อําเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี นอกจากเป็นเมืองเก่าเมืองเกษตรแล้วยังเป็นเมืองที่มีแหล่งดินคุณภาพดีแห่งหนึ่งที่นำมาทำเครื่องปั้นดินเผารูปแบบต่างๆ โอ่ง อ่าง กระถาง ถ้วย ชาม รวมทั้งการทำอิฐ เผาอิฐ ได้อิฐมอญดีมีคุณภาพขึ้นชื่อ
เตาเผาอิฐรุ่นเก่าทยอยล้มหายตายจากไป แต่ในวันนี้โรงอิฐบางโตนดยังคงสืบทอดการทำอิฐต่อมาโดยลูกๆ หลานๆ
แค่รูปลักษณ์ภายนอกใครเห็นก็ต้อง แปลกใจว่ายังมีเตาอิฐแบบนี้หลงเหลืออยู่อีกในปัจจุบัน เตาอิฐทรงเจดีย์หรือทรงโดมขนาดใหญ่ที่บรรจุอิฐได้ร่วมแสนก้อนซ่อนตัวอยู่ในดงมะพร้าวถึงสี่เตาด้วยกัน บ่งบอกถึงกำลังการผลิตในแหล่งดินที่มีคุณภาพได้เป็นอย่างดี
แหล่งดินเหนียวในจังหวัดราชบุรีหลักๆ มี 3 แหล่ง คือดินเหนียวทุ่งสมถะ อำเภอโพธาราม ดินเหนียวทุ่งอรัญญิก อำเภอเมือง และดินเหนียวทุ่งหลวง อำเภอปากท่อ โดยดินแต่ละชั้นที่ขุดลงไปจะเหมาะสมในการนำมาใช้งานต่างวัตถุประสงค์กัน เช่น ทำอิฐ ทำโอ่ง หรือเครื่องปั้นดินเผาอื่น
บ้านบางโตนดเป็นอีกแหล่งที่อยู่ในอาณาบริเวณแหล่งดินเหนียวทุ่งสมถะ เตาอิฐของครอบครัวประชุมศรีจึงมีดินเหนียวใช้ทำอิฐตลอดมา ในระยะเริ่มต้นคุณปู่ขุดดินในบริเวณที่รอบบ้าน วางแผนการทำอิฐและทำสวนไปพร้อมกัน ขุดดินมาทำอิฐ ในขณะเดียวกันก็ได้ท้องร่องทำสวนมะพร้าวไปในตัว ค่อยๆ ขยายไปทีละนิดทีละหน่อย ปลูกมะพร้าวปลูกโน่นปลูกนี่ มีพืชผักผลไม้ปลอดภัยไว้กินในบ้าน และทุกวันนี้ก็ได้ขายด้วย ที่สำคัญมะพร้าวสวนนี้ให้น้ำที่หวานหอมและได้รับการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์จังหวัดราชบุรีว่าปลอดภัยทั้งกระบวนการ
คุณปู่คุณย่าวางมือจากการทำอิฐแล้วให้รุ่นลูกดูแลต่อ โดยมีป้าป้อมและพ่อของแตงโมกับน้ำมนต์สืบทอดอาชีพดั้งเดิมของครอบครัว เด็กๆ จึงมีโอกาสรับรู้เรียนรู้งานในโรงอิฐ ช่วยงานเล็กๆ น้อยๆ พอที่มือเล็กๆ ของคนตัวเล็กๆ จะช่วยได้
ถึงแม้ไม่ได้ช่วยงานในโรงอิฐทุกขั้นตอน แต่ ด.ญ.ชนิดาภา ประชุมศรี แตงโม และ น้ำมนต์ ด.ญ.พุทธรดา ประชุมศรี ก็รู้ว่าบ้านเราผลิตอิฐอย่างไร “เผา 3 วัน 3 คืน แล้วก็ต้องรอให้อิฐเย็นอีกสามสี่วัน แต่ถ้ารีบก็เป่าพัดลมช่วย วันเดียวก็หายร้อนค่ะ”
ปุญณสา ประชุมศรี ป้าป้อมของหลานๆ บอกว่า “เผาอิฐ ทำสวน อยู่ในสวนแบบนี้สบายใจ หลานๆ ก็ได้วิ่งเล่นในสวน กินผลไม้ดีๆ เพราะเราทำแบบธรรมชาติเกื้อกูลกัน ไม่ใช้อะไรเลยที่ไม่ใช่ธรรมชาติ มันดีกับทุกคน”
แน่นอนว่าผลไม้ที่สองพี่น้องชอบก็คือมะพร้าวน้ำหอม แตงโมกับน้ำมนต์บอกว่า “มะพร้าวป้าป้อมหอม หวาน สดชื่นที่สุดค่ะ”
ต้องขอบคุณคุณปู่คุณย่าของแตงโมกับน้ำมนต์ที่มองเห็นอนาคตลูกๆ หลานๆ บุกเบิกสร้างโรงอิฐมาพร้อมกับวางผังทำสวนผสมผสาน ปลูกต้นไม้เยอะแยะไม่เฉพาะมะพร้าว การที่แตงโมกับน้ำมนต์มีโอกาสช่วยงานเล็กๆ น้อยๆ ของครอบครัวในวันนี้ถือเป็นประสบการณ์ที่มีค่ามาก เป็นความสุขความทรงจำที่จะติดตัวไปในอนาคต
พบเรื่องราวการเรียนรู้สุดอบอุ่นของหลานสาวเตาอิฐบางโตนดที่โพธาราม ราชบุรี ในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน เตาอิฐบางโตนด วันเสาร์ที่ 28 มกราคมนี้ เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33
และเวลา 07.30 น. ทางเพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน และยูทูบ PayaiTV
วสวัณณ์ รองเดช
