในเล่ม ได้แก่
“มองสำนึกพลเมืองยุคคณะราษฎรผ่านอนุสาวรีย์รัฐธรรมนูญ ในอีสาน”, “กลอนลำรัฐธรรมนูญมหาสารคาม พ.ศ. 2477”, “โทษประหารชีวิตหลังการปฏิวัติ 2475 : แนวคิด การเมือง และข้อถกเถียงในการลงทัณฑ์ด้วยความตายของรัฐไทย พ.ศ. 2475-2499”, “โรงเรียนฝึกอาชีพ : พื้นที่ควบคุมเด็กในสถาบันราชทัณฑ์ไทย พ.ศ. 2479-2501”, “อนุสาวรีย์ปราบกบฏ : จากจุดเริ่มต้นสู่การอันตรธาน พ.ศ. 2476-2561” และ “การเมืองเรื่องอนุสาวรีย์พระปกเกล้าฯ กับการ ช่วงชิงความทรงจำว่าด้วยประชาธิปไตยไทยหลังการรัฐประหาร พ.ศ. 2494”
… สยามมหกรรม
ผู้เขียน : ปรีดี หงษ์สตัน
ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงยุคคณะราษฎรเป็นระยะเวลากว่าหลายทศวรรษที่สยามประสบกับการเปลี่ยนแปลงในหลายๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเมือง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และความคิด ส่งผลให้ผู้นำรัฐสยามต้องการแสดงอำนาจและความเป็นรัฐสมัยใหม่ หรือความ “ศิวิไลซ์” โดยเลือกแสดงผ่านการจัดงานมหกรรมสาธารณะ ซึ่งที่กล่าวถึงในหนังสือเล่มนี้ได้แก่งานสมโภชพระนคร ครบรอบร้อยปี งานสยามรัฐพิพิธภัณฑ์ และงานฉลองรัฐธรรมนูญ
แต่กระนั้นก็ตาม ทั้งงานสมโภชพระนครครบรอบร้อยปี และงานสยามรัฐพิพิธภัณฑ์ แม้จะเรียกว่าเป็นงานมหกรรมระดับชาติ แต่ผู้ที่ได้รับเชิญให้มีส่วนร่วมในงานไม่ได้รวมถึงราษฎร ซึ่งพวกเขาทำได้แค่เพียงเป็นตัวประกอบภายในงาน และกลายเป็นส่วนหนึ่งของการแสดงงานมหกรรมในฐานะ “ผู้ถูกดู” มิใช่ “ผู้ดู”
ความเป็นสาธารณะแบบที่รวมเอาราษฎรเข้ามาอยู่ด้วยนั้น เกิดขึ้นหลังพ.ศ.2475 ในการจัดงานฉลองรัฐธรรมนูญ ในที่สุดแล้ว หนังสือเล่มนี้ได้ฉายภาพให้เห็นงานมหกรรมของสยามที่ควรเป็นงานเฉลิมฉลองครั้งใหญ่แต่ละช่วงเวลา ได้กลับกลายเป็นการช่วงชิงพื้นที่ทางการเมืองของรัฐในแต่ละยุคสมัยด้วยเช่นเดียวกัน
พลาดไม่ได้
… การปฏิวัติและการเปลี่ยนแปลงในประเทศสยาม : บันทึกของทูตญี่ปุ่น ผู้เห็นเหตุการณ์ปฏิวัติ 2475
ผู้เขียน : ยาสุกิจิ ยาตาเบ
แปลโดย : เออิจิ มูราชิมา, นครินทร์ เมฆไตรรัตน์
บันทึกเหตุการณ์ปฏิวัติเพื่อเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองในสยามช่วง พ.ศ.2475 โดยยาสุกิจิ ยาตาเบ อัครราชทูตชาวญี่ปุ่นที่ปฏิบัติราชการทูตในประเทศสยาม ณ ช่วงเวลานั้น
หนังสือเล่มนี้ เป็นบันทึกเหตุการณ์ปฏิวัติ 2475 ที่นำเสนอจาก มุมมองของคนที่อาจเรียกได้ว่าเป็น “คนกลาง” ที่มีความสัมพันธ์ อันดีกับทั้งฝ่ายเจ้านาย ข้าราชการ และผู้นำคณะราษฎร ซึ่งให้ข้อมูล ข้อคิดเห็น ข้อวิจารณ์ต่อเหตุการณ์ก่อนการปฏิวัติ ความโกลาหล ในการปฏิวัติ รวมไปถึงเหตุการณ์ที่ตามมาหลังการเปลี่ยนแปลง การปกครองนั้นอย่างต่อเนื่องและเป็นกลาง มากกว่าที่จะพยายามตัดสินเหตุการณ์เป็นขั้วขาว-ดำ
… ประชาธิปไตยที่ไม่ตั้งมั่น
ผู้เขียน : ดร. จิราภรณ์ ดำจันทร์
การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองไทยในปี 2475 เริ่มต้นขึ้นพร้อมกับความมุ่งหวังที่จะก่อร่างและลงหลักปักฐานระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตยที่ยอมรับกันว่าชอบธรรมในระดับสากล แต่ความมุ่งหวังและความพยายามนั้นกลับล้มเหลวซ้ำแล้วซ้ำเล่า “ประชาธิปไตยที่ไม่ตั้งมั่น” นำเสนอเส้นทางการเปลี่ยนผ่านไปสู่ประชาธิปไตย 4 ครั้งสำคัญของไทย ในช่วงระยะเวลา 85 ปีที่ผ่านมา จากปี 2475-2560 เพื่อตอบคำถามที่ว่า เหตุใดไทยจึงไม่อาจจะสถาปนาและจรรโลงประชาธิปไตยให้มั่นคงได้ ทั้งที่ได้เข้าสู่กระบวนการเปลี่ยนผ่านไปสู่ประชาธิปไตยมาแล้วหลายครั้ง พร้อมเปิดเผยให้เห็นถึงบทบาทของตัวแสดงทางการเมือง ทั้งชนชั้นนำ กลุ่มเคลื่อนไหว และพลังฝ่ายอนุรักษนิยม…
… ชาติไทย เมืองไทย แบบเรียน และอนุสาวรีย์ ว่าด้วยวัฒนธรรม, รัฐ และรูปการจิตสำนึก
ผู้เขียน : นิธิ เอียวศรีวงศ์
หนังสือเล่มนี้รวมบทความวิเคราะห์วิจารณ์ของนิธิ เอียวศรีวงศ์ ว่าด้วยเรื่องของ การสร้างชาติไทย ชาตินิยม การกล่อมเกลาผ่าน แบบเรียน สงครามอนุสาวรีย์ระหว่างสองรัฐ และรัฐธรรมนูญที่ไม่มีความศักดิ์สิทธิ์
ฉายปัจจัยนานาประการที่อยู่เบื้องหลังการสร้างรัฐชาติและการปกครอง (หรือครอบงำความคิด) ของประชาชนด้วยการใช้แบบเรียนเป็นเครื่องมือในการเผยแพร่แนวคิดว่าด้วยความรักชาติ การสร้างชาติ ชาติไทย ความเป็นไทย โดยสิ่งที่ผู้เขียนนำเสนอนั้นคือการปลูกฝังจิตสำนึกร่วมกันโดยใช้แบบเรียนเป็นเครื่องมือในการกล่อมเกลา และมีจุดเริ่มต้นจากหมู่บ้านและครอบครัว จนกระทั่งสู่มหภาคอย่างกระบวนการศึกษาของรัฐ
สนใจเล่มไหนหรือเลือกซื้อทั้ง 8 ได้หลากหลายช่องทางที่ https://linktr.ee/matichonbook
